Theo nhận định chung của các chuyên gia kinh tế sau khi bản dự thảo ngân sách năm 2027 được công bố, việc tiếp tục vay nợ mạnh trong giai đoạn kinh tế tăng trưởng sẽ không có lợi cho CH Séc. Mức thâm hụt lớn thứ hai trong lịch sử cùng với đà tăng nợ công sau đó, về lâu dài, sẽ khiến lãi suất vay mua nhà tăng lên, đồng thời doanh nghiệp cũng phải chịu lãi suất từ khoản vay cao hơn.

Bộ trưởng Tài chính Alena Schillerová dự kiến trong năm tới ngân sách sẽ có nguồn thu 2.200 tỷ korun và chi tiêu gần 2.600 tỷ korun. Như vậy, ngân sách sẽ kết thúc với mức thâm hụt 389 tỷ korun, cao hơn 79 tỷ so với năm nay.

Việc trình đề xuất ngân sách với mức thâm hụt lớn như vậy phần nào được tạo điều kiện bởi việc liên minh cầm quyền hồi tuần trước đã bác quyền phủ quyết của Tổng thống Petr Pavel và thông qua việc nới lỏng các quy định về kỷ luật tài khóa. Nếu không có bộ quy tắc “mềm” hơn này, chính phủ sẽ buộc phải cắt giảm mạnh mức thâm hụt từ 310 tỷ korun của năm nay xuống chưa tới một nửa.

“Nền kinh tế hiện đang ở trạng thái cân bằng, nên việc nhà nước kích thích tăng trưởng bằng vốn vay không chỉ là không cần thiết mà còn có thể gây hại — bởi nó đẩy tổng cầu trong nền kinh tế vượt khỏi mức trung tính. Điều đó sẽ tạo thêm áp lực buộc Ngân hàng Quốc gia Séc phải nâng lãi suất,” ông Michal Skořepa, chuyên gia kinh tế của Česká spořitelna, cảnh báo.

Ông nói thêm: “Theo dự thảo, tỷ trọng đầu tư, tức chi tiêu vốn, trên GDP năm tới sẽ nhỉnh hơn năm nay một chút. Nhưng nếu các khoản đầu tư này không được lựa chọn dựa trên phân tích chi phí - lợi ích, như đang manh nha trong kế hoạch xây dựng bệnh viện mới ở Praha, thì quy mô đầu tư lớn rất có thể chỉ là một sự lãng phí tiền bạc khổng lồ.”

Hai cách tính khác nhau?

Theo ông Lukáš Kovanda, chuyên gia kinh tế của Trinity Bank, riêng mức thâm hụt ngân sách nhà nước 389 tỷ korun, nếu so với GDP danh nghĩa mà Bộ Tài chính dự báo ở mức 9.531 tỷ korun, tương đương khoảng 4,1% GDP.

“Con số 2,8% GDP mà Bộ Tài chính nêu ra lại liên quan đến một chỉ số khác — đó là cán cân của toàn bộ khu vực các thể chế chính phủ (bao gồm cả kết quả tài chính của các địa phương và thành phố, vốn thường xuyên thặng dư), theo phương pháp tính của châu Âu và kế hoạch tài khóa - cơ cấu, đồng thời còn sau khi áp dụng điều khoản ngoại lệ quốc phòng của EU. Chính Bộ Tài chính cũng thừa nhận rằng nếu không áp dụng điều khoản này thì mức cân đối dự kiến sẽ là âm 3,5% GDP,” ông lưu ý.

Theo ông, vì vậy không thể nói rằng CH Séc chỉ có mức thâm hụt ngân sách 2,8% GDP như vẫn xuất hiện trong các cuộc tranh luận, bởi đó là sự đánh đồng giữa hai phương pháp tính hoàn toàn khác nhau.

Quan điểm này cũng được ông Petr Musil, thành viên Hội đồng Ngân sách Quốc gia, xác nhận. “Ngoài ra, chúng ta cũng chưa biết liệu toàn bộ các khoản chi quốc phòng mà chính phủ muốn đưa vào diện ngoại lệ theo quy định châu Âu có thực sự được công nhận hay không. Nếu không được công nhận toàn bộ, hoặc chỉ một phần được chấp nhận, thì mức thâm hụt sẽ vượt ngưỡng 3% GDP,” ông nói.

Ông Musil cũng cảnh báo về nguy cơ lãi suất tăng do mức thâm hụt bị nới rộng quá mạnh. Hệ quả cuối cùng sẽ là các khoản vay đối với doanh nghiệp lẫn hộ gia đình đều trở nên đắt đỏ hơn.

“Lượng tiền mà chính phủ muốn vay có tác động trực tiếp đến lãi suất. Nếu chính phủ tiếp tục tăng chi tiêu và không ngừng mở rộng nhu cầu vay nợ, thì điều đó sẽ hút bớt nguồn vốn nhàn rỗi khỏi khu vực tư nhân. Một trong những hệ quả là các khoản vay thế chấp cũng sẽ trở nên đắt hơn,” ông nhấn mạnh.

(Theo iDnes)