Séc tìm nguồn thu bù hụt ngân sách: Kỳ vọng 33,5 tỷ korun từ doanh nghiệp nhà nước
Trong bối cảnh tranh cãi về dự thảo ngân sách với mức thâm hụt gần 400 tỷ korun, Chính phủ Séc đang tìm kiếm nguồn thu ở mọi lĩnh vực có thể. Cổ tức, các khoản trích nộp cùng những nguồn thu khác từ tài sản nhà nước dự kiến sẽ mang về cho ngân sách 33,5 tỷ korun trong năm tới, tăng 3,7 tỷ korun so với năm nay. Phần lớn số tiền dự kiến đến từ lợi nhuận của các doanh nghiệp nhà nước, trong đó có tập đoàn năng lượng ČEZ và công ty phân phối nhiên liệu Čepro. Bộ Tài chính Séc xác nhận thông tin này với trang Novinky, đồng thời lưu ý con số cuối cùng có thể thay đổi.
“Đây mới chỉ là các ước tính về nguồn thu, một số khoản cuối cùng có thể không được nộp vào ngân sách nhà nước”, bà Gabriela Krušinová, người phát ngôn Bộ Tài chính Séc, lưu ý.
Các con số được đưa ra dựa trên dự thảo ngân sách nhà nước năm tới đã được chính phủ của Thủ tướng Andrej Babiš (ANO) thông qua. Trong năm nay, nhà nước dự kiến thu 29,8 tỷ korun từ các doanh nghiệp mà mình nắm giữ cổ phần.
Ngoài thuế, nhà nước còn có nguồn thu từ lệ phí, tiền phạt, hạn ngạch phát thải, bán tài sản và các khoản hỗ trợ của Liên minh châu Âu. Tổng thu ngoài thuế trong năm tới dự kiến đạt gần 176 tỷ korun, giảm khoảng 26 tỷ korun so với năm nay, chủ yếu do nguồn tiền từ EU sụt giảm.
Theo kế hoạch ban đầu, cổ tức từ các doanh nghiệp nhà nước và công ty mà nhà nước sở hữu cổ phần sẽ đóng góp gần 15 tỷ korun vào ngân sách năm nay thông qua các tài khoản đặc biệt của Bộ Tài chính. Con số này dự kiến vượt 17 tỷ korun vào năm tới. Danh sách này gồm tập đoàn năng lượng lớn nhất Séc ČEZ, công ty phân phối nhiên liệu Čepro và đơn vị vận hành đường ống dẫn dầu Mero.
Nhà nước từ lâu thu về hàng tỷ korun từ ČEZ, tập đoàn mà mình nắm cổ phần chi phối. Năm nay, khoản cổ tức từ ČEZ tiếp tục vượt dự toán ban đầu. Đại hội đồng cổ đông đã thông qua việc chi trả gần 23 tỷ korun cho các cổ đông, trong đó nhà nước với tư cách cổ đông lớn nhất nhận gần 16 tỷ korun.
Tuy nhiên, xét trên quy mô toàn bộ ngân sách, đây vẫn là khoản tương đối nhỏ. Theo kế hoạch, nguồn thu từ doanh nghiệp và tài sản nhà nước chỉ chiếm khoảng 1,5% tổng thu ngân sách. Tổng thu trong năm tới dự kiến đạt 2.199 tỷ korun, tăng gần 81 tỷ korun so với năm nay. Thuế và các khoản đóng góp an sinh xã hội được kỳ vọng mang về 2.023 tỷ korun, tăng 107 tỷ korun.
Chi tiêu nhà nước dự kiến tăng khoảng 157 tỷ korun, lên 2.585 tỷ korun. Mức thâm hụt ngân sách được dự báo là 386 tỷ korun, cao thứ hai trong lịch sử.
Nhiều doanh nghiệp khác cũng nộp cổ tức
ČEPS, doanh nghiệp do nhà nước sở hữu hoàn toàn, cũng sẽ tiếp tục đóng góp cho ngân sách. Công ty vận hành hệ thống truyền tải điện, tức mạng lưới đường dây cao thế xương sống đưa điện từ các nhà máy tới các đơn vị phân phối khu vực.
Năm nay, ngân sách dự kiến nhận 4 tỷ korun từ ČEPS và khoản tiền này được phân bổ cho chương ngân sách của Bộ Công Thương, nay là Bộ Kinh tế. Sang năm tới, chương ngân sách này dự kiến thu 5 tỷ korun từ cổ tức và lợi nhuận được chia, phần lớn do ČEPS đóng góp.
Các doanh nghiệp trực thuộc Bộ Nông nghiệp phải nộp 3,6 tỷ korun trong năm nay và 4 tỷ korun vào năm tới. Phần lớn là khoản nộp 3,3 tỷ korun của Lesy ČR, doanh nghiệp quản lý rừng quốc gia.
Khoản còn lại trong năm nay, trị giá 300 triệu korun, sẽ do Budějovický Budvar đóng góp. Doanh nghiệp quốc gia có trụ sở tại České Budějovice ghi nhận lợi nhuận sau thuế 356 triệu korun trong năm ngoái, giảm 1,3% so với cùng kỳ. Như vậy, khoản nộp ngân sách tương đương khoảng 84% lợi nhuận năm ngoái.
Nhà in Chứng khoán Nhà nước cũng sẽ chuyển 300 triệu korun vào ngân sách trong năm nay. Chính phủ đã phê duyệt khoản nộp này hôm thứ Hai.
“Việc chuyển tiền từ Nhà in Chứng khoán Nhà nước không diễn ra thường xuyên. Ngân sách nhà nước năm 2026 đã tính đến khoản thu này”, bà Krušinová nói với Novinky. Ngân sách năm tới cũng dự kiến nhận khoản tiền tương tự.
Nguồn thu ngoài thuế từ các doanh nghiệp do nhà nước kiểm soát trong năm ngoái cao hơn cả năm nay lẫn mức chính phủ dự kiến cho năm tới.
“Tổng nguồn thu trong năm 2025 là 36,2 tỷ korun”, người phát ngôn cho biết.
Nhà nước có thể bán một số doanh nghiệp
Theo ông Michal Skořepa, Chủ tịch Ủy ban Dự báo Ngân sách, nhà nước nhìn chung không phải là chủ sở hữu doanh nghiệp có hiệu quả cao. Vì vậy, về dài hạn, nhà nước có thể thu được tổng nguồn lợi lớn hơn từ phần lớn doanh nghiệp nếu bán chúng cho khu vực tư nhân.
“Tuy nhiên, nếu coi việc duy trì mức độ tự chủ nhất định trong các lĩnh vực then chốt như năng lượng là điều quan trọng, sở hữu nhà nước có thể hợp lý. Nhưng theo tôi, điều này chắc chắn không đúng với Budvar. Tôi không thấy lý do thuyết phục để hãng bia này tiếp tục thuộc sở hữu nhà nước”, ông Skořepa nói với Novinky.
Nhiều nhà kinh tế khác cũng có quan điểm tương tự.
“Mục đích nhà nước sở hữu doanh nghiệp không nên là tìm kiếm lợi nhuận. Khi một công ty hoạt động tốt, điều đó sẽ được phản ánh vào mức giá mà nhà nước có thể bán. Nhà nước sẽ không mất gì nếu bán doanh nghiệp đó”, ông Vít Hradil, chuyên gia kinh tế trưởng của Investika, nhận định.
Theo ông, nhà nước chỉ nên tham gia hoạt động kinh doanh vì lý do an ninh. “Chẳng hạn trong lĩnh vực hạ tầng trọng yếu, chứ không phải sản xuất bia”, ông nói thêm.
(Theo Novinky)
