Vào Chủ nhật, ngày 30 tháng 3 năm 2025, CH Séc sẽ chuyển sang giờ mùa hè, đồng hồ sẽ nhảy từ 2:00 lên 3:00. Việc bỏ đổi giờ lẽ ra đã được thực hiện từ năm 2021, nhưng do đại dịch COVID-19, kế hoạch này bị hoãn lại. Ngoài ra, các quốc gia EU vẫn chưa đạt được thỏa thuận về lựa chọn giờ cố định cho cả năm, vì cả giờ mùa hè và giờ mùa đông đều có ưu và nhược điểm riêng.

Việc chuyển đổi sang giờ mùa hè bắt nguồn từ Thế chiến I, khi một số quốc gia quyết định tận dụng tối đa ánh sáng ban ngày để tiết kiệm năng lượng. Cho đến nay, việc thay đổi giờ vẫn là chủ đề gây tranh cãi, không chỉ trong cộng đồng người dân, mà còn giữa các chuyên gia y tế và kinh tế.

Vì sao phải đổi sang giờ mùa hè?

Mục đích ban đầu của việc điều chỉnh thời gian sớm hơn một giờ là nhằm tiết kiệm điện năng. Ý tưởng là mọi người sẽ đi ngủ sớm hơn một giờ vì thời gian đã được điều chỉnh, giúp giảm lượng điện tiêu thụ cho chiếu sáng.

Tuy nhiên, trong thời đại ngày nay, với công nghệ chiếu sáng hiện đại, nhiều người đặt câu hỏi liệu việc đổi giờ có thực sự giúp tiết kiệm năng lượng hay không, hay ngược lại, gây tác động tiêu cực đến nền kinh tế.

Lịch sử áp dụng giờ mùa hè tại Séc

1916: Lần đầu tiên giờ mùa hè được áp dụng tại các vùng đất Séc dưới thời Đế quốc Áo-Hung, nhưng bị hủy bỏ sau một năm.
1940: Giờ mùa hè được tái áp dụng và hệ thống đổi giờ kéo dài đến năm 1949.
1979: Tiệp Khắc khôi phục giờ mùa hè do khủng hoảng năng lượng, và hệ thống này được duy trì cho đến nay.

Giờ mùa hè có còn ý nghĩa kinh tế ngày nay?

Theo ông Michal Skořepa, chuyên gia kinh tế tại Česká spořitelna, việc chuyển đổi giờ mùa hè giúp kinh tế Séc tiết kiệm khoảng 45 triệu korun nhờ vào giảm tiêu thụ năng lượng. Tuy vậy, ông nhấn mạnh rằng con số này chỉ chiếm rất nhỏ đến phần trăm GDP của Séc.

Về tác động đến năng suất lao động, theo ông, việc đổi giờ có tác động kinh tế tương đương với việc mỗi người làm việc thêm 1,5 phút trong cả năm. Ông kết luận rằng tác dụng tiết kiệm năng lượng từ việc đổi giờ hiện nay là không đáng kể.

Khi nào việc đổi giờ sẽ bị hủy bỏ?

Hiện nay, việc chuyển đổi giờ vẫn được áp dụng tại nhiều khu vực trên thế giới, bao gồm châu Âu, Bắc Mỹ và một phần Úc.

Tại Liên minh châu Âu (EU), đề xuất bãi bỏ việc đổi giờ đã được thảo luận trong nhiều năm. Năm 2019, Nghị viện châu Âu thông qua kế hoạch cho phép mỗi quốc gia thành viên lựa chọn giữa giữ nguyên giờ mùa hè hoặc giờ tiêu chuẩn (giờ mùa đông).

Ban đầu, việc hủy bỏ đổi giờ dự kiến diễn ra vào năm 2021. Tuy nhiên, do đại dịch COVID-19 và sự bất đồng giữa các quốc gia thành viên, quyết định này đã bị hoãn vô thời hạn. Theo các thông tin hiện có, vấn đề bãi bỏ việc đổi giờ sẽ được đưa ra thảo luận lại vào năm 2026. Cho đến thời điểm đó, hệ thống chuyển đổi giữa giờ mùa hè và giờ mùa đông sẽ vẫn tiếp tục được áp dụng.

Nên giữ giờ mùa hè hay giờ tiêu chuẩn?

Hiện tại, các nước thành viên EU vẫn chưa thống nhất về việc nên giữ giờ mùa hè hay giờ tiêu chuẩn (mùa đông) quanh năm, vì cả hai phương án đều có ưu và nhược điểm.

Nếu giữ giờ tiêu chuẩn (mùa đông) quanh năm:
Vào tháng 6 và tháng 7, mặt trời mọc rất sớm, khoảng 4:00 sáng.
Màn đêm sẽ buông xuống khoảng 20:45.
Vào mùa xuân và mùa thu, buổi sáng sẽ sáng sớm hơn, nhưng buổi tối sẽ tối nhanh hơn.

Nếu giữ giờ mùa hè quanh năm:
Buổi sáng vào mùa đông sẽ rất tối, mặt trời chỉ mọc vào 8:30–9:00 sáng vào tháng 12.
Ngược lại, vào mùa hè, trời sẽ sáng đến tận 22:00.

Vấn đề này vẫn đang được tranh luận và chưa có quyết định cuối cùng.

Giờ nào tốt hơn cho sức khỏe?

Phần lớn các chuyên gia ủng hộ việc hủy bỏ giờ mùa hè và duy trì giờ tiêu chuẩn (mùa đông) quanh năm.

Theo Học viện Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ, giờ mùa hè không phù hợp với nhịp sinh học tự nhiên của con người. Việc dịch chuyển chu kỳ ánh sáng và bóng tối muộn hơn có thể gây ra rối loạn nhịp sinh học, từ đó làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch, hội chứng chuyển hóa và các vấn đề sức khỏe khác.

Giáo sư Alena Sumová, chuyên gia về nhịp sinh học tại Viện Hàn lâm Khoa học Séc, cho rằng, lựa chọn lý tưởng nhất là duy trì giờ tiêu chuẩn (mùa đông) quanh năm. Phương án thứ hai là tiếp tục đổi giờ như hiện tại. Tệ nhất chính là áp dụng giờ mùa hè quanh năm.

Đổi giờ và tai nạn giao thông

Một trong những lý do ủng hộ việc đổi sang giờ mùa hè là tăng thêm một giờ ánh sáng vào buổi chiều, giúp giảm số vụ tai nạn giao thông.

Tuy nhiên, nghiên cứu của Hiệp hội Kinh tế Hoa Kỳ (American Economic Association) lại cho thấy đổi giờ có thể làm tăng số vụ tai nạn chết người. Quan điểm này cũng được câu lạc bộ ô tô Đức ADAC chia sẻ, theo đó, số vụ va chạm giữa xe hơi và động vật gia tăng đáng kể quanh thời điểm đổi giờ. Một nghiên cứu năm 2020 đăng trên tạp chí Current Biology phát hiện rằng số vụ tai nạn xe hơi tăng 6% ngay sau khi chuyển sang giờ mùa hè vào mùa xuân.

Nguồn: iDnes