Các trường học và bệnh viện tại Séc đang gặp tình trạng thiếu hụt các nhà tâm lý học trong thời gian dài. Mặc dù số người quan tâm đến ngành này đang tăng chậm, nhưng sau một thời gian thực hành ngắn, gần 90% nhà tâm lý học lại chuyển sang khu vực tư nhân. Vì sao hệ thống không thể giữ chân họ? Và chính phủ của Thủ tướng Andrej Babiš (ANO), vốn tuyên bố cải thiện chăm sóc sức khỏe tâm thần, sẽ làm gì để thay đổi tình hình?

Các nhà tâm lý học đang trở thành “hàng hiếm”, trong khi nhu cầu ngày càng tăng. Riêng trong trường học đã thiếu hàng trăm người. Theo khảo sát, có tới 40% học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông từng trải qua tình trạng khó khăn về sức khỏe tâm thần.

Sự khác biệt về khả năng tiếp cận nhà tâm lý học học đường giữa các khu vực là rất lớn. Trong khi tại Praha hơn 50% trường học có nhà tâm lý học, thì tại vùng Plzeňský chỉ có 12% trường học có vị trí này.

“Cần có thêm sinh viên ngành tâm lý học, và việc nhà nước tăng chỉ tiêu tuyển sinh là điều tốt. Khoa của chúng tôi trước đây nhận 55 sinh viên mỗi năm, năm ngoái có thể tăng lên 80. Tuy nhiên, phần quan trọng hơn vẫn chưa được giải quyết, đó là hỗ trợ phát triển chuyên môn và tăng lương cho các nhà tâm lý học trong khu vực công,” ông Tomáš Nikolai, trưởng khoa Tâm lý học tại Đại học Charles, cho biết.

Hệ thống tài chính hiện tại mang tính “theo bảng lương”. Điều đó có nghĩa là trường học chỉ nhận một khoản ngân sách cố định để chi trả. Có thể bổ sung từ quỹ lương, nhưng điều đó sẽ ảnh hưởng đến các khoản chi khác, theo Chủ tịch Hiệp hội Hiệu trưởng Trường Tiểu học Séc Luboš Zajíc.

Tóm lại, một nhà tâm lý học làm việc trong khu vực công sau khi tốt nghiệp chỉ có mức lương khoảng 36.000 korun mỗi tháng – thấp hơn khoảng 1.000 korun so với thu ngân quỹ siêu thị. Trong khi đó, khu vực tư nhân trả từ 60.000 korun trở lên, thậm chí tới 90.000 korun nếu có phòng khám riêng. Một giờ làm việc có thể được tính từ 1.500 đến 5.000 korun.

Ngoài ra, con đường trở thành nhà tâm lý học lâm sàng cũng bị cho là quá dài. Sinh viên phải học đại học 6 năm, sau đó tiếp tục đào tạo chuyên ngành thêm 4–5 năm.

“Nếu so với bác sĩ đa khoa, họ chỉ cần 3 năm đào tạo sau đại học. Tôi sẽ chọn hướng rút ngắn thời gian đào tạo sau đại học và tăng cường chuẩn bị ngay từ đại học,” một đại diện Bộ Y tế đề xuất.

Hệ thống hiện tại không giữ chân được các nhà tâm lý học trong y tế và trường học. Sau 32 năm làm việc, lương của họ chỉ tăng tối đa khoảng 12.000 korun.

“Nhiều yếu tố gây nản lòng. Hệ thống rất cứng nhắc, không có tiêu chí rõ ràng để hoàn thành đào tạo. Ngoài ra, nhiều người cảm thấy cô đơn trong quá trình làm việc,” đại diện một sáng kiến nghiên cứu cho biết.

Một số nhà tâm lý học đề xuất mô hình làm việc kết hợp giữa khu vực công và tư nhân để cải thiện thu nhập và điều kiện làm việc.

Tuy nhiên, các bệnh viện thường không cho phép làm việc bán thời gian, khiến nhiều người phải chọn hoặc lương thấp trong khu vực công, hoặc chuyển sang tư nhân. Trong trường học, mô hình chia sẻ nhà tâm lý học giữa nhiều trường đã xuất hiện, nhưng điều này khiến họ không có đủ thời gian cho từng học sinh.

Chính phủ hiện cũng tuyên bố muốn cải thiện sức khỏe tâm thần của học sinh và đảm bảo mỗi trường có ít nhất một nhà tâm lý học hoặc chuyên viên giáo dục đặc biệt. Tuy nhiên, việc thực hiện còn phụ thuộc vào ngân sách.

Dù chính phủ của Thủ tướng Andrej Babiš đặt mục tiêu cải thiện dịch vụ tâm lý, nhưng chưa đưa ra kế hoạch cụ thể. Trong bối cảnh ngân sách eo hẹp, việc tìm nguồn tài chính để thực hiện thay đổi là rất khó khăn. Vì vậy, vẫn còn câu hỏi liệu hệ thống có thể vừa giữ chân chuyên gia hiện tại, vừa thu hút thêm nhân lực mới hay không.

(Theo TN Nova)