Châu Âu đang bước vào giai đoạn nguy hiểm nhất kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Điều đó đồng nghĩa với gì đối với Cộng hòa Séc?

Tại cuộc gặp tuần trước ở Prague của giới tinh hoa an ninh toàn cầu, các quan chức phụ trách an ninh châu Âu đã đồng loạt cảnh báo rằng lục địa này đang bước vào một giai đoạn nguy hiểm hơn và khó lường hơn, ngay cả trong trường hợp cuộc chiến tại Ukraine đi đến hồi kết.

Bên cạnh Diễn đàn GLOBSEC, tuần qua cũng chứng kiến việc các lãnh đạo quân sự và giới chức tình báo Séc tham dự nhiều hội nghị liên quan để đánh giá vị thế của nước này trong bối cảnh trật tự thế giới đang thay đổi.

Dưới đây là những mối lo ngại chính của các quan chức, cũng như tác động tiềm tàng đối với người dân Séc.

Giới chức đang lo ngại điều gì?
Phát biểu tại một hội nghị an ninh ở Hạ viện Séc ngày 25/5, Tổng tham mưu trưởng Quân đội Séc sắp mãn nhiệm Karel Řehka cho biết châu Âu hiện phải đối mặt với hàng loạt mối đe dọa, bao gồm chiến sự tại Ukraine, các cuộc tấn công mạng, hành vi phá hoại và căng thẳng leo thang giữa Nga với phương Tây.

“Nga sẽ không trở nên thân thiện hơn,” ông Řehka nhấn mạnh. “Nước này đã lựa chọn một chiến lược tập trung nhiều hơn vào đối đầu với phương Tây.”

Theo ông, châu Âu hiện đang đối diện với mối đe dọa nghiêm trọng nhất kể từ thời Chiến tranh Lạnh.

Cũng tại sự kiện này, Giám đốc Cơ quan Tình báo An ninh Séc (BIS) Michal Koudelka nhận định nguy cơ lớn nhất không phải là một cuộc xâm lược toàn diện vào châu Âu, mà là khả năng Nga tiến hành một cuộc tấn công giới hạn nhằm vào một quốc gia thành viên NATO, nhiều khả năng ở khu vực Baltic, để thử phản ứng của liên minh.

Những phát biểu trên được đưa ra trong bối cảnh Nga vừa thực hiện một trong những đợt tấn công lớn nhất gần đây vào Ukraine, sử dụng máy bay không người lái và tên lửa trong đêm Chủ nhật.

Vì sao sự hiện diện của quân đội Mỹ tại châu Âu trở thành vấn đề gây tranh luận?
Một mối quan ngại khác của giới chức an ninh là sự thiếu chắc chắn xung quanh hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Âu. Gần đây, Washington đã hủy một kế hoạch điều quân tới Ba Lan, sau đó nhanh chóng công bố một đợt triển khai khác. Theo các nguồn tin, các đồng minh NATO không được thông báo trước.

Tổng thống Séc Petr Pavel đã nêu vấn đề này tại GLOBSEC. Ông cho rằng vấn đề không chỉ nằm ở quy mô lực lượng, mà còn ở tính khó đoán định. Đối với những quốc gia như Séc, lực lượng Mỹ đồn trú tại Ba Lan và các nước Baltic được xem là thành phần then chốt trong hệ thống phòng thủ của NATO.

Nếu các đồng minh bắt đầu nghi ngờ mức độ cam kết của Mỹ, các quốc gia châu Âu có thể sẽ phải gánh vác nhiều trách nhiệm hơn trong bảo đảm an ninh của chính mình.

Tại một cuộc tranh luận khác diễn ra ngày 26/5 tại Đại học CEVRO ở Prague, Tư lệnh cấp cao NATO Alexus Grynkewich cho biết Mỹ đang ngày càng chịu nhiều sức ép tại châu Á, đặc biệt từ Trung Quốc, và không thể đơn phương đảm đương quốc phòng châu Âu trong thời gian dài. Ông Řehka, cũng tham gia sự kiện này, nói thêm: “Đây không phải là câu chuyện của Donald Trump hay bất kỳ chính quyền riêng lẻ nào. Đây là một thực tế địa chính trị.”

Chiến sự đang ở gần Séc đến mức nào?
Đầu tháng này, các đợt tấn công bằng máy bay không người lái của Nga đã nhắm vào thành phố Uzhhorod của Ukraine, nằm gần biên giới Slovakia, buộc giới chức Slovakia phải tạm thời đóng các cửa khẩu lân cận trong thời gian diễn ra cuộc tấn công. Thành phố này cách Prague khoảng 600 km.

Tại GLOBSEC, máy bay không người lái được xem là một trong những bài học lớn nhất rút ra từ chiến tranh Ukraine. Tổng thống Pavel cho biết các doanh nghiệp Ukraine hiện có thể thiết kế, thử nghiệm và cải tiến drone quân sự chỉ trong vài ngày, nhanh hơn rất nhiều so với phần lớn các nước NATO.

Theo ông, máy bay không người lái của Ukraine đang gây ra tỷ lệ tổn thất đáng kể cho phía Nga trên chiến trường. Ông đồng thời cảnh báo các quốc gia châu Âu có nguy cơ tụt lại phía sau vì quy trình mua sắm chậm chạp và bộ máy hành chính quan liêu.

Điều này có thể ảnh hưởng thế nào đến người dân Séc?
Theo các quan chức, kịch bản Séc bị tấn công quân sự trực tiếp không phải là khả năng lớn nhất. Thay vào đó, mối lo chủ yếu đến từ các mối đe dọa lai, bao gồm tấn công mạng, chiến dịch thông tin sai lệch, hoạt động phá hoại và tấn công vào cơ sở hạ tầng trọng yếu.

Tại GLOBSEC, ông Juraj Šedivý, người đứng đầu doanh nghiệp quản lý phần lớn hạ tầng viễn thông của Séc, cảnh báo rằng nếu xảy ra một sự cố mất liên lạc kéo dài trên diện rộng, đời sống hằng ngày, dịch vụ công và nền kinh tế có thể bị gián đoạn chỉ trong vòng 24 giờ.

Ông Koudelka cũng cho biết các hoạt động từ phía Nga hiện đã bao gồm chiến dịch tung tin sai lệch, gieo rắc sợ hãi và làm suy giảm niềm tin vào các thể chế dân chủ.

Séc có tăng chi tiêu quốc phòng hay không?
Đây vẫn là một vấn đề gây chia rẽ về chính trị. Trong bài phát biểu khai mạc GLOBSEC, Tổng thống Pavel cho rằng việc tiếp tục hỗ trợ Ukraine và tăng chi tiêu quốc phòng là yếu tố sống còn đối với an ninh của Séc và châu Âu, đồng thời kêu gọi châu Âu củng cố vai trò của mình trong NATO.

Tuy nhiên, chính phủ Séc hiện nay lại có cách tiếp cận thận trọng hơn. Nội các do Andrej Babiš đứng đầu đã thông qua ngân sách năm 2026, trong đó dành hơn 1,7% GDP cho quốc phòng, thấp hơn mục tiêu 2% GDP mà NATO đặt ra.

Ông Babiš cho rằng y tế và chi phí sinh hoạt cần được ưu tiên trước. Chính phủ của ông cũng đã bác bỏ đề xuất được Tổng thống Pavel ủng hộ về việc chuyển máy bay L-159 của Séc cho Ukraine nhằm hỗ trợ phòng không.

NATO xác nhận Séc sẽ không đạt mục tiêu chi 2% GDP cho quốc phòng trong năm nay. Khép lại tuần xuất hiện công khai cuối cùng trên cương vị Tư lệnh quân đội, ông Řehka đưa ra cảnh báo rằng tình hình tại châu Âu có thể còn xấu đi, nhưng kết cục sẽ phụ thuộc vào cách các quốc gia hành động ngay từ lúc này.

Theo Expats