Praha – Đại sứ Cộng hòa Séc tại Mỹ sắp nhậm chức, ông Jakub Kulhánek, cho biết bên cạnh Tổng thống Petr Pavel, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Petr Macinka (đảng Motoristé) cũng sẽ tới New York vào tháng 9 để tham dự Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.

Trao đổi với hãng thông tấn ČTK, ông Kulhánek cho biết ông Macinka cũng sẽ tham dự bữa tối xuyên Đại Tây Dương truyền thống do Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio chủ trì. Sau chặng dừng ở New York, Tổng thống Pavel sẽ tới bang Nebraska, thăm Lực lượng Vệ binh Quốc gia, đơn vị có mối quan hệ hợp tác lâu dài với quân đội Séc.

Theo ông Kulhánek, đối với các bộ trưởng ngoại giao, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc trước hết là dịp để tiến hành các cuộc tiếp xúc song phương. Ông nhấn mạnh đây sẽ là cơ hội để Bộ trưởng Macinka gặp gỡ những người đồng cấp từ nhiều khu vực trên thế giới, đặc biệt là các nước ngoài không gian Euro-Đại Tây Dương – nơi các cuộc tiếp xúc trực tiếp thường không diễn ra thường xuyên.

Bữa tối xuyên Đại Tây Dương không chỉ dành cho ngoại trưởng các nước thành viên NATO mà còn có sự tham gia của đại diện các quốc gia trong khu vực Euro-Đại Tây Dương dù chưa phải là thành viên liên minh.

Theo quyết định đã được chính phủ Séc phê duyệt hồi tháng 6, Tổng thống Petr Pavel sẽ dẫn đầu phái đoàn Séc tham dự Đại hội đồng Liên Hợp Quốc. Theo lịch trình các chuyến bay chính phủ, chuyến công tác của nguyên thủ quốc gia tới Mỹ, bao gồm cả chuyến thăm làm việc tại Nebraska, sẽ diễn ra từ 20 đến 24/9.

Ông Kulhánek nhấn mạnh Séc là quốc gia duy nhất trên thế giới hợp tác không chỉ với một mà với hai lực lượng Vệ binh Quốc gia của Mỹ, gồm Nebraska và Texas. Trong thời gian ở Nebraska, ngoài việc thăm lực lượng vệ binh, Tổng thống Pavel cũng sẽ gặp giới chức địa phương và đại diện cộng đồng người Séc.

Quan hệ hợp tác quân sự giữa Cộng hòa Séc với Vệ binh Quốc gia bang Texas và Nebraska được duy trì từ năm 1993 trong khuôn khổ chương trình kết nối các bang của Mỹ với từng quốc gia đối tác nhằm phục vụ huấn luyện chung. Sáng kiến này ra đời từ năm 1991, giúp Mỹ xây dựng hơn 100 mối quan hệ đối tác với khoảng 115 quốc gia, trong đó Séc là một trong những nước tham gia đầu tiên.

Nhiều bộ trưởng Séc dự kiến thăm Mỹ trong năm nay
Ông Kulhánek cũng cho biết trong năm nay, Bộ trưởng Quốc phòng Jaromír Zůna (được SPD đề cử) dự kiến tới Mỹ để tham dự Diễn đàn Quốc phòng và An ninh Séc – Mỹ lần thứ hai. Bên cạnh đó, Bộ trưởng Môi trường Igor Červený (Motoristé) cũng sẽ dẫn đầu một đoàn doanh nghiệp Séc sang Mỹ, tập trung vào các lĩnh vực công nghệ xanh và xử lý chất thải.

Trả lời câu hỏi về khả năng diễn ra chuyến thăm Nhà Trắng trong tương lai của Thủ tướng Séc Andrej Babiš (ANO), ông Kulhánek cho rằng điều này phụ thuộc vào việc sắp xếp lịch trình giữa ông Babiš và Tổng thống Mỹ Donald Trump, vốn không dễ dàng. Đồng thời, hai bên cũng cần xác định rõ nội dung của cuộc gặp nếu được tổ chức.

Ông Kulhánek nói rằng nếu giải quyết được các yếu tố trên, ông không thấy lý do gì khiến cuộc gặp không thể diễn ra, song hiện tại mọi việc vẫn chưa ở giai đoạn cụ thể, do ông mới chuẩn bị tiếp nhận cương vị tại Washington.

Tháng 3/2019, ông Trump từng tiếp Thủ tướng Babiš tại Nhà Trắng. Tháng 12 năm ngoái, Tổng thống Mỹ cũng đã chúc mừng ông Babiš trên mạng xã hội sau khi ông được bổ nhiệm làm Thủ tướng. Hai nhà lãnh đạo sau đó đã có cuộc điện đàm và gặp trực tiếp tại Hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara hồi tháng 7.

Đại sứ Kulhánek: Kết quả bầu cử Quốc hội Mỹ có thể chỉ ngã ngũ vào phút chót
Theo ông Kulhánek, cả đảng Cộng hòa và Dân chủ hiện đều đang tiến hành chiến dịch vận động chính trị rất quyết liệt, vì vậy kết quả bầu cử Quốc hội Mỹ có thể sẽ chỉ rõ ràng vào thời điểm rất muộn.

Tuy nhiên, trong trường hợp đảng Dân chủ giành được đa số ở cả Hạ viện và Thượng viện, nhà ngoại giao Séc cho rằng khó có khả năng xảy ra một kịch bản bất thường liên quan đến việc phủ nhận kết quả bầu cử. Ông nhấn mạnh các thể chế của Mỹ đủ vững chắc để ứng phó với những tình huống như vậy.

Tháng trước, trong bài phát biểu trước toàn quốc, Tổng thống Donald Trump tiếp tục đặt nghi vấn về tính minh bạch của bầu cử tại Mỹ, cho rằng hệ thống bầu cử còn dễ bị tổn thương. Trước đó, ông Trump nhiều lần không đưa ra bằng chứng nhưng vẫn khẳng định cuộc bầu cử tổng thống năm 2020 – trong đó ông thất bại trước ứng viên Dân chủ Joe Biden – đã bị gian lận.

Ông Kulhánek nhận định không khí chính trị tại Mỹ hiện rất căng thẳng, thậm chí còn gay gắt hơn cả chính trường Séc. Theo ông, nếu đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Hạ viện, hoặc thậm chí cả Thượng viện, điều đó có thể làm suy giảm khả năng thúc đẩy chương trình nghị sự của ông Trump. Ngược lại, nếu đảng Cộng hòa tiếp tục giữ được đa số ở cả hai viện, Nhà Trắng sẽ thuận lợi hơn trong việc triển khai các chính sách của mình.

Đại sứ Séc cho rằng yếu tố quyết định của cuộc bầu cử lần này nhiều khả năng vẫn là “túi tiền của người dân Mỹ”, tức những vấn đề sát sườn như chi phí sinh hoạt, giá cả leo thang và áp lực kinh tế trong nước. Dù chính sách đối ngoại cũng có tác động nhất định, theo ông, đây vẫn là vấn đề mang tính thứ yếu đối với phần lớn cử tri.

Ông Kulhánek cũng nhắc tới việc giá cả toàn cầu tăng mạnh một phần do cuộc chiến với Iran, bùng phát sau khi Mỹ phối hợp với Israel mở chiến dịch quân sự vào cuối tháng 2. Sau đó, Iran tiến hành phong tỏa eo biển Hormuz, làm gián đoạn nguồn cung dầu mỏ và khí đốt, kéo theo giá nhiên liệu leo thang.

Một phần công việc quan trọng của Đại sứ quán Séc tại Washington là duy trì quan hệ với các nghị sĩ Quốc hội Mỹ. Theo ông Kulhánek, tại Hạ viện hiện có Nhóm Nghị sĩ hữu nghị với Cộng hòa Séc, gồm 32 nghị sĩ thuộc cả hai đảng Dân chủ và Cộng hòa. Ông nhấn mạnh việc duy trì quan hệ với cả hai bên là rất cần thiết, đồng thời bày tỏ mong muốn mở rộng hơn nữa nhóm nghị sĩ này.

Ông cho biết phía Séc thường tìm kiếm những nghị sĩ có mối liên hệ nhất định với Cộng hòa Séc, chẳng hạn như có gốc gác Séc, đại diện cho những bang có cộng đồng người Séc sinh sống hoặc có doanh nghiệp Séc hiện diện.

Cử tri Mỹ sẽ đi bỏ phiếu bầu Quốc hội vào ngày 3/11. Trong cuộc bầu cử này, toàn bộ 435 ghế Hạ viện cùng khoảng 1/3 trong tổng số 100 ghế Thượng viện sẽ được quyết định.

Séc và Mỹ duy trì quan hệ “trên mức bình thường”
Ông Kulhánek khẳng định Cộng hòa Séc hiện có quan hệ với Mỹ ở mức trên cả bình thường, và ưu tiên hàng đầu là tiếp tục duy trì nền tảng này. Trong cương vị mới, ông muốn tập trung vào các dự án cụ thể như thương mại, đầu tư và tăng cường kết nối với cộng đồng người Séc tại Mỹ.

Theo ông, quan hệ song phương Praha – Washington không nên chỉ được đánh giá qua số lượng các chuyến thăm chính trị cấp cao, mà cần được nhìn nhận qua những kết quả thực chất như dòng vốn đầu tư của doanh nghiệp Séc tại Mỹ và của doanh nghiệp Mỹ tại Séc.

Đại sứ Kulhánek cho rằng trong những năm gần đây, nhiều nhà đầu tư Séc tại Mỹ đã trở thành những nhân tố đáng chú ý. Trong bối cảnh chính quyền Trump theo đuổi cách tiếp cận mang tính “giao dịch”, việc Séc có các doanh nghiệp lớn tạo việc làm tại Mỹ chính là yếu tố giúp Praha có thêm lợi thế trong quan hệ với Washington.

Ông cho biết danh mục đầu tư của Séc tại Mỹ trải rộng từ công nghệ, công nghiệp quốc phòng đến khai khoáng. Tập đoàn Sev.en Global Investments đang hoạt động tại bang Texas trong lĩnh vực khai thác mỏ. Công ty hóa chất Draslovka đã mua lại một nhà máy hóa chất tại Memphis, bang Tennessee. Ngoài ra còn có nhà sản xuất thiết bị y tế Linet, cùng các doanh nghiệp quốc phòng như Czechoslovak Group và Colt CZ Group.

Bang Florida cũng được Praha đặc biệt quan tâm, trong bối cảnh Séc chuẩn bị mở Tổng Lãnh sự quán mới tại Miami. Ông Kulhánek cho biết ông nhận chỉ đạo trực tiếp từ Bộ trưởng Ngoại giao Petr Macinka về việc thúc đẩy kế hoạch này trong thời gian sớm nhất. Trước đó, Bộ Ngoại giao Séc thông báo cơ quan đại diện mới tại Miami dự kiến sẽ đi vào hoạt động từ ngày 1/10.

Theo ông Kulhánek, hiện có khoảng 1,3 triệu người tại Mỹ tự nhận có nguồn gốc Séc.

Ông Jakub Kulhánek sẽ chuyển từ New York sang Washington sau thời gian giữ chức Đại sứ Séc tại Liên Hợp Quốc. Tại Mỹ, ông sẽ thay thế Đại sứ Miloslav Stašek. Trước đây, trong chính phủ Babiš, ông từng giữ chức Bộ trưởng Ngoại giao Séc từ tháng 4 đến tháng 12/2021, trước khi nội các của Thủ tướng Petr Fiala lên nắm quyền.

Nguồn ČTK