Séc đề xuất cấm tên gọi “xúc xích đậu nành”, doanh nghiệp lo tốn kém và bị phạt nặng

Bộ Nông nghiệp Séc đang đề xuất siết chặt cách đặt tên cho các sản phẩm có nguồn gốc thực vật mô phỏng thực phẩm từ thịt. Nếu quy định mới được thông qua, những tên gọi quen thuộc như “xúc xích đậu nành”, “giăm bông thực vật” hay “pa tê thực vật” có thể biến mất khỏi các kệ hàng. Các nhà sản xuất phản đối gay gắt, cho rằng đây là biện pháp quan liêu nhằm giải quyết một vấn đề không tồn tại.

Dự thảo sửa đổi thông tư do Bộ Nông nghiệp Séc xây dựng đã được đưa ra lấy ý kiến ngày 20.10. Cơ quan soạn thảo viện dẫn các quy định của Liên minh châu Âu (EU) và những kết luận khoa học để làm cơ sở cho đề xuất.

Theo báo cáo giải trình, các thay đổi nhằm thống nhất cách ghi nhãn sản phẩm thực vật, “củng cố vị thế” của nông dân trên thị trường thực phẩm, đồng thời quan tâm nhiều hơn đến nhu cầu của “các lĩnh vực liên quan trong ngành công nghiệp thực phẩm”.

Tuy nhiên, đề xuất của Bộ Nông nghiệp Séc được đánh giá là nghiêm ngặt hơn quy định ở cấp EU. Theo đó, các sản phẩm thực vật sẽ không còn được sử dụng những tên gọi vốn bắt nguồn từ sản phẩm thịt. Người tiêu dùng có thể không còn tìm thấy trên kệ hàng những sản phẩm mang tên như “xúc xích đậu nành” hay “xúc xích thực vật”.

Các từ như “xúc xích”, “thịt băm nướng”, “giăm bông” hoặc “xúc xích salami” cũng sẽ không được phép xuất hiện trong tên gọi của sản phẩm có nguồn gốc thực vật.

Trước đây, những tên gọi này từng được thảo luận trong suốt hai năm ở cấp EU nhằm xác định các thuật ngữ chỉ dành riêng cho sản phẩm thịt. Cuối cùng, những từ như “xúc xích” không bị đưa vào danh sách hạn chế. Tuy nhiên, dự thảo mới của Bộ Nông nghiệp Séc một lần nữa đề xuất cấm sử dụng các tên gọi này cho thực phẩm thực vật.

Bộ Nông nghiệp cho rằng việc sửa đổi quy định sẽ giúp người tiêu dùng được cung cấp thông tin rõ ràng hơn. Đây cũng là lập luận từng được những người ủng hộ hạn chế tên gọi sản phẩm đưa ra trong quá khứ.

Hàng loạt tên sản phẩm có thể bị cấm
Theo dự thảo, các sản phẩm thực vật sẽ không được gắn với tên gọi của những thực phẩm truyền thống sau:

Xúc xích tiết và nội tạng kiểu jitrnice
Xúc xích gan
Dồi tiết
Xúc xích
Pa tê
Thịt ba chỉ hoặc mỡ lưng
Xúc xích špekáček
Giò thủ
Các hạn chế cũng sẽ áp dụng đối với một số sản phẩm từ trứng hoặc các sản phẩm mang tên “phi lê”.

Phòng Protein Thay thế Séc (ČKAP) cảnh báo các nhà sản xuất trong nước sẽ là nhóm chịu ảnh hưởng lớn nhất nếu quy định mới được thông qua. Theo tổ chức này, Bộ Nông nghiệp không tham vấn doanh nghiệp trong ngành và cũng không thực hiện nghiên cứu đánh giá tác động đối với lĩnh vực thực phẩm thực vật.

Chủ tịch ČKAP David Hůlka bác bỏ nhận định của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp Martin Šebestyán, người được SPD đề cử, rằng dự thảo sửa đổi là một cơ hội dành cho các nhà sản xuất.

“Đối với chúng tôi, ‘cơ hội’ này đồng nghĩa với chi phí đổi tên sản phẩm, thiết kế bao bì mới, làm giảm sức hấp dẫn và tính dễ hiểu của sản phẩm, đồng thời kéo theo nguy cơ bị phạt nặng. Nhà nước đang kiểm duyệt tên gọi thực phẩm vì lợi ích của một ngành và trừng phạt những doanh nghiệp nội địa thành công”, ông Hůlka chỉ trích.

Theo Chủ tịch ČKAP, dự thảo đang phản ứng với một “vấn đề không tồn tại” và về bản chất là hành vi “gây khó dễ bằng thủ tục hành chính”.

Ông Hůlka cũng viện dẫn một ví dụ lịch sử: xúc xích đậu nành đã được bán dưới tên gọi này từ thời Chiến tranh thế giới thứ nhất.

“Tại sao sau hơn 100 năm, Bộ Nông nghiệp Séc lại cảm thấy cần phải ‘sửa’ tên gọi này?”, ông đặt câu hỏi, đồng thời nhấn mạnh đề xuất của Séc còn nghiêm ngặt hơn quy định ở cấp EU.

Quy định nghiêm ngặt chỉ áp dụng với doanh nghiệp trong nước
Ngoài các lý do nêu trên, Bộ Nông nghiệp Séc còn cho rằng việc hạn chế tên gọi là cần thiết để bảo tồn truyền thống. Cơ quan này dẫn việc sử dụng các tên thực phẩm trên lãnh thổ Séc từ thập niên 1960, đồng thời nhắc đến các tiêu chuẩn nhà nước và tiêu chuẩn doanh nghiệp dưới thời Tiệp Khắc.

Tuy nhiên, ČKAP phản bác rằng những tiêu chuẩn này đã không còn mang tính bắt buộc từ nhiều thập niên qua. Bộ Nông nghiệp cũng chưa chứng minh được rằng người tiêu dùng nhầm lẫn sản phẩm thực vật với sản phẩm thịt nguyên bản.

Các nhà sản xuất cảnh báo nếu thông tư được sửa đổi, họ sẽ phải chi khoản tiền lớn để thay bao bì và điều chỉnh toàn bộ hoạt động tiếp thị. Doanh nghiệp cũng có nguy cơ bị phạt nặng vì cách ghi tên sản phẩm. Đáng chú ý, những quy định này chỉ áp dụng đối với các công ty trong nước.

Tổ chức ProVeg, đơn vị vận động tăng tỷ trọng sản phẩm thay thế có nguồn gốc thực vật thay cho thực phẩm động vật, cũng lên tiếng ủng hộ các doanh nghiệp phản đối dự thảo.

“Không ai đứng trước kệ hàng lại tự hỏi liệu xúc xích đậu nành hay thịt băm nướng từ đậu lăng có làm từ thịt hay không. Thông tin đã được ghi trên bao bì. Dù vậy, dự thảo thông tư mới vẫn muốn hạn chế những tên gọi như thế và biến việc mua sắm thành một câu đố”, bà Jana Pavelková, phụ trách truyền thông với công chúng của ProVeg, nhận định.

ČKAP cho rằng dự thảo sửa đổi về nguyên tắc đi ngược lại lời kêu gọi của chính phủ về việc giảm bớt gánh nặng hành chính không cần thiết.

Các nhà sản xuất và kinh doanh thực phẩm thực vật vì thế đã gửi thư ngỏ tới Thủ tướng Andrej Babiš thuộc đảng ANO, đề nghị ông can thiệp để Bộ Nông nghiệp từ bỏ kế hoạch sửa đổi này.

Nguồn: CNN Prima News