Phe đối lập chuẩn bị kiến nghị lên Tòa án Hiến pháp Séc về Luật Công chức Nhà nước

Praha – Trước phiên họp bất thường của Hạ viện, các lãnh đạo đối lập chỉ trích Luật Công chức Nhà nước là hành động “thâu tóm nhà nước” và chính trị hóa bộ máy hành chính công.

Tại phiên họp ngày thứ Tư, các nghị sĩ sẽ bỏ phiếu về việc bác quyền phủ quyết của Tổng thống Petr Pavel. Liên minh cầm quyền gồm ANO, SPD và Motoristé đang nắm đa số vững chắc tại Hạ viện, đủ để đảo ngược quyết định phủ quyết.

Trong bối cảnh đó, Piráti đang hoàn tất hồ sơ kiến nghị lên Tòa Hiến pháp, nghị sĩ kiêm Phó chủ tịch Piráti Kateřina Stojanová cho biết với báo giới.

Chủ tịch TOP 09 Matěj Ondřej Havel cho biết đảng của ông không có ý định cản trở hoạt động của Hạ viện, nhưng sẽ trình bày rõ quan điểm về đạo luật. Ông nhấn mạnh rằng Luật Công vụ hiện hành, dự kiến được thay thế bằng luật mới từ tháng 11, có vai trò ngăn công chức chịu ảnh hưởng chính trị.

Theo nghị sĩ thuộc liên minh cầm quyền Libor Vondráček (SPD/Svobodní), bộ máy hành chính nhà nước hiện đã trở nên trì trệ. Liên minh cầm quyền kỳ vọng những thay đổi sẽ giúp nhà nước vận hành hiệu quả hơn và tiết kiệm chi phí. Ngược lại, Chủ tịch đảng Dân chủ Công dân (ODS) đối lập Martin Kupka cho rằng luật mới là một cơ hội bị bỏ lỡ để tiến hành cải cách thực chất nền hành chính công.

“Nếu quyền phủ quyết bị bác bỏ, điều đó có nghĩa ANO sẽ có cả khả năng lẫn mong muốn thay thế hàng loạt nhân sự tại các cơ quan công quyền,” ông Havel nói. Theo ông, có thể xảy ra các đợt thanh lọc tương tự những gì Chánh Văn phòng Chính phủ Tünde Bartha đã thực hiện tại các hội đồng trực thuộc Strakova akademie, trụ sở Chính phủ Séc.

Theo phát biểu của bà Bartha với Hãng thông tấn Séc (ČTK) hồi tháng 9, sau những thay đổi tại Văn phòng Chính phủ – vốn bị giới chuyên gia và các tổ chức công đoàn chỉ trích – số vị trí việc làm đã giảm từ 643 xuống còn 440. Một bộ phận chuyên gia được chuyển sang làm việc tại các bộ.

Bà Stojanová cho rằng mục tiêu của chính phủ là phá bỏ tính độc lập của nền hành chính công và xóa bỏ những cơ chế giúp bộ máy này tránh bị chính trị hóa. Theo bà, đại diện của các đảng đối lập khác, gồm TOP 09 và STAN, cũng sẽ tham gia kiến nghị do Piráti chuẩn bị. Họ muốn các thẩm phán Tòa Hiến pháp xem xét những thay đổi liên quan đến các cơ chế hiến định bảo vệ công chức.

Tại cuộc họp báo, Chủ tịch STAN Vít Rakušan cho rằng chính phủ muốn đặt công chức dưới sự chi phối trực tiếp của các chính trị gia. Ông đề cập kế hoạch của Thủ tướng Andrej Babiš (ANO) nhằm cắt giảm số lượng công chức từ tháng 1, với quy mô có thể lên tới hàng nghìn người.

Nghị sĩ STAN Karel Dvořák gọi dự luật sửa đổi có liên quan là “Lex pomstička” – “đạo luật trả đũa”. Theo dự luật này, liên minh cầm quyền muốn tước quyền của tổng thống trong việc bổ nhiệm và miễn nhiệm người đứng đầu các phái bộ thường trực tại các tổ chức quốc tế. Ông Dvořák cho rằng thay đổi này vi hiến và tuyên bố các nghị sĩ cũng sẽ đưa vấn đề ra Tòa Hiến pháp.

“Cho đến nay tôi vẫn không hiểu vì sao ANO lại tham gia màn trả đũa nhỏ nhen của Motoristé,” nghị sĩ ODS Karel Haas phát biểu tại cuộc họp báo, nhắc lại tranh cãi giữa Motoristé và Phủ Tổng thống sau khi nghị sĩ Filip Turek không được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Bộ. Ông cũng lưu ý rằng văn bản luật bao gồm 33 đề xuất sửa đổi.

Luật mới nhằm đưa chế độ tuyển dụng công chức nhà nước đến gần hơn với quan hệ lao động thông thường, về cơ bản chịu sự điều chỉnh của Bộ luật Lao động và tương thích với các quy định áp dụng cho công chức cấp vùng và cấp đô thị.

Theo các nghị sĩ đề xuất luật, việc chuyển từ chế độ pháp lý công sang chế độ pháp lý tư là cách khả thi duy nhất để nâng cao hiệu quả của nền hành chính nhà nước, trong bối cảnh Luật Công vụ hiện nay gần như chỉ còn điều chỉnh các vấn đề nhân sự.

Khi giải thích quyết định phủ quyết khoảng một tháng trước, Tổng thống Petr Pavel cho rằng đạo luật đi ngược khuyến nghị của Ủy ban châu Âu về việc tăng cường bảo vệ các công chức lãnh đạo trước sự can thiệp chính trị.

Theo Tổng thống Pavel, nền hành chính nhà nước phải bảo đảm tính chuyên nghiệp, trung lập và khả năng chống chịu trước sức ép chính trị. Ông cho biết có thể hiểu mong muốn loại khỏi bộ máy những công chức không làm việc hoặc làm việc kém hiệu quả.

“Tuy nhiên, tôi không thể chấp nhận việc nhà nước sa thải công chức chỉ đơn giản vì chính phủ đã thay đổi sau bầu cử,” Tổng thống Pavel viết.

Nguồn: ČTK