Praha - Các chuyên gia nhận định, việc tăng chi cho Bộ Văn hóa trong dự thảo ngân sách nhà nước năm 2027 thêm khoảng 1 tỷ korun so với năm nay, lên mức 18,59 tỷ korun, là chưa đủ. Theo họ, mức tăng này khó có thể giúp lĩnh vực văn hóa thoát khỏi tình trạng thiếu kinh phí kéo dài trong nhiều năm qua, đồng thời cũng thấp hơn so với những mục tiêu từng được Bộ trưởng Văn hóa Ota Klempíř (đảng Motoristé) công bố trước đó.

Quan điểm này được Chủ tịch Liên hiệp Công đoàn Nhạc công dàn nhạc Jiří Dokoupil và Chủ tịch Liên đoàn Văn hóa và Công nghiệp sáng tạo Jakub Bakule cùng chia sẻ.

Ông Dokoupil nhắc lại phát biểu trước đây của Bộ trưởng Klempíř, theo đó ông từng đề xuất ngân sách cho bộ trong năm 2027 lên tới 21 tỷ korun. Theo ông Dokoupil, con số này cũng từng xuất hiện trong một phiên bản của chính sách văn hóa quốc gia mới - văn kiện mà chính phủ đã hoãn thảo luận vào ngày thứ Hai vừa qua. Ông nói: “Tôi hoàn toàn không hiểu vì sao giờ đây con số lại chỉ còn 18,6 tỷ korun”.

Trên mạng xã hội X hôm thứ Hai, Bộ trưởng Klempíř cho rằng khoản tăng thêm 1 tỷ korun sẽ giúp hỗ trợ tốt hơn cho nghệ thuật biểu diễn và công tác trùng tu di tích. Tuy nhiên, ông Dokoupil đánh giá: “Với tôi, đây thực sự là một sự thất vọng lớn. Dù đúng là có thêm tiền, nhưng nếu đặt trong bối cảnh các ngân sách trước đó cũng như việc mọi chi phí tài chính, kinh tế đều tăng lên - chưa kể lạm phát - thì con số này vẫn là quá ít”.

Cùng quan điểm, ông Bakule cho rằng cần nhìn ngân sách văn hóa trong dài hạn và trong mối tương quan với ngân sách năm nay, vốn đã giảm đáng kể so với năm trước. Ông nói: “Bộ thực chất không thể bù đắp các khoản cắt giảm chỉ bằng 1 tỷ korun này. Trong 10 năm qua, khoản nợ nội tại của lĩnh vực văn hóa ngày càng lớn, bùng lộ rõ hơn trong giai đoạn đại dịch COVID-19, và đến nay chúng ta vẫn chưa thể bù đắp được”.

Ông Bakule cũng cho rằng con số 18,6 tỷ korun chưa phản ánh đầy đủ thực chất, bởi ngân sách của bộ còn bao gồm cả khoản bồi hoàn cho các tổ chức tôn giáo và hỗ trợ hoạt động của các giáo hội. Trong năm 2027, tổng khoản này dự kiến vào khoảng 3,79 tỷ korun. Như vậy, sau khi trừ các khoản chuyển cho các tổ chức tôn giáo, ngân sách thực tế mà bộ có thể sử dụng chỉ còn khoảng 14,8 tỷ korun.

“Khu vực văn hóa đã bị thiếu đầu tư trong thời gian dài, nguồn lực chưa được khôi phục trở lại”, ông Bakule nhấn mạnh.

Theo ông, điều mà lĩnh vực văn hóa thực sự cần là tăng ngân sách thêm 10 tỷ korun chứ không phải chỉ 1 tỷ korun. Ông cho rằng tỷ trọng của văn hóa trong tổng ngân sách nhà nước đang ngày càng thu hẹp. “Tại sao lại như vậy? Bởi chúng ta có một bộ trưởng đến nhận nhiệm vụ trong trạng thái chưa chuẩn bị đầy đủ, thuộc một đối tác liên minh yếu hơn, và bước đi đầu tiên lại là cắt giảm ngân sách cho năm 2026”, ông Bakule nói thêm.

Trong khi đó, Hiệp hội các dàn nhạc giao hưởng và hợp xướng, theo Chủ tịch Lenka Kavalová, cũng nhìn nhận văn hóa là lĩnh vực bị thiếu kinh phí trong thời gian dài. Bà cho biết hiệp hội kỳ vọng ngân sách cho nghệ thuật biểu diễn sẽ được tăng cường đáng kể, đúng như ưu tiên mà Bộ trưởng từng đề cập.

Trao đổi với hãng thông tấn ČTK, bà Kavalová cho biết hiệp hội sẽ đề nghị Bộ Văn hóa hỗ trợ ít nhất 500 triệu korun trong năm tới cho các nhà hát chuyên nghiệp, dàn nhạc giao hưởng và hợp xướng. Trong khi đó, ngân sách năm nay của Bộ Văn hóa dành cho hạng mục này là 350 triệu korun, thấp hơn 50 triệu korun so với năm ngoái.

Ông Dokoupil cũng lưu ý rằng từ ngày 1/1/2027, hệ thống trả lương theo bậc lương dự kiến sẽ thay đổi và tiền lương sẽ được điều chỉnh tăng, dù hiện chưa thể tính toán chính xác tổng mức kinh phí cần thiết. Theo ông, các tổ chức được nhà nước hỗ trợ ngân sách gần như chắc chắn sẽ phải ưu tiên dùng phần tăng thêm để chi cho các khoản bắt buộc.

“Tôi không tin rằng từ khoản tăng thêm 1 tỷ korun trong ngân sách sẽ còn lại bao nhiêu để nâng chi cho các hạng mục khác”, ông Dokoupil nói.

Theo dự thảo ngân sách, tổng chi của Bộ Văn hóa năm 2027 sẽ đạt 18,59 tỷ korun. So với năm nay, khoản dành cho các tổ chức trực thuộc bộ tăng khoảng 1,02 tỷ korun, lên 9,59 tỷ korun. Ngân sách hỗ trợ các dịch vụ văn hóa và hoạt động văn hóa biểu diễn dự kiến tăng từ 1,15 tỷ korun năm nay lên 1,25 tỷ korun vào năm tới.

Tuy nhiên, trong khi năm nay bộ dành 800 triệu korun cho công tác phục hồi di tích, thì sang năm khoản này dự kiến giảm xuống còn 720 triệu korun.

Nguồn ČTK