Xuất khẩu vật tư quân sự từ Séc trong năm 2025 đã tăng mạnh lên hơn 115 tỷ korun, đánh dấu bước nhảy vọt chưa từng có trong những năm gần đây. Theo dữ liệu do Bộ Công Thương Séc công bố, phần lớn hàng xuất khẩu quân sự của nước này đổ vào châu Âu, trong đó Ukraine được cho là điểm đến thực tế của khoảng 70% tổng lượng hàng, nếu tính cả các lô đi qua nước thứ ba.

Theo tài liệu vừa được Bộ Công Thương Séc (MPO) công bố, tổng giá trị xuất khẩu vật tư quân sự của Séc trong năm 2025 vượt 115 tỷ korun. Con số này chưa bao gồm xuất khẩu vật tư quốc phòng không mang tính quân sự, chẳng hạn vũ khí cầm tay dành cho cảnh sát và các lực lượng khác.

Dữ liệu cho thấy, trong giai đoạn từ năm 2003 đến 2021, xuất khẩu quân sự của Séc tăng tương đối chậm, từ 2,6 tỷ korun lên 15 tỷ korun. Tuy nhiên, sau khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine vào năm 2022, mức tăng bắt đầu diễn ra rất nhanh.

Cụ thể, năm 2023, Séc xuất khẩu vật tư quân sự trị giá 50 tỷ korun; năm 2024 tăng lên 94 tỷ korun; và đến năm 2025 đã đạt 115 tỷ korun.

Phần lớn xuất khẩu hướng về châu Âu
Theo số liệu của Bộ Công Thương, khoảng 89% tổng kim ngạch xuất khẩu quân sự của Séc được đưa tới các nước châu Âu. Trong đó, khoảng 40% vào các nước Liên minh châu Âu và 49% tới các quốc gia châu Âu khác, chủ yếu là Ukraine.

Dù số liệu chính thức cho thấy khoảng 46% xuất khẩu quân sự của Séc đi thẳng tới Ukraine, nhưng trên thực tế, tỷ lệ này được cho là cao hơn nhiều. Một phần đáng kể hàng quân sự được chuyển tới Ukraine thông qua các nước thứ ba như Anh, Hà Lan hoặc Bulgaria, trong khuôn khổ sáng kiến đạn dược do Séc thúc đẩy.

Bà Olexandra Stefanyšyn, đại diện Hiệp hội Công nghiệp Quốc phòng và An ninh, nhận định: “Các thống kê được xây dựng dựa trên những giấy phép đã được cấp và đã được sử dụng chính thức, nhưng do đặc thù của chính ngành công nghiệp quốc phòng và chuỗi cung ứng quốc tế, việc diễn giải các con số này có thể phức tạp hơn. (…) Nhiều nước phương Tây đang tích cực tài trợ cho hoạt động mua sắm quốc phòng và hỗ trợ Ukraine. Quốc gia được ghi là bên nhận hàng không phải lúc nào cũng là người sử dụng cuối cùng của sản phẩm được cung cấp.”

Trước đó, năm ngoái, Giám đốc Hiệp hội Công nghiệp Quốc phòng và An ninh Jiří Hynek cũng từng nói với hãng thông tấn ČTK rằng có thể tới 75% xuất khẩu quân sự của Séc đang trực tiếp hoặc gián tiếp hướng tới Ukraine.

Đạn dược là mặt hàng chủ lực
Theo các chuyên gia, động lực tài chính lớn nhất của xuất khẩu quân sự Séc hiện nay là đạn dược, chiếm khoảng 2/3 tổng kim ngạch. Sau đó là khí tài mặt đất, thiết bị điện – điện tử và kỹ thuật hàng không. Trong lĩnh vực hàng không, các công ty Séc còn xuất khẩu sang một số nước châu Phi đang sử dụng máy bay có nguồn gốc Liên Xô, mà doanh nghiệp Séc vẫn có thể cung cấp phụ tùng.

Nhà phân tích an ninh Boris Kaliský thuộc Hiệp hội Các vấn đề Quốc tế cho rằng xu hướng tăng này gắn liền với việc nhiều quốc gia nâng ngân sách quốc phòng.

Ông nói: “Xuất khẩu tăng trưởng tốt vì các nước khác đang đầu tư. Nhiều nước cần bổ sung lại kho dự trữ sau những gì họ đã viện trợ cho Ukraine trong những năm gần đây. (…) Như chúng ta thấy ở Ukraine, vấn đề lớn của cả phần châu Âu trong NATO là tình trạng thiếu đạn dược.”

Theo ông Kaliský, việc ngành công nghiệp quốc phòng Séc tăng trưởng mạnh không mâu thuẫn với thực tế rằng dưới chính phủ hiện tại của Andrej Babiš (ANO), mức chi tiêu quốc phòng của Séc lại thấp hơn so với mức mà chính phủ tiền nhiệm của Petr Fiala (ODS) từng cam kết.

“Thị trường vũ khí vốn có độ linh hoạt khá thấp, vì vậy ai đã có sẵn năng lực sản xuất thì gần như đều đang chạy hết công suất. (…) Phần lớn các nước châu Âu cần bổ sung dự trữ đạn dược và Séc vẫn còn một số năng lực trong lĩnh vực này,” ông nói thêm.

Gần 1.900 giấy phép xuất khẩu trong một năm
Theo Bộ Công Thương Séc, vào cuối năm 2025, nước này có 421 chủ thể được cấp phép kinh doanh đối ngoại với vật tư quân sự, gồm 415 công ty và 6 cá nhân. Tuy nhiên, ngay cả khi đã có giấy phép hoạt động, các đơn vị này vẫn phải xin giấy phép xuất khẩu riêng cho từng thương vụ cụ thể, chẳng hạn như một lô 1.000 khẩu súng trường.

Trong năm ngoái, nhà nước đã cấp tổng cộng 1.895 giấy phép xuất khẩu vật tư quân sự tới 98 quốc gia. Ukraine là nước nhận nhiều giấy phép nhất với 251 giấy phép, tiếp theo là Slovakia với 206, Israel với 101 và Đức với 95.

Tài liệu của Bộ cũng cho thấy các nhà xuất khẩu Séc trong năm qua đã tìm cách xuất hàng tới ít nhất 9 khu vực nhưng không được cơ quan chức năng chấp thuận trong thủ tục hành chính. Trong số này có Nga, Belarus, Triều Tiên, Nam Sudan, Tây Sahara và cả Nam Cực.

Danh mục hàng quân sự rất đa dạng
Tại Séc, vật tư quân sự được chia thành 22 nhóm, từ súng đạn, linh kiện hàng không đến hóa chất và các loại vật liệu kỹ thuật.

Ví dụ, với Luxembourg, trong năm ngoái doanh nghiệp Séc chỉ được cấp phép xuất khẩu hàng thuộc nhóm “phương tiện mặt đất và linh kiện”, với tổng giá trị 1,9 tỷ korun. Trong khi đó, đối với Israel hoặc một số nước châu Âu, doanh nghiệp Séc xuất khẩu hàng thuộc từ 15 nhóm trở lên.

Ông Kaliský cho rằng không thể hoàn toàn loại trừ khả năng vũ khí của Séc có thể rơi vào Nga, nhưng nếu có thì đó chỉ là “những khoản rất nhỏ”.

“Mọi doanh nghiệp muốn kinh doanh vũ khí một cách nghiêm túc sẽ phải đối mặt với rủi ro pháp lý và uy tín cực lớn nếu làm như vậy. Họ có nhiều khả năng bị thiệt hại hơn là thu được lợi ích, và tốt hơn nhiều nếu tập trung vào Ukraine,” nhà phân tích nhận định.

Séc vươn lên nhóm 20 nước xuất khẩu vũ khí hàng đầu thế giới
Theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), trong năm 2025, Séc đã vươn lên vị trí thứ 17 trong danh sách các nước xuất khẩu vũ khí lớn nhất thế giới, đứng trên cả Đan Mạch, Brazil, Bỉ và Thụy Sĩ.

Theo Hiệp hội Công nghiệp Quốc phòng, việc kim ngạch xuất khẩu quân sự của Séc tăng lên 115 tỷ korun trong năm 2025, cao hơn dự kiến, không xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ.

Bà Olexandra Stefanyšyn cho biết: “Dĩ nhiên, việc các ngân sách quốc phòng tiếp tục tăng và quá trình hiện đại hóa quân đội trên khắp châu Âu cũng như nhiều quốc gia khác đã đóng vai trò quan trọng. Nhưng tăng trưởng xuất khẩu hiện nay trước hết là kết quả của quá trình làm việc lâu dài của các công ty Séc, những đơn vị đã đầu tư nhiều năm vào nghiên cứu và phát triển, mở rộng năng lực công nghệ, xây dựng quan hệ thương mại và đưa ra những sản phẩm chất lượng, ngày càng tinh vi hơn.”

Theo SIPRI, chi tiêu quân sự toàn cầu trong năm ngoái đã tăng thêm 2,9%. Về mức chi tiêu quốc phòng, Séc hiện đứng thứ 39 trên thế giới.

Theo Irozhlas