Ngày 20/5, tập đoàn SpaceX của Mỹ đã công bố kế hoạch được chờ đợi từ lâu về niêm yết công khai, qua đó làm rõ tình hình tài chính và cơ cấu lãnh đạo của một trong những công ty tư nhân lớn nhất, nổi tiếng nhất nhưng cũng bí mật nhất trong lịch sử.

Theo kênh CNN, công ty trong lĩnh vực tên lửa và vệ tinh này của tỷ phú Elon Musk đã tiết lộ các chi tiết trước đây chưa công bố, bao gồm các thành viên hội đồng quản trị, doanh thu, lợi nhuận, chi phí và cách thức vận hành. SpaceX sẽ giao dịch dưới mã chứng khoán SPCX.

Có một điều không được công bố là SpaceX kỳ vọng huy động bao nhiêu tiền và định giá có thể đạt mức nào trong đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Dự báo đợt IPO này sẽ lớn nhất từ trước đến nay, có thể lớn gấp ba lần các thương vụ trước đó.

Các chi tiết này sẽ được công bố sau, ngay trước khi SpaceX chính thức lên sàn. Trong thời gian chờ đợi, SpaceX đã đưa ra một báo cáo dài 277 trang về một trong những doanh nghiệp tham vọng nhất thế giới.

Chi phí khổng lồ

Trong bản cáo bạch, SpaceX nêu sứ mệnh đầy tham vọng: xây dựng các hệ thống và công nghệ cần thiết để biến loài người trở thành đa hành tinh, hiểu bản chất thực sự của vũ trụ, và mở rộng ánh sáng của ý thức đến các vì sao.

Để đạt được điều đó, SpaceX cho biết sẽ tiếp tục sản xuất và phóng nhanh đội vệ tinh để vận hành công nghệ truyền thông Starlink. Đồng thời, công ty này sẽ khai thác Mặt Trời để cung cấp năng lượng cho trí tuệ nhân tạo tìm kiếm sự thật, thúc đẩy khám phá khoa học và cuối cùng xây dựng căn cứ trên Mặt Trăng cùng các thành phố trên những hành tinh khác.

Để làm được điều đó, SpaceX sẽ cần chi rất nhiều tiền. Đó là một phần lý do công ty này muốn huy động vốn từ nhà đầu tư.

Dù SpaceX là công ty tăng trưởng nhanh, nhưng các tham vọng của họ vượt xa doanh thu hiện tại. SpaceX ghi nhận 18,7 tỷ USD doanh thu năm 2025, tăng 33% so với năm trước. Tuy nhiên, công ty này không có lợi nhuận. Sau khi đạt lãi 791 triệu USD năm 2024, SpaceX quay lại mức lỗ 4,9 tỷ USD năm 2025. Năm 2023, SpaceX lỗ 4,6 tỷ USD.

Các khoản lỗ này gần như chắc chắn sẽ tiếp tục trong năm 2026: SpaceX cho biết đã lỗ 4,3 tỷ USD chỉ trong ba tháng đầu năm nay trên doanh thu 4,7 tỷ USD.
Hoạt động tên lửa vốn rất tốn kém, nhưng xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo quy mô lớn cũng vậy. SpaceX đã chi 20,7 tỷ USD trong năm 2025, trong đó phần lớn (12,7 tỷ USD) dành cho AI. Công ty chi 4,2 tỷ USD cho Starlink và 3,8 tỷ USD cho các dự án không gian khác, bao gồm tên lửa.

Chi tiêu vốn này gần như gấp đôi mức 11,2 tỷ USD năm 2024 và cao hơn nhiều so với 4,4 tỷ USD năm 2023.

Trong ba tháng đầu năm nay, SpaceX đã chi 10,1 tỷ USD, trong đó 7,7 tỷ USD dành cho AI.

Cơ hội lớn hơn nữa

Tuy nhiên, dự báo SpaceX sẽ không thua lỗ mãi mãi. Công ty này nêu ra cơ hội doanh thu khổng lồ có thể lên tới 28,5 nghìn tỷ USD, mà SpaceX gọi là thị trường tiềm năng có thể khai thác lớn nhất trong lịch sử nhân loại.

Trong đó bao gồm 370 tỷ USD từ các giải pháp hỗ trợ không gian, 1,6 nghìn tỷ USD cho kết nối, gồm 870 tỷ USD băng thông rộng và 740 tỷ USD di động từ các vệ tinh quỹ đạo thấp Starlink, 26,5 nghìn tỷ USD từ AI.

Cơ hội AI bao gồm 2,4 nghìn tỷ USD cho kế hoạch triển khai trung tâm dữ liệu trong không gian và 760 tỷ USD từ đăng ký tiêu dùng. SpaceX cũng cho rằng họ có tiềm năng 600 tỷ USD nhờ quảng cáo kỹ thuật số và 22,7 nghìn tỷ USD nhờ ứng dụng doanh nghiệp.

Những con số rất lớn này mang phong cách điển hình của tỷ phú Elon Musk. Tuy nhiên, công ty của ông cũng đã phóng tên lửa vào không gian và hạ tầng đẩy quay trở lại Trái Đất để tái sử dụng, nên nhà đầu tư vẫn có cơ sở tin tưởng vào các thành tựu thực tế.

Niềm tin vào năng lực AI của SpaceX đã dẫn đến việc ông Musk sáp nhập SpaceX với xAI (công ty trí tuệ nhân tạo và mạng xã hội) vào tháng 2. Thương vụ đó định giá công ty hợp nhất ở mức 1,25 nghìn tỷ USD tại thời điểm đó.

Ai điều hành SpaceX?

Ông Musk sẽ không phải là người duy nhất lãnh đạo công ty.

Lần đầu tiên, SpaceX công bố danh sách lãnh đạo hội đồng quản trị. Ông Musk là Chủ tịch SpaceX, cùng với Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Gwynne Shotwell giữ vai trò giám đốc. Các thành viên khác gồm Giám đốc tài chính Bret Johnsen, các nhà đầu tư mạo hiểm Randy Glein, Steve Jurvetson, Luke Nosek và Ira Ehrenpreis (người cũng là thành viên hội đồng Tesla), Giám đốc điều hành quỹ đầu tư tư nhân Antonio Gracias và lãnh đạo Google Donald Harrison.

Đợt IPO quy mô lớn này có thể mang lại nguồn tiền khổng lồ cho công ty vốn đang thống trị lĩnh vực không gian tư nhân. Đồng thời, sự kiện có thể đưa ông Musk trở thành người đầu tiên trên thế giới đạt tài sản nghìn tỷ USD.

Ông sở hữu một phần đáng kể công ty SpaceX. Với 12,3% cổ phần phổ thông và 93,6% cổ phần loại B (mỗi cổ phần tương đương 10 phiếu biểu quyết), ông Musk kiểm soát 85,1% quyền biểu quyết, gần như đảm bảo ông vẫn giữ quyền kiểm soát phần lớn sau IPO.

Ông Gracias, thông qua Valor Entities, là cổ đông lớn thứ hai với 7,3% cổ phần phổ thông của SpaceX.

Ông Musk sẽ được trả lương như thế nào?

Theo SpaceX ngày 20/5, ông Musk gần như không nhận lương: ông chỉ nhận 54.080 USD mỗi năm kể từ năm 2019.

Tuy nhiên, SpaceX cũng nêu rằng ông sẽ được thưởng 15 đợt, mỗi đợt 66.666.665 cổ phiếu nếu công ty đạt các mốc định giá tăng thêm 500 tỷ USD cho đến khi đạt 7,5 nghìn tỷ USD và xây dựng được thuộc địa vĩnh viễn trên sao Hỏa với ít nhất một triệu cư dân.

Ông Musk chỉ nhận được số cổ phiếu này nếu đạt cả hai mục tiêu và nếu ông vẫn làm việc tại công ty này.

Sau thương vụ sáp nhập xAI, SpaceX tiếp nhận một phần kế hoạch trả thưởng từ công ty xAI. SpaceX đã hủy kế hoạch này và thay vào đó sẽ cấp thêm 302 triệu cổ phiếu nếu công ty đạt các mốc định giá khổng lồ và triển khai các trung tâm dữ liệu có khả năng cung cấp 100 terawatt năng lực tính toán mỗi năm.

Tỷ phú Musk sáng lập SpaceX vào năm 2002, ban đầu tập trung hoàn toàn vào chế tạo tên lửa và vận chuyển hàng hóa lên không gian. Công ty này trở thành doanh nghiệp viễn thông vào năm 2021.

Theo TTXVN