Praha – Chính phủ Séc đã thông qua dự thảo sửa đổi Bộ luật Lao động, trong đó đưa ra loạt quy định mới về cơ chế trả lương minh bạch và bình đẳng. Thông tin được Bộ trưởng Lao động Aleš Juchelka công bố tại họp báo.

Theo đó, các chủ sử dụng lao động tại Séc sẽ phải xây dựng hệ thống trả lương dựa trên mức độ phức tạp, tính nặng nhọc và trách nhiệm của công việc. Đồng thời, doanh nghiệp cũng sẽ phải lập báo cáo về thu nhập của người lao động. Nếu xuất hiện chênh lệch không có căn cứ hợp lý giữa thu nhập của nam và nữ từ 5% trở lên, đơn vị sử dụng lao động sẽ phải khắc phục trong vòng 6 tháng.

Một điểm mới đáng chú ý là ứng viên xin việc sẽ phải được thông báo trước về mức thu nhập tối thiểu cũng như các khoản thưởng trước khi ký hợp đồng lao động. Tuy nhiên, dự luật hiện vẫn vấp phải ý kiến trái chiều từ công đoàn, thanh tra nhân quyền và Phòng Thương mại Séc.

Dự thảo sửa đổi này được xây dựng trên cơ sở chỉ thị của Liên minh châu Âu về minh bạch trong trả lương. Các quốc gia thành viên EU lẽ ra phải triển khai quy định này trước ngày 7/6. Bộ trưởng Juchelka cho biết Cộng hòa Séc đang nội luật hóa chỉ thị theo hướng “tinh gọn nhất có thể” để tránh tạo thêm gánh nặng cho doanh nghiệp.

Theo ông Juchelka, quy định mới sẽ giúp người lao động tiếp cận thông tin về tiền lương dễ dàng hơn, tăng khả năng bảo vệ quyền lợi và góp phần xử lý những bất bình đẳng vô lý trong thu nhập giữa nam và nữ.

Bộ Lao động Séc cho biết, dù nước này hiện đã có quy định pháp lý về đối xử bình đẳng, nhưng chừng đó vẫn chưa đủ để bảo đảm công bằng trong trả lương và kiểm soát hiệu quả việc thực thi. Bộ này nhận định, trên thực tế, việc thực thi nguyên tắc trả lương bình đẳng vẫn rất khó khăn do thiếu minh bạch trong cơ chế lương tại từng tổ chức, khiến nhiều trường hợp chênh lệch vô lý hoặc phân biệt đối xử không bị phát hiện, hoặc rất khó chứng minh khi có nghi vấn.

Theo nội dung dự thảo, trước khi ký hợp đồng, người sử dụng lao động bắt buộc phải cung cấp cho ứng viên thông tin về mức lương tối thiểu và các khoản thưởng. Nhà tuyển dụng cũng không được phép hỏi về mức lương trước đây của ứng viên.

Bên cạnh đó, các công ty và cơ quan sẽ phải thiết lập hệ thống trả lương với các nhóm công việc được phân bậc theo độ phức tạp, trách nhiệm và mức độ nặng nhọc; việc thưởng cũng phải dựa trên các tiêu chí khách quan. Người lao động có quyền gửi yêu cầu bằng văn bản để được cung cấp thông tin về mức thu nhập trung bình nhằm phục vụ việc so sánh, và phải nhận được phản hồi trong vòng 2 tháng. Trong trường hợp xảy ra tranh chấp tại tòa án, họ có thể được đại diện bởi thanh tra nhân quyền hoặc công đoàn, đồng thời có quyền yêu cầu bồi thường bằng tiền.

Đối với nghĩa vụ báo cáo, các doanh nghiệp có trên 250 lao động sẽ phải lập báo cáo chênh lệch tiền lương hằng năm; các đơn vị có từ 100 đến 249 lao động sẽ thực hiện 3 năm một lần. Nếu mức thu nhập giữa nam và nữ chênh lệch từ 5% trở lên mà không có lý do chính đáng, doanh nghiệp sẽ phải điều chỉnh trong vòng 6 tháng.

Bộ Lao động sẽ chịu trách nhiệm phân tích tình hình và công bố dữ liệu liên quan. Việc theo dõi tại các doanh nghiệp có trên 150 lao động dự kiến bắt đầu từ năm 2028, còn với nhóm từ 100 đến 149 lao động sẽ bắt đầu từ năm 2031.

Các quy định mới về trả lương bình đẳng sẽ áp dụng cho người lao động theo hợp đồng, lao động thời vụ, nhân sự thuộc lực lượng vũ trang, lao động thuê qua công ty dịch vụ, ở cả khu vực công và tư, bao gồm cả công chức nhà nước và lực lượng an ninh. Dự kiến, các quy định này sẽ có hiệu lực từ năm 2028. Trường hợp vi phạm, người sử dụng lao động có thể bị phạt tới 1 triệu korun.

Bộ Lao động Séc ước tính chi phí để các doanh nghiệp thích ứng với thay đổi mới có thể dao động từ 198 triệu đến 2,26 tỷ korun, do chưa rõ mức độ sẵn sàng của từng đơn vị. Ngoài ra, ngân sách nhà nước cũng sẽ phải chi thêm hàng chục triệu korun cho Bộ Lao động, cơ quan thanh tra lao động, cơ quan bảo vệ dữ liệu cá nhân và thanh tra nhân quyền để triển khai giám sát.

Dù vậy, dự thảo vẫn đang đối mặt với nhiều ý kiến phản biện. Công đoàn và thanh tra nhân quyền cho rằng thông tin về mức thu nhập nên được công bố ngay từ tin tuyển dụng. Trong khi đó, Phòng Thương mại Séc đề nghị bổ sung quy định rõ ràng hơn về những trường hợp được phép đối xử khác biệt trong chính sách tiền lương.

Nguồn ČTK