Séc mở rộng sàng lọc thính lực cho trẻ em, tăng cường kiểm tra người trên 50 tuổi
Số liệu mới cho thấy trong năm 2025, tổng cộng 97,5% trẻ sinh sống tại Séc đã được sàng lọc thính lực. Một mô-đun mới về khiếm khuyết thính giác bẩm sinh cũng cho phép theo dõi toàn bộ quá trình chăm sóc, từ kiểm tra tại bệnh viện phụ sản đến chẩn đoán và bắt đầu điều trị.
Từ ngày 1/1/2027, chương trình sàng lọc thính lực vốn dành cho trẻ 5 tuổi sẽ được mở rộng sang nhóm trẻ mẫu giáo từ 5 đến 7 tuổi. Đối với người trên 50 tuổi, các bác sĩ đa khoa cũng được ban hành khuyến nghị mới về kiểm tra thính lực trong khuôn khổ khám sức khỏe định kỳ.
Hệ thống phát hiện sớm rối loạn thính lực tại Cộng hòa Séc hiện bao phủ nhiều giai đoạn quan trọng của cuộc đời. Ở trẻ sơ sinh, chương trình tập trung phát hiện các khiếm khuyết thính giác bẩm sinh; với trẻ mẫu giáo, chương trình còn giúp phát hiện những rối loạn xuất hiện trong thời thơ ấu; còn ở người trên 50 tuổi, hoạt động sàng lọc nhằm ứng phó nguy cơ suy giảm thính lực do tuổi tác.
“Thính lực có ảnh hưởng rất lớn đến quá trình phát triển ngôn ngữ, học tập, giao tiếp và khả năng hòa nhập vào cuộc sống hằng ngày. Vì vậy, chúng tôi muốn công tác phòng ngừa phát hiện rối loạn thính lực sớm nhất có thể, dù vấn đề xuất hiện ngay sau khi sinh, trước khi trẻ đi học hay khi đã trưởng thành. Số liệu mới và các hướng dẫn chuyên môn giúp bác sĩ áp dụng quy trình thống nhất, đồng thời bảo đảm người dân được tiếp cận kịp thời với các bước chăm sóc tiếp theo,” Bộ trưởng Y tế Adam Vojtěch cho biết.
Hơn 97% trẻ sơ sinh được sàng lọc thính lực
Năm 2025, Cộng hòa Séc ghi nhận 76.703 trẻ chào đời. Trong số này, 74.809 trẻ, tương đương 97,5%, đã được sàng lọc thính lực. Đây là tỷ lệ bao phủ cao nhất từng được ghi nhận.
Tỷ lệ giữa các vùng dao động từ 95,6% đến 98,5%, mức chênh lệch nhỏ nhất từ trước đến nay. Có 2.558 trẻ sơ sinh nhận kết quả sàng lọc dương tính. Kết quả này chưa đồng nghĩa trẻ đã được xác định có khiếm khuyết thính giác, nhưng là căn cứ để tiến hành các kiểm tra tiếp theo.
Trung tâm Sàng lọc Quốc gia, phối hợp với các hội chuyên môn và trung tâm thính học nhi khoa, đã phát triển mô-đun về khiếm khuyết thính giác bẩm sinh thuộc Cơ sở dữ liệu quốc gia về sức khỏe sinh sản. Mô-đun cho phép kết nối dữ liệu từ lần sàng lọc tại bệnh viện phụ sản, lần sàng lọc lại và quá trình kiểm tra tại trung tâm thính học nhi khoa. Nhờ đó, toàn bộ quá trình chăm sóc có thể được đánh giá cho đến khi đưa ra chẩn đoán cuối cùng và áp dụng biện pháp hỗ trợ thính lực nếu cần.
Cả 13 trung tâm thính học nhi khoa tại Séc đều nhập dữ liệu vào mô-đun này. Tính đến tháng 9/2026, hệ thống đã lưu hồ sơ chẩn đoán của 1.020 trẻ. Việc kết nối dữ liệu giúp theo dõi mức độ kịp thời của chẩn đoán và can thiệp thính lực, kiểm tra sự liên thông giữa các lần khám, đồng thời xác định những khâu cần tiếp tục cải thiện trong quy trình sàng lọc.
“Trước đây, chúng tôi có thể thống kê khá đầy đủ số trẻ sơ sinh được sàng lọc và kết quả của các em, nhưng chưa có cái nhìn toàn diện về quá trình tiếp theo trong hệ thống y tế. Mô-đun mới lần đầu tiên cung cấp bức tranh thực sự đầy đủ về hệ thống sàng lọc thính lực. Nhờ đó, chúng tôi không chỉ đánh giá được độ bao phủ mà còn cả tính liên tục của các cuộc kiểm tra, thời điểm chẩn đoán, mức độ khiếm khuyết và việc triển khai chăm sóc phù hợp,” ông Karel Hejduk, Giám đốc Trung tâm Sàng lọc Quốc gia, cho biết.
“Nhờ mô-đun về khiếm khuyết thính giác bẩm sinh, hiện chúng tôi có thể theo dõi, chẳng hạn, quá trình của trẻ được cấy ốc tai điện tử và kết quả của các em khi sàng lọc tại bệnh viện phụ sản, sàng lọc lại cũng như kiểm tra tại trung tâm thính học nhi khoa. Điều này giúp đánh giá tốt hơn hoạt động của toàn bộ hệ thống, độ nhạy của từng phương pháp kiểm tra, đồng thời xác định những khâu chưa vận hành tối ưu để cải thiện,” bà Daniela Dokoupilová, điều phối viên các chương trình sàng lọc thính lực cho trẻ sơ sinh và trẻ em, nói thêm.
Mở rộng sàng lọc cho trẻ từ 5 đến 7 tuổi
Sàng lọc thính lực cho trẻ 5 tuổi là một phần của chương trình chăm sóc dự phòng tại Séc từ năm 2019. Mục tiêu là phát hiện tình trạng suy giảm thính lực mắc phải trước khi trẻ bắt đầu chương trình giáo dục bắt buộc, qua đó triển khai chăm sóc trước khi vấn đề ảnh hưởng đến khả năng phát triển ngôn ngữ, giao tiếp hoặc học tập. Việc kiểm tra do bác sĩ tai mũi họng hoặc chuyên gia thanh thính học thực hiện bằng phương pháp đo thính lực đơn âm.
Trong số trẻ tròn 6 tuổi vào năm 2025, có 29.764 em được ghi nhận đã thực hiện thủ thuật sàng lọc, tương đương tỷ lệ bao phủ 26,1%. Nếu tính cả các trường hợp đo thính lực đơn âm, vốn đôi khi bị khai báo không đúng thay cho thủ thuật sàng lọc, tỷ lệ bao phủ trên toàn Séc đạt 40,1%.
Hướng dẫn chuyên môn mới đang được chuẩn bị sẽ mở rộng chương trình từ trẻ 5 tuổi sang toàn bộ nhóm trẻ mẫu giáo từ 5 đến 7 tuổi. Văn bản này cũng thống nhất quy trình kiểm tra và việc chuyển tiếp sang các hình thức chăm sóc chuyên khoa khác.
Khuyến nghị mới về kiểm tra thính lực sau tuổi 50
Nguy cơ suy giảm thính lực cũng tăng theo tuổi tác. Theo dữ liệu dịch tễ học, hơn hai phần ba số người trên 60 tuổi mắc một dạng khiếm khuyết thính giác nào đó. Những thay đổi thường diễn ra từ từ nên người bệnh có thể không nhận thấy trong thời gian dài. Họ có thể bắt đầu tăng âm lượng tivi, khó nghe rõ các cuộc trò chuyện đông người hoặc dần tránh những tình huống mà mình gặp khó khăn trong việc nghe hiểu.
Vì vậy, Hội Tai Mũi Họng và Phẫu thuật Đầu cổ Séc thuộc Hội Y khoa Jan Evangelista Purkyně, phối hợp với Trung tâm Sàng lọc Quốc gia, đã thử nghiệm một số phương pháp có thể áp dụng tại phòng khám bác sĩ đa khoa. Dựa trên kết quả dự án thí điểm, cơ quan chức năng đã xây dựng khuyến nghị chuyên môn mới về kiểm tra thính lực cho người trên 50 tuổi trong các đợt khám sức khỏe định kỳ.
Bác sĩ đa khoa hoặc nhân viên y tế đã qua đào tạo có thể sử dụng bảng câu hỏi chuẩn hóa về các biểu hiện suy giảm thính lực, bài kiểm tra nhận biết tiếng thì thầm, kết hợp hai phương pháp này hoặc thực hiện đo thính lực đơn âm sàng lọc.
Quá trình khám còn bao gồm kiểm tra ống tai ngoài và màng nhĩ, bởi suy giảm thính lực có thể xuất phát từ tình trạng ráy tai gây tắc ống tai, viêm nhiễm hoặc vấn đề sức khỏe khác. Nếu nghi ngờ người bệnh bị suy giảm thính lực, họ sẽ được chuyển đến phòng khám tai mũi họng hoặc thanh thính học để kiểm tra chuyên sâu.
“Mỗi nhóm tuổi đòi hỏi cách tiếp cận chẩn đoán khác nhau. Với trẻ sơ sinh, mục tiêu chủ yếu là phát hiện rối loạn thính lực tiếp nhận bẩm sinh, tức tổn thương tai trong, bởi việc phục hồi thính lực sớm bằng máy trợ thính hoặc cấy ốc tai điện tử có thể ảnh hưởng quyết định đến sự phát triển ngôn ngữ. Ở trẻ mẫu giáo, chúng tôi còn tìm kiếm những khiếm khuyết xuất hiện muộn hoặc tiến triển dần, có thể làm giảm khả năng nghe hiểu và mức độ sẵn sàng đi học,” Giáo sư Viktor Chrobok giải thích.
“Ở người trên 50 tuổi, tình trạng phổ biến nhất là suy giảm thính lực tiếp nhận do tuổi tác. Vấn đề này thường tiến triển từ từ và ban đầu chủ yếu biểu hiện ở việc khó nghe hiểu lời nói trong môi trường ồn ào. Mục đích của sàng lọc là phát hiện rối loạn trước khi nó bắt đầu gây hạn chế đáng kể đến khả năng giao tiếp và cuộc sống hằng ngày,” ông nói thêm.
Khuyến cáo dành cho phụ huynh và người trưởng thành
Nếu trẻ sơ sinh có kết quả sàng lọc thính lực dương tính, phụ huynh sẽ được hướng dẫn về các bước kiểm tra tiếp theo.
Đối với trẻ mẫu giáo, cha mẹ nên xác minh xem con đã được sàng lọc thính lực hay chưa, đặc biệt nếu trẻ phản ứng kém khi được gọi, thường tăng âm lượng tivi, khó hiểu lời nói trong môi trường ồn ào hoặc gặp vấn đề về phát âm.
Người từ 50 tuổi trở lên có thể đề nghị bác sĩ đa khoa kiểm tra thính lực trong đợt khám sức khỏe định kỳ. Nếu khả năng nghe hiểu lời nói suy giảm hoặc xuất hiện những dấu hiệu khác của tình trạng nghe kém, người dân không nên chờ đến kỳ khám tiếp theo mà cần sớm đến gặp bác sĩ.
(Theo mzd)
