Đây là một bệnh lý chuyển hóa rất nghiêm trọng của xã hội hiện đại, tuy nhiên không phải lúc nào cũng được phát hiện sớm vì bệnh không gây đau đớn và trong giai đoạn đầu hầu như không có triệu chứng rõ ràng. Dù vậy, không nên xem nhẹ vì bệnh có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng.

Đái tháo đường (diabetes mellitus), hay tiểu đường, là một bệnh rối loạn chuyển hóa mãn tính có tỷ lệ mắc và tử vong cao. Đặc điểm chung của bệnh là tình trạng tăng đường huyết do thiếu tuyệt đối hoặc tương đối hormone insulin. Hiện nay, số người mắc tiểu đường và những người có nguy cơ cao (tiền tiểu đường) tại Cộng hòa Séc vào khoảng 1.100.000 người. Nghĩa là cứ 10 người thì có 1 người gặp vấn đề với đường huyết cao kéo dài. Theo các chuyên gia, con số này sẽ tiếp tục tăng, không chỉ ở người cao tuổi mà cả ở nhóm trẻ hơn.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ lối sống hiện đại, khi con người ít vận động, tiêu hao năng lượng thấp nhưng lại hấp thụ quá nhiều thực phẩm giàu năng lượng, đường và chất béo. Khi lượng đường quá cao, glucose, nguồn năng lượng chính của tế bào, không được hấp thu hiệu quả ở người bệnh tiểu đường, dẫn đến tăng đường huyết.

“Insulin là hormone được tạo ra bởi các tế bào beta ở tuyến tụy, giúp glucose từ máu đi vào tế bào. Khi insulin không hoạt động đầy đủ, đường không được vận chuyển vào tế bào, khiến chúng thiếu năng lượng, đồng thời làm tăng lượng đường trong máu,” dược sĩ Ivana Lánová, chuyên gia tư vấn của hệ thống nhà thuốc Benu, giải thích.

Mức đường huyết bình thường khi đói là dưới 5,6 mmol/l. Mức tăng nhẹ (tiền tiểu đường) nằm trong khoảng 5,6 đến 6,9 mmol/l, còn từ 7,0 mmol/l trở lên được chẩn đoán là tiểu đường. Đường huyết cao có thể gây tiểu nhiều, khát nước, mất nước, rối loạn chuyển hóa nghiêm trọng. Trong trường hợp nặng có thể dẫn đến hôn mê và tử vong.

Vấn đề lớn là một khi đã mắc tiểu đường, bệnh không thể chữa khỏi hoàn toàn mà chỉ có thể kiểm soát bằng chế độ ăn và thuốc, thường phải sử dụng insulin. Khi đã phát triển bệnh, đa số trường hợp không thể quay lại trạng thái bình thường. Mỗi năm tại Cộng hòa Séc có khoảng 60.000 ca mắc mới và các dự báo cho thấy đến năm 2050, số bệnh nhân tiểu đường trên thế giới có thể tăng gấp đôi.

Bệnh khiến cơ thể tự tấn công chính mình

Tiểu đường được chia thành nhiều loại tùy theo nguyên nhân và cơ chế phát sinh. Phổ biến nhất là tiểu đường type 1 và type 2. Trong khi tiểu đường type 2 thường phát triển trong quá trình sống do lối sống không lành mạnh, thì tiểu đường type 1 lại có cơ chế hoàn toàn khác.

Bệnh thường xuất hiện ở trẻ em dưới dạng phản ứng tự miễn, khi cơ thể tấn công các tế bào của tuyến tụy. Tuy nhiên, bệnh có thể xảy ra ở bất kỳ độ tuổi nào và bất kỳ ai, kể cả người trẻ khỏe mạnh, vận động tốt, không phụ thuộc vào cân nặng hay thể trạng. Điều trị chủ yếu là bổ sung insulin nhiều lần mỗi ngày trước bữa ăn.

Trước đây, bệnh nhân phải tự đo đường huyết thường xuyên, tính toán lượng carbohydrate và chất béo trong mỗi bữa ăn, sau đó tự tiêm insulin tương ứng. Những năm gần đây, việc điều trị đã đơn giản hơn nhờ các loại bơm insulin kết hợp cảm biến và hệ thống tự điều chỉnh liều.

Đối với bệnh nhân type 2, nhiều người chỉ cần thay đổi chế độ ăn và dùng thuốc dạng viên hoặc tiêm. Nếu không đủ hiệu quả, họ có thể phải dùng insulin, đôi khi chỉ một lần mỗi ngày. Trong một số trường hợp, khi tình trạng cải thiện, insulin có thể được ngừng và chuyển sang điều trị khác. Tuy nhiên, bệnh thường có xu hướng tiến triển nặng hơn theo thời gian, vì vậy phác đồ điều trị thường tăng dần từ ăn kiêng, dùng thuốc cho đến insulin kết hợp thuốc.

Ngày nay, xu hướng là điều trị sớm bằng thuốc, thay vì chỉ dựa vào chế độ ăn. Tuy nhiên, nhờ tiến bộ y học, nhiều bệnh nhân có thể tránh được việc phải dùng insulin.

Các dấu hiệu cần chú ý bao gồm đi tiểu nhiều, khát nước, mệt mỏi và sụt cân không chủ ý. Ngoài ra còn có các triệu chứng không đặc hiệu như nhiễm trùng thường xuyên, vết thương lâu lành, viêm nha chu, suy giảm thị lực hoặc bệnh thần kinh ngoại biên gây tê bì, châm chích ở tay chân.

“Tiểu đường làm tăng đáng kể nguy cơ bệnh tim mạch, bệnh đường tiết niệu, mắt và nướu răng. Rất phổ biến là bệnh thần kinh, gây đau, tê hoặc mất cảm giác ở tay chân. Biến chứng nguy hiểm nhất là bàn chân đái tháo đường, khi tổn thương thần kinh và tuần hoàn máu kém dẫn đến loét, nhiễm trùng. Trong trường hợp nặng và không được điều trị đúng cách, có thể phải cắt cụt chi,” bà Ivana Lánová cảnh báo.

Nguồn metro.cz