Một trong những điểm đặc biệt của nguyệt thực là bất kỳ ai đang ở nửa Trái Đất về đêm vào thời điểm hiện tượng diễn ra đều có thể quan sát. Người dân CH Séc cũng sẽ có cơ hội chứng kiến điều đó trong lần nguyệt thực một phần xảy ra vào rạng sáng ngày 28/8/2026. Khi ấy, bóng Trái Đất sẽ che khuất khoảng 93% đĩa Mặt Trăng, khiến thiên thể này khoác lên màu đỏ gỉ sắt đầy ấn tượng nhờ những điều kiện quan sát hiếm có.

Vào sáng 28/8, Mặt Trăng sẽ bước vào pha trăng tròn lúc 6h18. Tuy nhiên, trước đó, từ 4h33, bóng Trái Đất đã bắt đầu dần “gặm” vào đĩa trăng. Xét về mặt thiên văn, đây là nguyệt thực một phần, nhưng xét theo mức độ che khuất, hiện tượng này gần như là một lần nguyệt thực toàn phần.

Tại thời điểm cực đại, 93% bề mặt Mặt Trăng sẽ chìm trong phần tối nhất của bóng Trái Đất, gọi là umbra. Điều đó đồng nghĩa chỉ còn một lưỡi liềm mỏng trên Mặt Trăng vẫn được ánh sáng Mặt Trời chiếu trực tiếp, trong khi phần còn lại sẽ chuyển sang sắc đỏ cam đậm. Nếu bỏ lỡ hiện tượng này, người quan sát sẽ phải chờ đến ngày 31/12/2028 mới có cơ hội chứng kiến một lần nguyệt thực đẹp và ấn tượng tương tự.

Bước một: Đặt báo thức

Không giống như nhật thực hồi tháng 8 diễn ra vào buổi tối sau 19h, để theo dõi nguyệt thực lần này, người dân sẽ phải dậy sớm. Dấu hiệu đầu tiên của hiện tượng sẽ xuất hiện vào khoảng 4h20 sáng (giờ mùa hè Trung Âu), khi độ sáng ở mép trên bên trái của Mặt Trăng bắt đầu mờ dần.

“Hiện tượng này sẽ ngày càng rõ và báo hiệu thời điểm bắt đầu nguyệt thực một phần vào lúc 4h33. Khi đó, đĩa Mặt Trăng sẽ nằm ở độ cao khoảng 14 độ phía trên đường chân trời tây nam, trong chòm sao Bảo Bình. Sao Thổ sẽ ở cao trong chòm Song Ngư phía tây nam, sao Hỏa sẽ xuất hiện ở phía đông trong chòm Song Tử, còn sao Mộc sáng rõ ở đông bắc, trong chòm Cự Giải, cách cụm sao mở M44 khoảng 5 độ về phía đông,” nhà nhiếp ảnh thiên văn Petr Horálek thuộc Viện Vật lý, Đại học Silesia ở Opava, mô tả vị trí các hành tinh lớn vào thời điểm xảy ra nguyệt thực.

Theo ông Horálek, khi trời dần sáng, Mặt Trăng cũng đồng thời hạ thấp dần về phía tây và chìm sâu hơn vào bóng Trái Đất. Đến lúc tiến sát đường chân trời, bầu trời đã sáng lên, khiến màu sắc của bóng Trái Đất nhạt dần trong ánh ban mai. Dù vậy, người quan sát vẫn có thể nhìn thấy một lưỡi liềm sáng rất mỏng, phần không bị che khuất của Mặt Trăng.

“Mọi thứ sẽ kết thúc lúc 6h17 theo giờ Praha, thời gian ở nơi khác có thể chênh lệch vài phút, khi lưỡi liềm Mặt Trăng cực mỏng lặn xuống đường chân trời, tức chỉ 4 phút sau thời điểm cực đại của pha nguyệt thực một phần,” ông Horálek cho biết thêm. Điều đó cũng có nghĩa phần cuối của hiện tượng sẽ diễn ra khi Mặt Trăng đã khuất dưới đường chân trời.

Bước hai: Tìm nơi có tầm nhìn thoáng

Để trải nghiệm quan sát nguyệt thực trọn vẹn hơn, người xem nên có sự chuẩn bị trước. Vì Mặt Trăng sẽ ở khá thấp so với đường chân trời trong lúc hiện tượng diễn ra, việc chọn trước địa điểm quan sát hoặc chụp ảnh là rất đáng cân nhắc. Lý tưởng nhất là nơi để Mặt Trăng lặn xuống phía sau một lâu đài, một hàng cây xa, bóng tháp quan sát hay đỉnh núi. Bố cục với Mặt Trăng đỏ một phần phía trên một vật thể xa ở chân trời có thể mang lại những bức ảnh rất ấn tượng.

Điều kiện quan trọng là phải có tầm nhìn thoáng về phía tây hoặc tây nam. Tuy nhiên, mây từng phần chưa hẳn là bất lợi. “Chính những đám mây đi ngang qua Mặt Trăng có thể tạo ra các hiện tượng thú vị, bởi chúng làm tán xạ cả ánh sáng yếu của Mặt Trăng trên các giọt nước hoặc tinh thể băng cấu thành mây. Điều này thường tạo điều kiện cho các hiện tượng như quầng sáng quanh Mặt Trăng, hào quang khí quyển hay các hiệu ứng tương tự,” ông Horálek giải thích.

Nguyệt thực hình thành như thế nào?

Nguyệt thực xảy ra khi Mặt Trăng đi qua bóng của Trái Đất. Về lý thuyết, hiện tượng này lẽ ra sẽ xảy ra mỗi khi trăng tròn và Mặt Trăng nằm chính xác ở phía đối diện Mặt Trời trên bầu trời. Tuy nhiên, trong một năm chỉ có tối đa 4 lần nguyệt thực, nếu tính cả các lần nguyệt thực nửa tối khá mờ nhạt.

“Nguyên nhân là quỹ đạo của Mặt Trăng nghiêng khoảng 5 độ so với mặt phẳng quỹ đạo của Trái Đất quanh Mặt Trời, trong khi bóng Trái Đất ở khoảng cách của Mặt Trăng chỉ phủ một vùng tròn có đường kính góc khoảng 1,5 độ trên bầu trời. Vì vậy, phần lớn thời gian Mặt Trăng đi lệch khỏi bóng Trái Đất và không xảy ra nguyệt thực,” Petr Horálek giải thích về bản chất của hiện tượng này.

(Theo CNN Prima NEWS)