Nền kinh tế toàn cầu đang chịu áp lực ngày càng lớn do xung đột ở Trung Đông. Sự tăng nhanh của giá dầu đang dần phản ánh vào chi phí trong nhiều lĩnh vực, từ vận tải, năng lượng cho đến sản xuất và cung ứng. Vì vậy, các nhà kinh tế cảnh báo rằng các hộ gia đình tại Séc cũng sẽ cảm nhận được tác động, không chỉ ở giá nhiên liệu.

Khoảng một phần năm sản lượng dầu thế giới không thể đến thị trường do xung đột giữa Iran, Israel và Mỹ tại eo biển Hormuz. Điều này đã phản ánh ngay vào giá nhiên liệu.

Chuyên gia kinh tế gia Vít Hradil giải thích: “Dầu không đến được châu Á, trong khi chúng ta cạnh tranh với châu Á trên cùng một thị trường. Vì vậy giá tự động tăng cho tất cả mọi người, dù bạn không trực tiếp mua nó”. Giá dầu ảnh hưởng gần như tới mọi lĩnh vực.

Xăng dầu

Chuyên gia kinh tế Lukáš Kovanda nhận định: “Trong hai tuần đầu của chiến tranh ở Iran, giá dầu diesel tại Séc tăng mạnh nhất trong tất cả các nước EU. Giá xăng cũng tăng đáng kể so với trung bình”.

Phát ngôn viên của Čepro, Marek Roll cho biết: “Cơ chế định giá nhiên liệu dựa trên nhiều yếu tố chính, bao gồm giá tồn kho, giá mua nguyên liệu hiện tại, môi trường cạnh tranh, dự đoán giá trong tháng, uy tín và chi phí điểm bán – chủ yếu là nhu cầu tại địa phương. Cách làm này vẫn áp dụng trong các tình huống bình thường cũng như hiện nay”.

Khí đốt tự nhiên

Chiến tranh ở Trung Đông cũng ảnh hưởng mạnh đến giá khí tự nhiên.

Chuyên gia kinh tế David Marek nhận định: “Phần lớn khí tự nhiên hóa lỏng xuất sang châu Âu được sản xuất tại Qatar, nơi Iran tấn công tuần trước. Một phần đáng kể công suất đó đã bị hư hỏng”.

Giá bán buôn thế giới đã tăng khoảng 20%. “Việc tác động phụ thuộc vào tình hình xấu tiếp tục kéo dài bao lâu. Nếu kéo dài lâu, tất cả thị trường sẽ bị ảnh hưởng và không loại trừ các biến động giá,” phát ngôn viên Pražská plynárenská, Miroslav Vránek nói.

Thực phẩm

Xung đột cũng tác động tới nông dân, khi ngoài nhiên liệu, giá phân bón cũng tăng. Mặc dù hiện chưa phản ánh vào giá thực phẩm, các nhà phân tích dự đoán sẽ có ảnh hưởng.

“Các nông dân sẽ dần dùng hết lượng phân bón đã mua với giá rẻ hơn, nhưng khi phải mua phân đắt hơn, chi phí tăng lên, dẫn tới giá nguyên liệu nông sản và cuối cùng là giá thực phẩm tăng,” nhà phân tích nông nghiệp Petr Havel nhận định.

“Giá nhiên liệu tăng sẽ làm tăng giá thực phẩm nhập khẩu, ví dụ trái cây, rau củ và cả thịt lợn,” Chủ tịch Phòng Nông nghiệp Jan Doležal nói. “Nông dân sẽ phải chịu chi phí cao hơn cho phân bón và nhiên liệu, vấn đề là họ sẽ chuyển chi phí này vào giá như thế nào,” Chủ tịch Liên minh Nông dân Martin Pýcha bổ sung.

Theo các nhà kinh tế, thị trường hiện rất nhạy cảm với mọi biến động. “Khi Donald Trump nói rằng chiến dịch sẽ kéo dài vài tuần nữa rồi kết thúc, hoặc quân đội Mỹ đã hoàn thành nhiệm vụ, giá dầu lập tức giảm, có thể xuống 20 USD chỉ trong một ngày. Thị trường phản ứng với mọi tin tức, dù tốt hay xấu,” chuyên gia kinh tế Petr Dufek giải thích.

Tuy nhiên hiện chưa có tín hiệu kết thúc xung đột. Dù rủi ro kinh tế không cao như đầu chiến tranh Ukraine, lần này thị trường Séc được chuẩn bị kém hơn, theo các chuyên gia.

Kịch bản thay đổi giá cả

Dầu mỏ: Trong kịch bản xấu, giá dầu có thể lên tới 200 USD/thùng. Khi đó xăng có thể lên 70 korun/lít, dầu diesel 80 korun/lít. Nếu tình hình Trung Đông ổn định nhanh, giá có thể trở về mức khoảng 33 korun/lít.

Khí đốt tự nhiên: Gia đình dùng khí cho nấu nướng và sưởi ấm có thể trả nhiều hơn gần 20.000 korun/năm trong kịch bản xấu, hoặc tăng khoảng 2–3.000 korun/năm trong kịch bản lạc quan.

Thực phẩm: Trong kịch bản lạc quan, tác động gần như không đáng kể. Trong kịch bản xấu, mỗi gia đình trung bình có thể phải trả nhiều hơn 600–700 korun/tháng.

(Theo TN Nova)