Sức hút của trái phiếu chính phủ hiện đã vượt mọi ước tính ban đầu. Chỉ trong vòng sáu ngày, toàn bộ lượng trái phiếu trị giá 22,4 tỷ korun đã được nhà đầu tư đăng ký mua hết. Vì vậy, Bộ trưởng Tài chính Alena Schillerová (ANO) cam kết rằng Trái phiếu Cộng hòa sẽ tiếp tục được chào bán ngay cả khi vượt kế hoạch phát hành ban đầu, và kéo dài “cho tới khi có thông báo mới”. Tuy nhiên, một số chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng trên thị trường hiện vẫn có những lựa chọn hiệu quả hơn và có độ an toàn tương đương. Vậy trái phiếu chính phủ đang bất lợi ở điểm nào và khác gì so với trái phiếu giao dịch trên thị trường?

Nhu cầu mua trái phiếu vượt kế hoạch phát hành
Tính đến thời điểm hiện tại, trái phiếu chính phủ đang ghi nhận thành công rõ rệt среди các nhà đầu tư cá nhân. Bộ trưởng Tài chính Alena Schillerová cho biết người dân đã đặt mua lượng trái phiếu trị giá 22,4 tỷ korun, trong khi kế hoạch phát hành ban đầu chỉ là 20 tỷ korun.

“Hôm nay lúc 9 giờ sáng, lượng đăng ký mua Trái phiếu Cộng hòa đã đạt con số đáng kinh ngạc là 22,4 tỷ korun. Loại được quan tâm nhiều nhất là trái phiếu chính phủ cố định kỳ hạn 5 năm, và đó là tín hiệu đặc biệt tốt cho nhà nước. Đồng thời, tôi đã quyết định nâng đáng kể quy mô bán ra từ mức 20 tỷ korun ban đầu, và sẽ tiếp tục cho tới khi có thông báo mới,” bà viết trên mạng xã hội X.

Tranh cãi về mức độ hấp dẫn đối với người tiết kiệm nhỏ lẻ
Trong giới kinh tế học, hiện đang diễn ra tranh luận về việc liệu trái phiếu chính phủ có thực sự là kênh đầu tư hấp dẫn đối với người tiết kiệm thông thường hay không.

Bà Schillerová cho biết sản phẩm được quan tâm nhiều nhất là trái phiếu cố định kỳ hạn 5 năm, mang lại lợi suất 4,544%/năm, với tiền lãi được tái đầu tư vào cùng đợt phát hành một lần mỗi năm. Nhà đầu tư cũng có quyền yêu cầu hoàn vốn trước hạn một lần mỗi năm vào thời điểm đã được ấn định trước.

Chuyên gia: nhà đầu tư nhỏ lẻ không nhìn thấy tín hiệu thị trường thực sự
Ông Jan Berka, Kinh tế trưởng của nền tảng đầu tư Portu, giải thích rằng với các loại trái phiếu thông thường, nhà đầu tư có thể theo dõi liên tục cách thị trường đánh giá mức độ rủi ro của nhà nước, lạm phát cũng như triển vọng lãi suất trong tương lai.

Ví dụ, khi tình hình tài khóa xấu đi, các nhà đầu tư thường đòi hỏi lợi suất cao hơn và giá trái phiếu sẽ giảm xuống. Đây là cơ chế vận hành bình thường của thị trường.

Tuy nhiên, với Trái phiếu Cộng hòa, nhà đầu tư cá nhân gần như không thể nhìn thấy cơ chế này. Sản phẩm không có cơ chế định giá thị trường theo cách thông thường cũng như không có thanh khoản tiêu chuẩn. Người nắm giữ chỉ có thể bán lại trái phiếu cho Bộ Tài chính một lần mỗi năm, theo những điều kiện đã được xác định trước.

Theo ông Berka, nguyên tắc này vẫn có thể hoạt động trong bối cảnh kinh tế ổn định và dễ dự đoán. Nhưng vấn đề sẽ nảy sinh khi tình hình kinh tế bắt đầu xấu đi, do lạm phát cao hơn hoặc nợ công gia tăng.

“Khi đó, các nhà đầu tư tổ chức sẽ yêu cầu lợi suất cao hơn, và điều này lập tức phản ánh trên thị trường thông thường. Nhưng với Trái phiếu Cộng hòa, tín hiệu giá chuẩn của thị trường hầu như không truyền tới nhà đầu tư nhỏ lẻ. Chính vì vậy, việc các hộ gia đình đổ xô mua sản phẩm này chưa thể tự động được xem là bằng chứng cho thấy tài chính công đang ở trạng thái rất lành mạnh. Trong phần lớn trường hợp, đó còn là hệ quả của việc hiện nay chưa có một lựa chọn đầu tư bảo toàn vốn nào thực sự hấp dẫn hơn,” ông Berka nói.

Ông cũng nhấn mạnh rằng Trái phiếu Cộng hòa không phải là một sản phẩm tồi, nhưng không thể coi nó là một loại trái phiếu thị trường thông thường với cơ chế giá minh bạch.

Chuyên gia khác: thị trường có lựa chọn tốt hơn và linh hoạt hơn
Ông Lukáš Kovanda, Kinh tế trưởng của Trinity Bank, cho rằng trên thị trường hiện có những lựa chọn sinh lời tốt hơn, linh hoạt hơn nhưng vẫn có độ an toàn tương đương.

“Theo kế hoạch, mức thâm hụt cao hơn kỳ vọng trong bối cảnh thất nghiệp vẫn còn tương đối thấp đang thực sự đe dọa tạo ra áp lực lạm phát đáng kể, chưa kể đến tác động từ cuộc chiến ở Vịnh Ba Tư. Cả hai yếu tố này trong vòng 5 năm tới đều có thể làm lợi suất trái phiếu tăng mạnh. Vì vậy, sẽ khá đáng tiếc nếu khóa vốn trong 5 năm vào Trái phiếu Cộng hòa, trong khi vẫn có thể mua các loại trái phiếu an toàn tương đương với kỳ hạn chỉ 18 hoặc 36 tháng mà lại có lợi suất tốt hơn,” ông Kovanda nhận định.

Theo ông, việc đầu tư vào những loại trái phiếu cho phép mức độ linh hoạt cao hơn và có khả năng thích ứng nhanh với điều kiện mới của thị trường sẽ là một cách tiếp cận thận trọng hơn. Vì thế, Trái phiếu Cộng hòa có thể không đủ hấp dẫn để trở thành lựa chọn tối ưu cho người dân.

Bộ Tài chính bảo vệ sản phẩm
Ở chiều ngược lại, ông Milan Bednář, nhà kinh tế đồng thời là Thứ trưởng Bộ Tài chính, lên tiếng bảo vệ đợt phát hành trái phiếu nhà nước.

Theo ông, nhu cầu vay vốn hằng năm của nhà nước lên tới hàng trăm tỷ korun. “Đợt phát hành trái phiếu này hiện mới chỉ có trần 20 tỷ korun (mức này thực tế đã bị vượt qua – PV). Liệu có công bằng không nếu ám chỉ rằng nhà nước đang ‘xoa tay’ vì trông đợi lạm phát cao? Nếu vậy thì nhà nước đã không phát hành cả loại trái phiếu chống lạm phát (một trong những biến thể của trái phiếu nhà nước – PV). Điều rất tích cực là công dân hiện có cơ hội đầu tư trực tiếp và đơn giản. Hơn nữa, mức lãi suất hiện cũng phù hợp với mặt bằng chung trong bối cảnh hiện nay. Đây là một sản phẩm tốt - ai muốn thì mua, ai không muốn thì không mua,” ông Bednář nói.

Theo CNN Prima news