Giá khí đốt bán buôn cho thị trường châu Âu ngày thứ Hai tăng vọt do các đòn tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran. Đến đầu giờ chiều, đà tăng gia tốc tới gần 50% sau thông tin tập đoàn QatarEnergy của Qatar tạm dừng sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) vì các cuộc tấn công. Liên minh châu Âu (EU) là khách hàng lớn của khí đốt Qatar, nên lo ngại đứt gãy nguồn cung đang gia tăng.

Hợp đồng tương lai khí đốt giao tháng tới tại trung tâm giao dịch TTF ở Hà Lan lúc gần 14:00 (giờ CET) đã tăng khoảng 47%, tiệm cận mức 47 euro (khoảng 1.141 Kč) cho mỗi MWh. Trước đó, theo dữ liệu của Barchart, giá có lúc vọt lên 48,70 euro (khoảng 1.182 Kč/MWh).

QatarEnergy cho biết đã tạm ngừng sản xuất LNG do các cuộc tấn công quân sự vào cơ sở của hãng tại Qatar, nhưng chưa nêu thời điểm nối lại hoạt động.

Vận tải qua eo Hormuz sụt mạnh

Ngay từ thứ Bảy, sau khi Israel và Mỹ phát động chiến dịch, một số tàu chở khí đã dừng hành trình để tránh eo biển Hormuz, theo Bloomberg. Qatar – nhà xuất khẩu LNG lớn thứ hai thế giới – vận chuyển phần lớn khí đốt sang châu Âu qua tuyến đường này.

Theo hãng tin Tasnim, eo Hormuz từ thứ Bảy gần như bị phong tỏa. Vệ binh Cách mạng Iran cảnh báo các tàu thuyền rằng khu vực này không còn an toàn. Hãng vận tải biển Hapag-Lloyd của Đức thông báo tạm ngừng đi qua eo biển. Dù vậy, một số tàu chở khí vẫn tiếp tục hành trình với số lượng hạn chế; lưu lượng cuối tuần qua thấp hơn nhiều so với thường lệ.

EU họp khẩn về khí đốt

EU đã triệu tập cuộc họp của Nhóm điều phối về khí đốt vào thứ Tư để đánh giá tác động của diễn biến Trung Đông đối với an ninh năng lượng của khối, theo Reuters dẫn lời người phát ngôn Ủy ban châu Âu (EC). Nhóm gồm đại diện các thể chế EU và các nước thành viên.

Theo tổ chức Gas Infrastructure Europe, đến thứ Bảy, mức lấp đầy các kho dự trữ khí đốt ở EU chỉ dưới 30%, riêng tại Séc là khoảng 31%. “Hiện vẫn nằm trong biên độ cho phép để EU kết thúc mùa đông với mức dự trữ phù hợp và có thể bơm đầy lại vào mùa hè,” người phát ngôn EC Anna-Kaisa Itkonen cho biết. “Chúng tôi chưa áp dụng biện pháp khẩn cấp nào. Không có tình trạng thiếu khí,” bà nói thêm.

Công ty phân tích Mind Energy cảnh báo trong báo cáo ngày thứ Hai: “Xung đột hiện tại về cơ bản ảnh hưởng tới tất cả các nước vùng Vịnh, trong đó có Qatar – một trong những nhà xuất khẩu khí hàng đầu thế giới. Thị trường đang cộng thêm ‘phụ phí rủi ro’ lớn do lo ngại sụt giảm nguồn cung. Dự trữ khí ở châu Âu hiện đã thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ năm ngoái, nên bất kỳ gián đoạn nào nguồn cung từ Trung Đông đều sẽ tác động trực tiếp tới giá tại châu Âu.”

“Điều này đồng nghĩa với nhu cầu bơm bù vào kho dự trữ trong mùa hè sẽ cao hơn nhiều, kéo theo nhu cầu LNG tăng,” chuyên gia XTB Jiří Tyleček nhận định, nhấn mạnh tình hình tại eo Hormuz – tuyến đường sống còn cho xuất khẩu dầu khí từ Trung Đông – sẽ quyết định diễn biến tiếp theo.

Qatar hiện là nhà xuất khẩu LNG lớn thứ hai thế giới, sau Mỹ. Sau khi Nga xâm lược Ukraine năm 2022, EU tăng mạnh nhập khẩu LNG từ Mỹ và Qatar để thay thế khí đốt Nga qua đường ống, hướng tới mục tiêu chấm dứt nhập khẩu khí Nga hoàn toàn vào năm 2027.

Giá dầu và vàng cùng leo thang

Giá dầu thô ngày thứ Hai cũng tăng mạnh vì lo ngại xung đột sẽ kìm hãm nguồn cung. Dầu Brent Biển Bắc có lúc vượt 82 USD (khoảng 1.700 Kč) mỗi thùng trước khi hạ nhiệt nhẹ. Các đòn trả đũa của Iran đã làm gián đoạn vận tải qua eo Hormuz – nơi khoảng 1/5 lượng dầu mỏ giao dịch toàn cầu đi qua.

Theo các nhà phân tích, nếu vận tải qua eo Hormuz bị gián đoạn lâu dài, giá dầu có thể hướng tới mốc 100 USD (khoảng 2.070 Kč) mỗi thùng. Kinh tế trưởng Commerzbank Jörg Krämer cảnh báo: “Nếu giá dầu duy trì cao như vậy trong nhiều tháng, lạm phát ở khu vực euro có thể tăng thêm hơn 1 điểm phần trăm, còn tăng trưởng kinh tế giảm vài phần mười điểm phần trăm.”

Giá vàng cũng tăng nhanh, phản ánh tâm lý tìm nơi trú ẩn an toàn. Khoảng 8:40 (giờ CET), vàng tăng 2,4%, lên gần 5.405 USD (khoảng 112.000 Kč) mỗi ounce (31,1 g), có lúc chạm hơn 5.419 USD – mức cao nhất hơn bốn tuần. Các chuyên gia như Ross Norman dự báo vàng có thể lập đỉnh mới, khi thế giới bước vào giai đoạn bất ổn địa chính trị sâu rộng hơn; vàng tiếp tục được coi là “phong vũ biểu” của bất định toàn cầu.

Thị trường chứng khoán và bitcoin biến động

Thị trường cổ phiếu châu Âu mở cửa đầu tuần với sắc đỏ, chỉ số tổng hợp STOXX Europe 600 giảm gần 2% xuống mức thấp nhất trong khoảng hai tuần, dưới sức ép giá dầu tăng và lo sợ lợi nhuận doanh nghiệp suy giảm.

Giảm mạnh nhất là nhóm cổ phiếu du lịch, giải trí, hàng không và khách sạn, mất khoảng 4,4%. Cổ phiếu hãng Lufthansa sụt tới 11% sau khi thông báo kéo dài thời gian dừng bay tới Trung Đông. Cổ phiếu ngân hàng và bảo hiểm cũng mất từ 2–4%. Ngược lại, cổ phiếu các tập đoàn quốc phòng như BAE Systems, Rheinmetall, Saab, Leonardo tăng 5–8%, trong khi các “ông lớn” dầu khí BP, Shell, TotalEnergies tăng hơn 5%.

Thị trường tiền số trải qua biến động mạnh cuối tuần nhưng sáng thứ Hai bitcoin đã phục hồi, tăng gần 1%, giao dịch quanh 66.400 USD (khoảng 1,4 triệu Kč), tương đương mức cuối tháng 10/2024. Theo chuyên gia, phản ứng tức thời của bitcoin và các đồng tiền số khác đã trở thành “chỉ báo sớm” cho tâm lý nhà đầu tư trong bối cảnh cú sốc địa chính trị.

Theo CT24