1/3 người trưởng thành tại Séc dùng AI tư vấn tâm lý: Bộ Y tế ra cảnh báo và hướng dẫn

Theo một cuộc khảo sát, trong tháng qua, một phần ba người trưởng thành tại Séc đã sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tham vấn về sức khỏe tâm thần. Tỷ lệ này ở người trẻ tuổi vượt quá 50%. Thủ tướng Andrej Babiš (ANO) công bố thông tin trên tại phiên khai mạc hội nghị chuyên môn về AI và sức khỏe tâm thần diễn ra vào ngày 13/10.

Bộ Y tế Séc sẽ xây dựng các khuyến nghị dành cho cả người dân và giới chuyên môn. Theo bà Dita Protopopová, đặc phái viên của Chính phủ, dự án dự kiến kéo dài đến năm 2028.

“Khi một đứa trẻ tâm sự với máy tính, các em cần biết rằng câu trả lời nhận được là chính xác,” Thủ tướng Babiš nói, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo vệ quyền riêng tư.

Ông Petr Winkler, cựu Giám đốc Viện Sức khỏe tâm thần quốc gia, cho biết giới chuyên môn cũng đang nỗ lực làm việc với các nền tảng công nghệ vận hành AI tạo sinh.

“Người dân thực sự sử dụng AI như một đối tác để trò chuyện và chia sẻ những vấn đề của mình,” Bộ trưởng Y tế Adam Vojtěch, đại diện cho ANO, nhận định. Tuy nhiên, theo ông, việc này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Kết quả khảo sát cho thấy 13% người được hỏi đã trì hoãn tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn vì AI; 10% nhận được khuyến nghị khác với chỉ dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia trị liệu; và 8% thay đổi cách sử dụng thuốc dựa trên lời khuyên của AI.

Cuộc khảo sát do PAQ Research thực hiện vào tháng 6 năm nay với sự tham gia của hơn 1.700 người. Theo Bộ Y tế, AI thường được sử dụng để hỗ trợ kiểm soát căng thẳng, tìm kiếm thông tin và giúp người dùng hiểu rõ hơn về những vấn đề tâm lý của bản thân.

“AI không nên thay thế sự chăm sóc của giới chuyên môn, bởi điều đó có thể rất nguy hiểm,” Bộ trưởng Vojtěch cảnh báo. “Chúng tôi muốn AI hỗ trợ người dân chứ không gây nguy hiểm cho sức khỏe của họ,” ông nói thêm. Theo Bộ trưởng, các chuyên gia cũng cần tính đến thực tế rằng người dân đang tham vấn AI về những khó khăn tâm lý và nên chủ động hỏi bệnh nhân về vấn đề này.

Theo bà Protopopová, việc sử dụng AI không chỉ xuất phát từ tình trạng thiếu chuyên gia sức khỏe tâm thần hiện nay, đặc biệt là chuyên gia dành cho trẻ em. “Mọi người sử dụng AI vì nó mang lại cảm giác ẩn danh và thuận tiện hơn,” bà giải thích. Đối với trẻ em, môi trường kỹ thuật số đã trở thành một phần trong cuộc sống. “Nếu muốn hỗ trợ các em một cách hiệu quả, chúng ta phải hiện diện trong chính môi trường mà các em đang sống,” bà nói thêm.

Bệnh tâm thần gia tăng

Các chuyên gia muốn tiếp tục theo dõi tác động cũng như tiềm năng của AI trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần.

“Các khuyến nghị sẽ được điều chỉnh theo sự thay đổi của công nghệ và những kinh nghiệm thực tế,” ông Winkler cho biết. Trước câu hỏi liệu việc ban hành khuyến nghị có quá muộn trong bối cảnh AI đã được sử dụng rộng rãi để tư vấn sức khỏe tâm thần hay không, ông khẳng định vẫn chưa muộn và Séc nằm trong nhóm những quốc gia đầu tiên tiếp cận vấn đề này một cách có hệ thống.

“Mục tiêu của chúng tôi không phải là hạn chế việc sử dụng AI, mà là bảo đảm người dân và giới chuyên môn có thể sử dụng công nghệ này một cách an toàn, có tư duy phản biện và mang lại lợi ích cho sức khỏe tâm thần,” ông Winkler, hiện công tác tại Khoa Y số 1 của Đại học Charles, cho biết.

Theo bà Protopopová, thách thức chính là bảo đảm AI mang lại lợi ích thực sự cho người dùng, đồng thời giảm thiểu các rủi ro có thể xảy ra. “AI cần bổ trợ một cách phù hợp, chứ không thay thế dịch vụ chăm sóc chuyên môn,” bà nhấn mạnh.

Cứ năm người Séc thì có một người từng gặp vấn đề liên quan đến bệnh tâm thần. Trong vòng 10 năm qua, số ca trẻ em và thanh thiếu niên dưới 19 tuổi phải nhập viện tâm thần cấp tính đã tăng hơn gấp đôi.

Tỷ lệ mắc các bệnh tâm thần trong dân số Séc tăng mạnh trong đại dịch COVID-19 và đến nay vẫn chưa giảm. Theo số liệu năm 2022 được ông Tomáš Kašpárek, Chủ tịch Hội Tâm thần học thuộc Hội Y khoa Séc Jan Evangelista Purkyně, công bố tuần trước, khoảng 12% người trưởng thành mắc chứng rối loạn lo âu, 9% mắc rối loạn khí sắc, khoảng 11,5% gặp các rối loạn liên quan đến sử dụng rượu và 11% có nguy cơ tự sát.

Mức tăng đặc biệt rõ rệt ở trẻ em và thanh thiếu niên dưới 20 tuổi. “Từ năm 2010 đến năm 2024, số người được điều trị ngoại trú về tâm thần tăng hơn 60%. Trong 10 năm qua, số ca trẻ em và thanh thiếu niên dưới 19 tuổi phải nhập viện tâm thần cấp tính đã tăng hơn gấp đôi,” ông Kašpárek cho biết.

(Theo iDnes)