Séc sắp đổi sang giờ mùa đông: Người dân được ngủ thêm 1 giờ và cuộc tranh cãi chưa hồi kết tại EU

Mỗi năm một lần, người dân tại Séc được “tặng” thêm một giờ ngủ. Tuy nhiên, điều này cũng có mặt trái: trời sẽ tối sớm hơn vào buổi chiều, trong khi buổi sáng sáng hơn đôi chút. Chủ nhật, ngày 25/10/2026, người dân Cộng hòa Séc sẽ điều chỉnh đồng hồ trở lại giờ tiêu chuẩn. Vậy khi nào việc đổi giờ, vốn đã được Nghị viện châu Âu thông qua chủ trương bãi bỏ vào tháng 3/2019, mới thực sự chấm dứt?

Đợt đổi giờ mùa thu đang đến gần. Vào đêm thứ Bảy 24/10 rạng sáng Chủ nhật 25/10, lúc 3h, đồng hồ sẽ được lùi lại thành 2h. Những người thích ngủ nướng sẽ có thêm một giờ nghỉ ngơi. Ngược lại, những ai có kế hoạch dậy sớm vào sáng Chủ nhật cần lưu ý rằng ngày hôm đó sẽ dài hơn một giờ.

Việc điều chỉnh này đánh dấu sự trở lại của giờ Trung Âu, thường được gọi là giờ mùa đông. Khung giờ này sẽ được duy trì đến Chủ nhật cuối cùng của tháng 3 năm sau. Năm nay, giờ mùa hè bắt đầu từ ngày 29/3 và kéo dài tròn 7 tháng.

Dù thêm một giờ ngủ có thể được xem là món quà dễ chịu, sự thay đổi cũng đi kèm bất tiện. Trời sẽ tối sớm hơn vào buổi chiều và khi mùa đông đến, thời gian có ánh sáng vào buổi tối sẽ càng ngắn.

EU vẫn chưa thống nhất về việc chấm dứt đổi giờ

Khả năng chấm dứt việc đổi giờ theo mùa đã được thảo luận tại châu Âu trong nhiều năm. Tháng 3/2019, Nghị viện châu Âu thậm chí đã ủng hộ đề xuất bãi bỏ cơ chế này. Tuy nhiên, các quốc gia thành viên đến nay vẫn chưa thống nhất nên duy trì vĩnh viễn giờ mùa hè hay giờ tiêu chuẩn.

Quyết định này không đơn giản như nhiều người nghĩ. Việc duy trì giờ mùa hè quanh năm sẽ giúp buổi tối có ánh sáng lâu hơn, nhưng vào mùa đông tại Cộng hòa Séc, trời có thể phải đến khoảng 9h sáng mới sáng rõ.

Ngược lại, giờ tiêu chuẩn phù hợp hơn với nhịp sinh học tự nhiên. Tuy nhiên, nếu áp dụng quanh năm, mặt trời sẽ mọc rất sớm vào mùa hè và buổi tối sẽ tối nhanh hơn.

Năm ngoái, vấn đề này một lần nữa được đưa ra thảo luận ở cấp độ châu Âu trong nhiệm kỳ Ba Lan giữ chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU. Các bên đã thống nhất chuẩn bị một nghiên cứu nhằm đánh giá tác động pháp lý và thực tiễn nếu việc đổi giờ theo mùa bị bãi bỏ. Tuy nhiên, thời điểm chấm dứt chính thức đến nay vẫn chưa được xác định.

Thêm một giờ ngủ hay đảo lộn nhịp sinh học?

Trong khi một số người hài lòng với việc đổi giờ, những người khác lại bị xáo trộn đáng kể nhịp sinh hoạt hằng ngày. Tại một hội thảo ở Thượng viện năm 2021, các chuyên gia thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Cộng hòa Séc cho rằng giờ tiêu chuẩn có lợi hơn cho sức khỏe vì phù hợp hơn với nhịp sinh học tự nhiên của con người.

Nếu duy trì giờ mùa hè quanh năm, trời sẽ sáng muộn hơn đáng kể vào mùa đông. Theo các chuyên gia, điều này có thể làm rối loạn đồng hồ sinh học, ảnh hưởng đến sức khỏe, khả năng tập trung và hiệu suất làm việc. Ngược lại, những người ủng hộ giờ mùa hè cho rằng thời gian có ánh sáng dài hơn sau giờ làm giúp người dân có thêm điều kiện chơi thể thao và tham gia các hoạt động khác.

Một điều chắc chắn là việc đổi giờ theo mùa không nhận được nhiều sự ủng hộ tại Cộng hòa Séc. Theo khảo sát của Ipsos vào tháng 3/2025, có 67,6% người được hỏi cho biết họ cảm thấy phiền toái vì việc này. Trước đó, khảo sát của STEM/MARK năm 2023 cho thấy 67% người dân ủng hộ bãi bỏ cơ chế đổi giờ.

Séc đã đổi giờ hơn một thế kỷ

Việc đổi giờ không phải là xu hướng mới xuất hiện tại châu Âu. Giờ mùa hè lần đầu tiên được áp dụng tại các vùng đất Séc vào năm 1915 và 1916. Cơ chế này được sử dụng trở lại trong Chiến tranh thế giới thứ hai, sau đó tái áp dụng vào năm 1979. Khi ấy, lý do chủ yếu được đưa ra là tiết kiệm năng lượng trong bối cảnh khủng hoảng dầu mỏ.

Ý tưởng ban đầu khá đơn giản: tận dụng ánh sáng ban ngày tốt hơn và giảm lượng điện tiêu thụ. Tuy nhiên, theo thời gian, các số liệu cho thấy mức tiết kiệm năng lượng từ việc đổi giờ là không đáng kể.

Từ năm 1996, giờ mùa hè tại Cộng hòa Séc kéo dài tổng cộng bảy tháng, từ cuối tháng 3 đến cuối tháng 10.

Vì vậy, năm nay người dân Séc một lần nữa sẽ phải chấp nhận rằng mùa thu mang lại thêm một giờ ngủ, nhưng cũng khiến buổi tối ngắn hơn. Thời điểm chính thức chấm dứt việc điều chỉnh đồng hồ vẫn chưa được xác định.

(Theo metro.cz)