Nhiều hộ gia đình thu nhập thấp đang rơi vào vòng xoáy nợ nần chồng chất khi phải trả mức phí và lãi suất cao, lên tới hơn 10.000 korun chỉ cho khoản vay 20.000 korun trong một tháng. Việc liên tục sử dụng các khoản vay siêu nhỏ này trong nhiều tháng liền đẩy người vay vào bế tắc, một dự luật sửa đổi đang được kỳ vọng sẽ thay đổi cục diện này.

“Lãi suất điển hình của các khoản vay siêu nhỏ từ công ty tài chính phi ngân hàng là 400%. Tuy nhiên trên thị trường vẫn có những công ty cho vay với mức lãi 600% hoặc cao hơn,” ông David Borges từ tổ chức Člověk v tísni cho biết khi công bố Chỉ số tín dụng có trách nhiệm định kỳ.

Tổ chức này đã so sánh theo một ví dụ mô hình: một người vay 20.000 korun trong vòng một tháng sẽ phải trả bao nhiêu tiền lãi và phí. Với mức trên 600%, lãi suất năm điển hình (bao gồm cả phí bắt buộc) tại một số công ty như SOS Credit, Půjčka7 và CreditPortal đã vượt ngưỡng này.

Theo Člověk v tísni, ở một số trường hợp mức này còn tiến sát 700% hoặc 800%. Riêng công ty CreditGO thì mức lãi suất cũng vượt 500%.

“Với khoản vay 20.000 korun trong một tháng, người vay thường phải trả thêm khoảng 7.000 korun,” ông Borges nói. Tuy nhiên, khoản “trả thêm” này nhiều khi vượt quá 10.000 korun.

“Nếu bạn gia hạn khoản vay nhiều lần, thì chỉ sau tháng thứ hai bạn đã trả số tiền gấp đôi số tiền đã vay. Không hiếm trường hợp các khoản vay siêu nhỏ được kéo dài liên tục trong sáu tháng hoặc hơn,” ông bổ sung. Khi đó, người vay có thể rơi vào vòng xoáy nợ khó thoát.

Trong bối cảnh này, tổ chức Člověk v tísni khuyên người dân nên chọn các khoản vay ngân hàng thông thường với nhiều kỳ trả góp, vì về lâu dài sẽ giúp giảm áp lực tài chính.

Tranh cãi về lợi ích của dự luật

Hiện các nghị sĩ đang thảo luận dự thảo sửa đổi Luật tín dụng tiêu dùng nhằm ngăn chặn các hành vi cho vay như trên. Dự luật đưa ra trần tối đa cho tổng chi phí vay hằng năm, bao gồm lãi suất và phí.

Đối với các khoản vay dưới 20.000 korun với thời hạn dưới một năm, chi phí sẽ bao gồm một khoản cố định 2.000 korun cho việc cấp tín dụng, cộng thêm khoản tính theo số tiền vay, thời gian trả và mức lãi tối đa dựa trên lãi suất cơ bản của Ngân hàng Trung ương Séc. Ví dụ, với khoản vay 10.000 korun trong một năm, người vay sẽ trả thêm khoảng 6.800 korun.

Đối với các khoản vay tiêu dùng khác, luật quy định mức trần cho tỷ lệ phần trăm chi phí hàng năm (RPSN), tức tổng chi phí vay bao gồm lãi và phí. Mức này tương đương bốn lần lãi suất cơ bản của Ngân hàng Trung ương Séc cộng thêm 8 điểm phần trăm, với mức tối thiểu cố định là 48%.

Một số chuyên gia cảnh báo rằng trần giá có thể gây tác dụng ngược. “Nếu mức trần quá thấp, có nguy cơ một phần người tiêu dùng sẽ tìm đến các kênh không được quản lý,” ông Michael Fanta từ Trung tâm Phân tích Kinh tế và Thị trường cho biết.

Tuy nhiên, theo Člověk v tísni, mức trần này không hề thấp. “Đối với các khoản vay nhỏ và ngắn hạn, nó vẫn tạo ra khoảng không gian rất lớn cho các nhà cung cấp. Với việc trả góp đều đặn, họ vẫn có thể áp dụng mức lãi tương đương tới 80% mỗi năm, cộng thêm phí cố định 2.000 korun,” ông Daniel Hůle của tổ chức nói.

(Theo Novinky)