“Không thể nói là các đài đó có gì không hoạt động. Điều quan trọng với chúng tôi là muốn đơn giản hóa cuộc sống cho người dân bằng cách giải phóng họ khỏi ‘thuế truyền thông’,” Bộ trưởng Văn hóa Oto Klempíř phát biểu trong chương trình tranh luận ngày Chủ nhật trên Đài Truyền hình Séc (ČT). Đề xuất do ông soạn thảo nhằm chuyển phí giấy phép truyền hình, phát thanh (khoản phí công chúng đang trả cho ČT và Český rozhlas) sang hình thức chi trực tiếp từ ngân sách nhà nước. Theo giới chỉ trích, đây là một đề xuất “rất cẩu thả”, chứa nhiều sai sót.

Ngay đầu chương trình, người dẫn Lukáš Dolanský lưu ý rằng ông không đại diện cho truyền hình Séc hay các phương tiện truyền thông công cộng; theo Bộ quy tắc của ČT, người dẫn có thể đóng vai trò điều phối trung lập, trình bày quan điểm của phía còn lại – trong trường hợp này là các cơ quan truyền thông công.

Câu hỏi đầu tiên đặt ra là: liệu có điều gì ở các đài công cộng là “không hoạt động” hay không. Klempíř trả lời: “Tôi không nói là có gì đó ở các đài này không hoạt động. Điều quan trọng với chúng tôi là muốn đơn giản hóa cuộc sống cho người dân bằng việc bỏ ‘thuế truyền thông’. Chúng tôi xuất phát từ một khảo sát công bố hồi tháng 12, cho thấy người dân không muốn tiếp tục trả phí giấy phép. Và vì thế chúng tôi mới làm, chứ không phải vì đây là ý muốn chủ quan của chúng tôi.”

Đề xuất của Klempíř tính đến việc bãi bỏ hệ thống phí giấy phép hiện nay và thay bằng chi ngân sách. Trên thực tế, điều đó có nghĩa: toàn bộ công dân Séc sẽ tài trợ cho truyền hình và phát thanh công từ ngân sách nhà nước, chứ không còn thông qua phí trực tiếp.

Theo đề xuất, năm tới Truyền hình Séc sẽ nhận 5,74 tỉ korun từ ngân sách, trong khi hiện tại đài dự tính thu khoảng 6,73 tỉ korun từ phí giấy phép trong năm nay. Đài Phát thanh Séc (Český rozhlas) dự kiến nhận 2,07 tỉ korun, so với 2,48 tỉ korun thu từ phí trong năm 2026.

Một trong những lý do khác được Bộ trưởng Klempíř nêu ra để thay đổi cách thức tài trợ cho truyền thông công là tính “khó hiểu, thiếu minh bạch” của hệ thống hiện hành. “Hệ thống đang vận hành từ năm 1992, đã đến lúc phải thay đổi,” ông nói. Người dẫn lập tức phản biện: “Như vậy chính ông vừa nói là hệ thống đó đang hoạt động.” Klempíř nhấn mạnh lại rằng mục tiêu chính là “giải phóng người dân khỏi khoản thuế này”.

Theo lời Bộ trưởng, khi xác định mức 5,74 tỉ cho ČT và 2,07 tỉ cho ČRo, Bộ Văn hóa dựa trên báo cáo tài chính năm 2024, do chưa có số liệu mới hơn. “Tôi không nói rằng con số ghi trong bản dự thảo đầu tiên là bất biến, không thể thay đổi,” ông cho biết.

Tuy nhiên, ông không làm rõ liệu các con số này có được cập nhật khi có báo cáo tài chính năm 2025 hay không. “Tôi chưa biết, điều đó có thể xảy ra. Phụ thuộc vào cuộc thảo luận trong nội bộ chính phủ liên minh với các đồng nghiệp của tôi, và chúng tôi sẽ thống nhất xem con số phù hợp là bao nhiêu. Nhưng chắc chắn đó sẽ là mức đảm bảo cho quý vị có thể tiếp tục thực hiện ‘dịch vụ truyền thông công’, để quý vị không bị hạn chế về tài chính như xã hội đang nghi ngờ hiện nay,” Klempíř nói trên sóng ČT.

Đề xuất “rất cẩu thả”, lãnh đạo các đài công chỉ trích

Tổng giám đốc Đài Phát thanh Séc René Zavoral gọi đề xuất của Bộ trưởng Klempíř là “rất kém, rất không hoàn chỉnh”. “Tôi xem dự thảo của chính phủ – theo cách mà ông bộ trưởng ‘bắn’ nó ra không gian công luận – là một văn bản rất, rất thiếu sót, và đó là tôi còn nói rất ngoại giao,” ông Zavoral bình luận.

Theo hai cơ quan truyền thông công, những điểm thiếu sót lớn nhất của gói sửa đổi là: dự thảo bãi bỏ cơ sở pháp lý hiện hành của ČT và ČRo mà không đảm bảo thuyết phục tính liên tục trong tồn tại pháp lý, quyền lợi, nghĩa vụ và các quy tắc nội bộ của họ; đồng thời tạo ra sự mơ hồ liên quan đến hiệu lực các bộ quy tắc đạo đức, điều lệ, cũng như các bản ghi nhớ đã ký với nhà nước và địa vị pháp lý của các Hội đồng giám sát truyền thông.

“Dự thảo đưa ra một định nghĩa mơ hồ, mâu thuẫn về ‘dịch vụ công’; bãi bỏ quyền sử dụng các tần số phát sóng được cấp riêng; đồng thời bỏ qua các hoạt động liên quan đến công nghệ phát sóng mới,” hai cơ quan truyền thông công nêu trong một tuyên bố chung.

Trước diễn biến này, trong tuần qua, đội ngũ nhân viên cả hai đài truyền hình và phát thanh công đã tuyên bố tình trạng “báo động đình công” vô thời hạn.

“Theo quan điểm của chúng tôi, thay đổi này chỉ nhằm ‘trói’ Đài Phát thanh Séc vào ý chí nhất thời của giới chính trị, những người muốn kiểm soát ČRo bằng cách này,” Chủ tịch Công đoàn Đài Phát thanh Séc Jan Křemen cảnh báo. “Công đoàn và đội ngũ nhân viên các cơ quan truyền thông công sẵn sàng bảo vệ sự độc lập của truyền thông công bằng mọi biện pháp hợp pháp,” ông nói, đồng thời kêu gọi công chúng đứng về phía các đài công.

Nguồn: iDNES.cz