Cập nhật tình hình xung đột Trung Đông ngày 21-3: Mỹ tạm nới lỏng trừng phạt dầu mỏ Iran; căn cứ của Mỹ - Anh ở Ấn Độ Dương bị tấn công...

Mỹ tạm nới lỏng trừng phạt dầu mỏ Iran

CNN cho hay, Mỹ quyết định tạm dỡ lệnh trừng phạt đối với những thùng dầu Iran đã được chất lên tàu, nhằm ứng phó cuộc khủng hoảng nguồn cung do chiến sự Trung Đông.

Động thái này cho phép Iran bán 140 triệu thùng dầu thô cùng các sản phẩm dầu mỏ khác (đủ đáp ứng toàn bộ nhu cầu dầu mỏ của thế giới trong khoảng một ngày rưỡi) được chất lên tàu trước ngày 20-3 và có hiệu lực đến ngày 19-4.

Lý giải về quyết định này, Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết về bản chất, Washington sẽ sử dụng số dầu mỏ trên của Iran để gây sức ép với Tehran nhằm giữ giá năng lượng ở mức thấp trong khi vẫn tiến hành chiến dịch quân sự.

Tuy nhiên, biện pháp này không áp dụng với các lô dầu vận chuyển tới Cuba, Triều Tiên hoặc khu vực của Ukraine do Nga kiểm soát. Mỹ đã áp đặt lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran suốt nhiều thập kỷ. Chính quyền Tổng thống Donald Trump cũng chặn việc bán dầu thô của Tehran kể từ khi rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2018.

Việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz đã khiến giá dầu thô trên thị trường thế giới tăng mạnh. Theo dữ liệu được trang web OilPrice cập nhật sáng 21-3, giá dầu thô Brent hiện ở mức 112,19 USD/thùng.

Tổng thống Mỹ “bất ngờ” vì đồng minh không điều tàu đến eo biển Hormuz

Khi được phóng viên Sky News Australia hỏi cảm nhận về việc Australia, cũng như Nhật Bản và Hàn Quốc, từ chối điều tàu chiến mở lại eo biển Hormuz, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông “cảm thấy bất ngờ”.

Thậm chí, ông Trump tiếp tục đăng bài chỉ trích các thành viên NATO là “những người hèn nhát” vì không muốn góp sức mở lại eo biển Hormuz. Ông cho rằng việc mở lại eo biển là sứ mệnh quân sự đơn giản, nhưng các đồng minh lại không muốn tham gia dù chịu tác động từ giá dầu tăng cao.

Trước đó, Tổng thống Mỹ đã chỉ trích nhiều đồng minh trong và ngoài khối NATO vì không gửi tàu chiến đến vùng Vịnh hỗ trợ đối phó Iran; nêu rõ “không còn cần hay mong muốn sự hỗ trợ từ các nước đó”.

Eo biển Hormuz, tuyến hàng hải trọng yếu giữa Oman và Iran, gần như bị phong tỏa kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát ngày 28-2, đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào hỗn loạn.

Căn cứ của Mỹ - Anh ở Ấn Độ Dương bị tấn công

Wall Street Journal đưa tin, Iran đã phóng tên lửa đạn đạo tầm trung vào Diego Garcia, một căn cứ quân sự chung của Mỹ và Anh trên Quần đảo Chagos ở Ấn Độ Dương.

Theo đó, Tehran phóng 2 quả tên lửa vào cơ sở nằm ở Ấn Độ Dương, cách bờ biển Iran khoảng 3.810km, nhưng không quả nào trúng mục tiêu.

Hiện các bên liên quan chưa đưa ra bình luận về vụ việc. Lâu nay, căn cứ quân sự Diego Garcia là bệ phóng triển khai sức mạnh của Mỹ và các đồng minh trên khắp khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương, Trung Đông và một phần châu Phi. Vị trí chiến lược của hòn đảo từ lâu đã khiến nó trở nên đặc biệt có giá trị đối với các hoạt động quân sự của Mỹ, bao gồm các nhiệm vụ ném bom tầm xa và triển khai hải quân - vai trò được hiển thị rõ qua hình ảnh vệ tinh hồi năm 2025 về các máy bay ném bom của Mỹ hoạt động từ căn cứ này.

Iran nhắm mục tiêu Đại sứ quán Mỹ tại Iraq

Theo đài truyền hình nhà nước IRIB của Iran, quân đội nước này đã nhắm mục tiêu vào căn cứ hậu cần của Đại sứ quán Mỹ tại Baghdad, Iraq tới 3 lần trong ngày 20-3, nhưng không cung cấp chi tiết.

CNN đã liên hệ với Đại sứ quán Mỹ tại Baghdad để xin bình luận về những thông tin mới nhất về vụ tấn công, song chưa được phản hồi. Ngoài ra, chưa có nhóm dân quân vũ trang Iraq có liên kết với Iran đứng ra nhận trách nhiệm.

Trong khi đó, Đại sứ quán Mỹ tại Baghdad trước đó đã ra thông báo an ninh kêu gọi công dân Mỹ rời khỏi Iraq ngay lập tức. Thông báo cho biết, các nhóm dân quân vũ trang Iraq được Iran hậu thuẫn đã khuyến khích và tiến hành các cuộc tấn công trên diện rộng nhằm vào công dân Mỹ và các mục tiêu có liên quan đến Mỹ trên khắp Iraq.

Đại sứ quán Mỹ tại Baghdad phải hứng chịu nhiều cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái kể từ khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến với Iran. Các nhóm dân quân vũ trang Iraq được Iran hậu thuẫn đã nhận trách nhiệm về những vụ tấn công này.

Anh xác nhận cho Mỹ mượn căn cứ để “phòng vệ tập thể”

Theo The Guardian, Chính phủ Anh thông báo cho phép Mỹ sử dụng căn cứ của mình để tấn công “các mục tiêu Iran đang đe dọa eo biển Hormuz”.

Cụ thể, thỏa thuận cho phép Mỹ sử dụng căn cứ Anh để thực hiện hành động phòng vệ tập thể ở khu vực, trong đó có phá hủy các bệ phóng và khí tài mà Iran sử dụng để tấn công tàu thuyền ở eo biển Hormuz.

Chính phủ Anh cũng kêu gọi các bên “giảm leo thang khẩn cấp và giải quyết nhanh chóng xung đột”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng phản ứng của Anh là “rất muộn” và “lẽ ra họ phải hành động nhanh hơn nhiều”. Ông trước đó chỉ trích các đồng minh NATO “hèn nhát” vì không đáp ứng yêu cầu hỗ trợ Mỹ mở lại eo biển Hormuz.

Về phần mình, các quan chức Anh khẳng định Anh sẽ không bị lôi kéo vào xung đột Iran; song cảnh báo Iran “không được nhắm mục tiêu trực tiếp vào các căn cứ, lãnh thổ hoặc lợi ích của Anh”, tuyên bố nỗ lực phòng thủ của Anh trong khu vực là nhằm phản ứng với “hành động gây hấn của Iran” đối với các đối tác vùng Vịnh.

Theo CAND