Tây Ban Nha 'dậy sóng' sau vụ cưỡng chế cụ bà 87 tuổi khỏi nhà thuê 70 năm

Vụ cưỡng chế cụ bà 87 tuổi khỏi căn nhà đã thuê hơn 70 năm tại Madrid đã thúc đẩy làn sóng biểu tình và châm ngòi cuộc khủng hoảng chính trị ở Tây Ban Nha.

Bà Maricarmen, 87, đợi ở nhà trước khi cảnh sát tới cưỡng chế hôm 23/9. (Ảnh: AP)

Hàng chục nghìn người đã diễu hành qua đường phố thủ đô Madrid hôm 26/9 và 27/9 để phản đối vụ cưỡng chế bà María del Carmen Abascal, cư dân vùng El Retiro. Bà bị đuổi khỏi căn nhà đã thuê hơn 70 năm hôm 23/9, bất chấp hàng chục người đã túc trực trước cửa nhà bà từ đêm hôm trước để ngăn cản vụ cưỡng chế.

Bà Abascal, thường được gọi thân mật là Maricarmen, nhập viện sau vụ cưỡng chế. Luật sư đại diện Beatriz Duro cho hay thân chủ sẽ nằm viện vài ngày trong khi chờ kết quả xét nghiệm.

Người biểu tình tập trung tại quảng trường Puerta del Sol ở Madrid để phản đối vụ cưỡng chế hôm 26/9. (Ảnh: AP)

Tới chiều ngày 26/9, gần 10.000 người đã tập trung tại thủ đô để phản đối vụ cưỡng chế, đồng thời bày tỏ bức xúc trước tình cảnh ngày càng khó khăn khi tìm nhà ở.

Họ dựng lều cắm trại qua đêm ở quảng trường Puerta del Sol, yêu cầu bảo vệ quyền lợi người thuê nhà và cấm cưỡng chế khi không có phương án bố trí nhà ở thay thế tại khu vực lân cận. Làn sóng biểu tình cũng diễn ra tại các thành phố khác như Barcelona, Seville và Valencia.

Người biểu tình cắm trại tại quảng trường Puerta del Sol ngày 26/9. (Ảnh: AP)

Bị cưỡng chế sau 70 năm sinh sống

Bà Abascal đã sống ở căn hộ gần Công viên El Retiro từ năm 1956, lớn lên và sống cùng cha mẹ cho đến khi kế thừa hợp đồng thuê nhà từ họ. Đây là hợp đồng thuê kiểu cũ, với tiền thuê 568 USD mỗi tháng.

Tuy nhiên, mọi thứ đã thay đổi khi công ty bất động sản Urbagestión Desarrollo e Inversión mua lại quyền sở hữu tòa nhà vào tháng 3/2018 với giá 280.787 USD.

Đó là lúc chuỗi ngày khó khăn của bà bắt đầu. Theo Công đoàn Người thuê nhà Madrid, chủ sở hữu mới yêu cầu tăng tiền thuê lên 4 lần dù lương hưu của bà chỉ có 1.478 USD.

Tháng 3/2020, công ty bất động sản đã đệ đơn kiện yêu cầu chấm dứt hợp đồng thuê nhà. Bà Abascal thắng kiện ở tòa sơ thẩm, nhưng công ty đã kháng án và Tòa án Tỉnh đã ra phán quyết có lợi cho họ.

Trước tình hình này, luật sư Duro đã nộp đơn yêu cầu bảo vệ hiến pháp lên Tòa án Hiến pháp và đơn kháng cáo lên Tòa án Tối cao, nhưng cả hai đều bị bác bỏ. Cùng lúc đó, Urbagestión đệ đơn kiện yêu cầu thi hành việc chấm dứt hợp đồng thuê để đòi lại nhà, dẫn đến 4 lần yêu cầu cưỡng chế.

Tháng 10/2025, đội ngũ pháp lý của bà Abascal đã dừng được vụ cưỡng chế trong 4 tháng nhờ một điều khoản luật cho phép hoãn thi hành. Đến tháng 6/2026, lần cưỡng chế thứ hai bị hoãn gần một tháng do người thuê không có nhà ở thay thế. Vụ cưỡng chế tiếp tục bị hoãn sang tháng 7 nhưng luật sư Duro tiếp tục kháng cáo quyết định này.

Dù mạng lưới hỗ trợ đề xuất nhiều phương án hòa giải như mua lại căn hộ hay một người ẩn danh đề nghị hỗ trợ bà Abascal trả tiền thuê, Urbagestión đều bác bỏ.

"Tình hình rất bế tắc", luật sư Duro nói. "Bà ấy không có nhà ở thay thế và chưa nhận được bất kỳ đề xuất hay phương án nhà ở nào từ chính quyền".

Cuộc khủng hoảng nhà ở tại Tây Ban Nha

Khó khăn trong việc tiếp cận nhà ở dù là mua hay thuê không phải là điều mới mẻ ở Tây Ban Nha. Các cuộc biểu tình đã gia tăng trong những năm gần đây và áp lực ngày càng đè nặng lên cả chính quyền địa phương lẫn chính phủ do Thủ tướng Pedro Sánchez lãnh đạo.

Sự bất bình này xuất phát từ giá nhà tăng cao và được cảm nhận đặc biệt gay gắt ở các thành phố lớn. Tại Madrid, tiền thuê nhà đã tăng gần gấp đôi trong một thập kỷ, từ 14,55 USD mỗi m2 vào tháng 8/2016 lên 26,49 USD vào tháng 8/2026, theo dữ liệu từ trang web bất động sản Idealista.

Đối với mua nhà, giá mỗi m2 đã tăng 227,9% chỉ trong 10 năm, từ 3.229 USD hồi tháng 8/2016 lên 7.361 USD vào tháng 8 năm nay, theo Idealista.

Mức giá này tương phản gay gắt với mức lương trung bình hàng năm của quốc gia là 33.596 USD vào năm 2024, theo dữ liệu từ Viện Thống kê Quốc gia Tây Ban Nha.

Theo số liệu này, người thuê căn hộ 50 m2 tại Madrid sẽ phải chi khoảng 15.894 USD một năm cho tiền nhà, chiếm gần một nửa mức lương trung bình.

Gánh nặng tài chính này ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng tiết kiệm và trang trải các chi phí khác. UN-Habitat (Chương trình Định cư Con người của Liên Hợp Quốc) ước tính tiền thuê nhà hợp lý là dưới 30% thu nhập của một người.

Ngân hàng Tây Ban Nha cho rằng nguyên nhân chính của vấn đề này xuất phát từ tình trạng thiếu hụt nhà ở, hiện ở mức khoảng 755.000 căn và có thể đạt tới một triệu căn vào năm 2028.

Cuộc chiến chính trị

Phát biểu tại một cuộc mít tinh của đảng Công nhân Xã hội ở Madrid vào 27/9, Thủ tướng Pedro Sánchez đã trực tiếp nhắn gửi tới bà Abascal.

"Tôi xin gửi thông điệp sau tới bà Maricarmen: chính phủ đang làm việc không ngừng nghỉ để trình Sắc lệnh Hoàng gia về nhà ở vào 29/9. Tôi kêu gọi các khối nghị sĩ đưa ra nỗ lực cuối cùng để sắc lệnh được quốc hội phê chuẩn vì bà Maricarmen", ông nói.

Trước đó, bà Abascal từng chỉ trích ông Sánchez và đổ lỗi cho ông về bi kịch của mình. Chính phủ Tây Ban Nha duy trì lập trường rằng họ đã cố gắng mua lại căn nhà nơi bà Abascal sống để cho bà thuê với giá phải chăng, đồng thời chỉ trích chính quyền địa phương và khu vực vì đã không làm gì để giúp đỡ bà.

Chủ tịch vùng Madrid Isabel Díaz Ayuso quy trách nhiệm cho chính phủ của Thủ tướng Sánchez, khẳng định vụ cưỡng chế do Cảnh sát Quốc gia thuộc chính phủ thực hiện theo luật mà họ đã có 8 năm để sửa đổi. Trong khi đó, các thành viên liên minh Sumar đề xuất trưng mua căn hộ và thúc đẩy sắc lệnh khẩn cấp nhằm đóng băng giá thuê, đồng thời dừng các vụ cưỡng chế tương tự.

(Theo VnExpress)