Văn phòng Tổng thống đang tìm lịch trong tuần này để sắp xếp cuộc gặp cho nguyên thủ quốc gia Petr Pavel với Thủ tướng Andrej Babiš (ANO). Chủ đề cuộc gặp đã rõ: hội nghị thượng đỉnh NATO vào tháng 7, nơi ông Pavel – với tư cách Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang – muốn tham dự, dù chính phủ ANO, SPD và Motoristé đã thông báo rằng ông sẽ ở nhà. Theo thông tin của Novinky, Tổng thống sẵn sàng trong trường hợp cần thiết sẽ tham gia cùng phái đoàn chính phủ.

“Cho đến nay, Tổng thống chưa trao đổi với Thủ tướng về hội nghị NATO. Văn phòng Phủ Tổng thống cùng với Văn phòng Chính phủ Séc đang tìm trong tuần này khả năng sắp xếp cuộc gặp giữa Tổng thống và Thủ tướng tùy theo lịch làm việc của họ,” người phát ngôn của Tổng thống Vít Kolář nói với Novinky.

Hội nghị sẽ diễn ra vào ngày 7 và 8 tháng 7 tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ. Bộ trưởng Ngoại giao Petr Macinka (Motoristé) phản đối sự tham gia của nguyên thủ quốc gia và gọi ông Pavel là đại diện của “phe đối lập”. Bộ trưởng Quốc phòng Jaromír Zůna (do SPD đề cử) hôm thứ Bảy tuần trước xác nhận với Đài Truyền hình Séc rằng Séc sẽ được đại diện tại hội nghị bởi Thủ tướng Andrej Babiš (ANO), ông Macinka và chính ông.

“Trên hết, chính phủ, đặc biệt là Thủ tướng, chịu trách nhiệm về chính sách đối ngoại cũng như việc thực hiện các cam kết phát sinh từ tư cách thành viên của chúng ta trong Liên minh Bắc Đại Tây Dương,” Bộ trưởng Zůna nhấn mạnh.

Lập luận của nội các là các đại diện chính phủ có thể giải thích với các đồng minh NATO tốt hơn Tổng thống về lý do Séc không tăng chi tiêu quốc phòng và tính cả một số dự án giao thông gây tranh cãi vào đó. Tuy nhiên, theo hai cộng sự thân cận của Tổng thống mà Novinky đã trao đổi, quan điểm này là sai lầm.

“Một hội nghị như vậy chưa bao giờ và sẽ không phải là về ngân sách của từng quốc gia và chi tiêu quốc phòng của họ. Hội nghị có những chủ đề quan trọng hơn nhiều: Ukraine, Iran,” một cố vấn của Tổng thống nói với Novinky.

“Việc đại diện quốc gia tại hội nghị NATO nên là kết quả của sự thỏa thuận giữa Tổng thống với tư cách Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang và Thủ tướng. Tổng thống luôn đại diện cho nhiệm vụ do chính phủ giao, không bao giờ hành động riêng,” ông nhấn mạnh.

Theo một cố vấn khác của ông Pavel, sự tham gia của Tổng thống sẽ có lợi cho Séc.

“Ông Pavel có uy tín trong Liên minh với tư cách cựu Chủ tịch Ủy ban Quân sự NATO. Tại hội nghị gần nhất, vua Hà Lan đã xếp Petr Pavel ngồi bàn chính, nơi có cả Tổng thư ký NATO Mark Rutte và Tổng thống Mỹ Donald Trump (đó là hội nghị ở The Hague năm 2025 – chú thích của ban biên tập). Pavel có uy tín mà rất ít người ở châu Âu có được. Không tận dụng điều đó là thiển cận,” ông nói.

Kể từ khi được bổ nhiệm, ông Pavel đã tham dự tất cả các hội nghị NATO. Năm nay, theo hai nguồn tin từ Phủ Tổng thống, ông muốn đề xuất với Thủ tướng rằng ít nhất sẽ tham gia cùng phái đoàn chính phủ và chỉ tham dự những phiên họp dành cho các nguyên thủ.

Năm 2010, hội nghị tại Lisbon cũng có sự tham gia của cả Thủ tướng khi đó Petr Nečas (ODS), Tổng thống Václav Klaus và Bộ trưởng Ngoại giao Karel Schwarzenberg (TOP 09).

“Một khả năng là ông Pavel có thể đại diện Séc tại bữa tối trước hội nghị, nơi có các trưởng đoàn,” một cộng sự thân cận của Tổng thống cho biết.

Hội nghị năm nay sẽ diễn ra trong không khí căng thẳng, không chỉ vì chiến tranh tại Ukraine và Iran, mà còn do sự thay đổi lập trường của Mỹ – thành viên quan trọng nhất của Liên minh. Tổng thống Donald Trump đầu tháng 4 đã tuyên bố Mỹ có thể rút khỏi NATO nếu các nước khác không tham gia xung đột với Iran.

Cựu nghị sĩ châu Âu Jan Zahradil nhận định: “Tháng 7 tại Thổ Nhĩ Kỳ có thể mang đến những bất ngờ mà chúng ta chắc chắn chưa chuẩn bị. Và đáng chú ý là nước chủ nhà hội nghị NATO lại là quốc gia có nhiều lợi ích ở Trung Đông (bao gồm cả Iran) hơn là trong không gian euro-đại tây dương.”

Theo những người xung quanh Tổng thống, toàn bộ tranh cãi về việc ông Pavel tham dự hội nghị xuất phát từ nỗ lực của các đảng trong chính phủ nhằm “trả đũa” ông. Thủ tướng Babiš được cho là chưa quên thất bại trước ông Pavel trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2023, còn ông Macinka trách Tổng thống vì không bổ nhiệm người bạn và nghị sĩ Filip Turek làm Bộ trưởng Môi trường.

Tuy nhiên, Tổng thống cũng không hoàn toàn thiếu công cụ trong “cuộc chiến” này. Ông có thể gây khó khăn cho chính phủ bằng cách phủ quyết các luật và trả lại Quốc hội để bỏ phiếu lại, điều này có thể kéo dài nhiều ngày nếu phe đối lập trì hoãn.

Ông Pavel cũng có thể khẳng định quan điểm trong việc tìm kiếm Tổng tham mưu trưởng mới của Quân đội Séc – người do chính phủ đề cử nhưng do Tổng thống bổ nhiệm. Tổng tham mưu trưởng hiện tại Karel Řehka sẽ kết thúc nhiệm kỳ vào tháng 8 năm nay.

(Theo Novinky)