Nhà nước Séc đã xác định được quỹ đất công có tiềm năng xây dựng khoảng 15.000 căn hộ, trong đó tập trung nhiều nhất tại Praha, đặc biệt ở các khu vực xung quanh ga tàu và tuyến đường sắt. Việc rà soát này do Công ty Đầu tư và Phát triển Nhà nước (SIRS) thực hiện trong năm nay theo chiến lược kinh tế của chính phủ. Theo kế hoạch, các căn hộ công mới trước hết sẽ được ưu tiên dành cho những nhóm nghề thiết yếu như lực lượng an ninh, nhân viên y tế, giáo viên, đồng thời hướng tới cả các gia đình trẻ và người cao tuổi.

Thông tin trên được Giám đốc SIRS Zbyněk Pokorný công bố trong chương trình Peníze a vliv của Český rozhlas Plus.

“Chúng tôi đã bắt đầu làm việc với các đơn vị đang quản lý khối tài sản nhà nước này để xem liệu họ có sẵn sàng hợp tác hay không, và nếu có thì theo những điều kiện nào, nhằm đưa các khu đất này ra thị trường phát triển nhà ở,” ông Pokorný cho biết.

Khoảng 200 địa điểm, tổng diện tích 300 ha
Trong nhóm đầu tiên được SIRS rà soát, có khoảng 200 địa điểm với tổng diện tích khoảng 300 hecta. Đây là các khu đất thuộc sở hữu của những cơ quan nhà nước như Cơ quan Quản lý đất đai nhà nước hay Cơ quan đại diện nhà nước về tài sản, đồng thời cũng bao gồm đất do các tổ chức như Cơ quan Quản lý đường sắt nắm giữ.

“Từ đó, chúng tôi chọn ra được tổng cộng 15 dự án khả thi, với tiềm năng trong nhóm đầu tiên này vào khoảng 15.000 căn hộ,” ông Pokorný nói.

Theo ông, SIRS tập trung chủ yếu vào Praha, nơi nhu cầu về nhà ở giá phải chăng cho các nhóm nghề được ưu tiên là cao nhất. Những vị trí thuận lợi nhất – và cũng chiếm số lượng lớn nhất – hiện do Cơ quan Quản lý đường sắt sở hữu, chủ yếu nằm tại khu vực rộng quanh các ga tàu hoặc các tuyến đường sắt. Mô hình này cũng xuất hiện tại nhiều thành phố khác.

Chính quyền địa phương nắm giữ quỹ đất còn lớn hơn
Dù nhà nước có trong tay hàng trăm hecta đất, SIRS cho biết trong giai đoạn đầu họ chỉ tập trung vào các khu đất có khả năng phát triển nhà ở. Phân tích của cơ quan này cũng chỉ ra rằng trong khu vực công, các địa phương mới là bên nắm số lượng quỹ đất phù hợp nhiều nhất.

“Nếu nhà nước có hàng trăm hecta đất, thì các địa phương có tới hàng nghìn hecta. Quan trọng hơn, chính họ là bên nắm quyền quy hoạch, quyết định xây dựng sẽ diễn ra ở đâu,” ông Pokorný nhấn mạnh.

Vì vậy, SIRS cũng muốn đàm phán hợp tác với các chính quyền đô thị và địa phương, bởi đối với nhiều nơi, việc tự triển khai phát triển đô thị và xây dựng nhà ở thường là nhiệm vụ quá phức tạp.

“Tuy nhiên, ưu tiên hàng đầu của chúng tôi vẫn là khai thác hết tiềm năng của quỹ đất thuộc sở hữu nhà nước,” ông nói thêm.

Mục tiêu: Khởi động xây 10.000 căn hộ công mỗi năm
Theo chiến lược kinh tế của chính phủ, nhà ở công của nhà nước và địa phương trước hết sẽ được dành cho quân nhân, cảnh sát, lính cứu hỏa, nhân viên y tế, giáo viên, đồng thời cũng phục vụ các gia đình trẻ và người cao tuổi.

Mục tiêu đến năm 2030 là đưa công tác chuẩn bị dự án đi đủ xa để có thể khởi công 10.000 căn hộ công mỗi năm, theo lời ông Pokorný.

Trước đó, Ondřej Dočkal, đặc phái viên phụ trách thực hiện chiến lược kinh tế của chính phủ, cũng thừa nhận với Český rozhlas rằng xây dựng được số lượng căn hộ công lớn như vậy “dĩ nhiên sẽ là một thách thức”, nhưng đồng thời sẽ tạo ra hiệu ứng cộng hưởng với các lĩnh vực khác.

“Ví dụ, chúng ta có thể xây nhà ở cho quân nhân, bởi dù sao chúng ta cũng phải chi tỷ lệ GDP cho quốc phòng cao hơn hiện nay,” ông Dočkal nói.

Dự án nhà ở công khó có thể triển khai ngay lập tức
Giám đốc SIRS lưu ý rằng ngay cả khi do chính nhà nước trực tiếp thực hiện, quá trình chuẩn bị dự án cũng sẽ mất nhiều năm, do thủ tục cấp phép và quy hoạch lãnh thổ rất phức tạp. Số lượng dự án cuối cùng vì vậy vẫn có thể thay đổi đáng kể.

“Tuy vậy, đến cuối nhiệm kỳ bầu cử này, chúng tôi muốn nhìn thấy ít nhất đã có một dự án bắt đầu được xây dựng,” ông Pokorný cho biết.

Giá nhà có thể giảm đáng kể nhờ chi phí đất thấp hơn
Hiện vẫn chưa thể xác định chính xác các căn hộ công sẽ rẻ hơn bao nhiêu hoặc mức thuê sẽ thấp hơn bao nhiêu để đáp ứng kỳ vọng về khả năng chi trả. Theo ông Pokorný, điều này sẽ phụ thuộc vào quyết định của chính phủ hoặc từng đơn vị cụ thể quản lý, sở hữu nhà ở trong tương lai.

Tuy nhiên, riêng yếu tố quỹ đất công đã mở ra không gian đáng kể để giảm giá thành dự án, đặc biệt tại những thành phố lớn như Praha.

“Đặc biệt ở các thành phố như Praha, phần giá trị đất trong tổng chi phí dự án, một cách logic, là rất cao và có thể chiếm khoảng 20 đến 40% giá trị toàn bộ dự án. Trong khi đó, ở các thành phố cấp vùng hoặc các đô thị nhỏ hơn, tỷ trọng này giảm mạnh, có thể chỉ còn khoảng 10%,” ông giải thích.

Có thể hợp tác với khu vực tư nhân
Theo SIRS, chi phí và hình thức triển khai còn phụ thuộc vào mô hình xây dựng cũng như mức độ hợp tác với doanh nghiệp tư nhân và các đơn vị quản lý đất công.

Trong một số trường hợp, SIRS có thể chuẩn bị khu đất để xây nhà ở rồi tự đứng ra tổ chức xây dựng, hoặc phối hợp với khu vực tư nhân theo mô hình đổi giá trị khu đất lấy một phần căn hộ được bàn giao sau khi hoàn thành dự án.

Cơ chế tương tự cũng có thể áp dụng với các cơ quan nhà nước khác: đơn vị sở hữu đất góp quỹ đất vào dự án, đổi lại sẽ giữ lại một phần số căn hộ mới được xây dựng.

Việc Séc bắt đầu kiểm kê và chuẩn bị đưa quỹ đất công vào phát triển nhà ở được xem là một bước đi đáng chú ý trong nỗ lực tăng nguồn cung căn hộ, nhất là tại Praha – nơi thị trường nhà ở lâu nay luôn trong tình trạng khan hiếm và giá cao.

Theo Irozhlas