Nỗi lo khi loạt sự cố công nghệ làm đảo lộn cuộc sống ở Mỹ
Các sự cố công nghệ quy mô lớn xảy ra liên tục trong 4 ngày gây đảo lộn cuộc sống của hàng triệu người Mỹ, gây lo ngại về mức độ mong manh của hạ tầng thiết yếu.

Chuỗi sự cố bắt đầu từ ngày 12/11, khi sự cố của nền tảng Microsoft 365 khiến người dùng tại Mỹ cùng hơn 70 quốc gia và vùng lãnh thổ gặp khó khăn khi sử dụng Outlook, Teams và các dịch vụ khác. Email là chức năng bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất, trong khi mức độ gián đoạn ở những ứng dụng còn lại khác nhau.
Theo báo cáo sơ bộ, lỗi kỹ thuật bắt đầu hôm 12/11 và kéo dài gần 24 giờ. Phó chủ tịch Microsoft phụ trách Copilot Charles Lamanna cho biết sự cố xuất phát từ nhiều yếu tố, gồm một lỗi phần mềm chưa được phát hiện, lưu lượng truy cập tăng và dung lượng máy chủ giảm.

Microsoft cho biết hơn 430 triệu người sử dụng các ứng dụng Microsoft 365. Đây là tổng số người dùng nền tảng, không phải số lượng đã được xác nhận bị ảnh hưởng trong sự cố.
Một ngày sau, Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) phải dừng hoạt động cất cánh trên toàn quốc trong hơn 4 giờ do sự cố hệ thống liên lạc và dữ liệu radar phục vụ kiểm soát không lưu.

Bộ trưởng Giao thông Sean Duffy cho biết trục trặc kỹ thuật xảy ra sau khi nhà thầu L3Harris Technologies thay thế hệ thống dây đồng cũ bằng cáp quang và bộ định tuyến (router) trong mạng lưới kiểm soát không lưu tại một trạm phát sóng ở El Dorado, bang Arkansas.
Quá trình này khiến hệ thống bị quá tải, gây gián đoạn liên lạc và xuất hiện những khoảng trống trong dữ liệu radar. Giới chức tiếp tục điều tra liệu nguyên nhân mấu chốt là nhà thầu thiếu năng lực hay router bị lỗi.
Trong giai đoạn đình chỉ cất cánh, một số tần số vô tuyến và dữ liệu radar vẫn hoạt động, giúp các máy bay đang hoạt động trên không phận Mỹ hạ cánh an toàn. Dù vậy, khoảng 12.462 chuyến bay trong ngày bị hủy, trong đó hơn 9.000 chuyến thuộc những hãng lớn.
Cùng ngày, nền tảng quản trị nhân sự Workday được hàng triệu người Mỹ sử dụng cũng gặp lỗi trên diện rộng, khiến người truy cập chỉ được thông báo dịch vụ không khả dụng do gián đoạn kỹ thuật. Trang Downdetector ghi nhận gần 3.000 lần báo lỗi.
Nền tảng này cung cấp dịch vụ cho khoảng 11.500 doanh nghiệp, trong đó có Walmart, Target, Netflix, Southwest Airlines và PNC Bank. Khách hàng còn bao gồm một số cơ quan chính phủ và Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực thuộc Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA).
Sự cố công nghệ quy mô lớn mới nhất xảy ra vào ngày 16/11, khi khách hàng của loạt ngân hàng lớn tại Mỹ không thể truy cập dịch vụ trực tuyến, kiểm tra số dư hoặc thực hiện giao dịch chuyển tiền.
Hàng nghìn người sử dụng dịch vụ của JPMorgan Chase, Bank of America, Wells Fargo và U.S. Bank báo cáo gặp khó khăn khi truy cập tài khoản trực tuyến. Nền tảng chuyển tiền Zelle cũng ghi nhận giao dịch chậm trễ.
Vấn đề bắt nguồn từ lỗi kỹ thuật trong bản cập nhật phần mềm được JPMorgan Chase triển khai vào sáng 16/11, ảnh hưởng đến một phần hệ thống. Ngân hàng khẳng định không có dấu hiệu mã độc hoặc tấn công mạng. Sự cố được xác định chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến JPMorgan Chase và những giao dịch tại các tổ chức tài chính khác có sự tham gia của ngân hàng này.
Zelle là nền tảng thanh toán ngang hàng được nhiều ngân hàng lớn tại Mỹ sử dụng để khách hàng chuyển tiền gần như tức thời cho bạn bè và người thân. Dịch vụ này thuộc sở hữu của Early Warning Services, công ty do các tổ chức tài chính như Bank of America, Capital One, JPMorgan Chase, PNC Bank, Truist, U.S. Bank và Wells Fargo góp vốn sở hữu.
Việc các hoạt động thường nhật của người dân Mỹ từ email, làm việc, đi lại đến giao dịch tài chính liên tiếp xáo trộn trong 4 ngày qua, làm dấy lên lo ngại về độ mong manh của hạ tầng công nghệ thiết yếu.
Lo ngại hạ tầng công nghệ dễ tổn thương
Giới chức Mỹ vẫn khẳng định chưa tìm thấy điểm chung giữa các sự cố công nghệ xảy ra liên tiếp trong 4 ngày qua. Bộ trưởng An ninh Nội địa Markwayne Mullin tuyên bố với Fox ngày 16/11 "chắc chắn 98% không phát hiện dấu hiệu tấn công mạng" trong những sự cố đó.
"Không có cá nhân hay tổ chức nào đứng ra nhận trách nhiệm. Chúng tôi cũng không ghi nhận lưu lượng truy cập bất thường hay dấu vết xâm nhập hệ thống. Không có dấu hiệu nào cho thấy các sự cố có liên quan với nhau. Hãy bình tĩnh. An ninh nội địa vẫn được bảo đảm", ông nói.
Patrick Moorhead, nhà sáng lập hãng nghiên cứu Moor Insights and Strategy, cũng nhận định chưa có bằng chứng về một cuộc tấn công mạng phối hợp và không có dấu hiệu cho thấy hạ tầng công nghệ Mỹ "sụp đổ". Tuy nhiên, các sự cố cũng cho thấy rủi ro từ sự phụ thuộc của hạ tầng thiết yếu Mỹ vào những hệ thống tập trung.
Mike Chapple, giáo sư Đại học Notre Dame, nhận định các hệ thống công nghệ hiện đại có cấu trúc phức tạp và liên kết chặt chẽ, khiến một lỗi đơn lẻ có thể nhanh chóng kéo theo hàng loạt trục trặc khác.
Trong sự cố đình chỉ bay của FAA, mọi thứ có thể bắt nguồn từ một bộ router lỗi hoặc sai sót trong quá trình lắp đặt của nhà thầu ở một trạm phát sóng vùng hẻo lánh, khiến mạng lưới kiểm soát không lưu toàn quốc bị quá tải. Trong khi đó, lỗi phần mềm của Microsoft đã tồn tại từ lâu nhưng không được phát hiện từ tháng 7, trước khi hội đủ điều kiện kích hoạt chuỗi sự cố.
Ali Butt, giáo sư Đại học Công nghệ Virginia, cho rằng điểm chung của các sự việc là những thay đổi kỹ thuật mang tính định kỳ. Trong các hệ thống liên kết chặt chẽ, một điều chỉnh nhỏ nếu không được đánh giá đầy đủ tác động dây chuyền có thể gây hậu quả vượt xa phạm vi ban đầu.
Các chuyên gia cho rằng người dân Mỹ không cần hoảng loạn, nhưng các tổ chức vận hành hạ tầng thiết yếu cần nâng cao tiêu chuẩn kỹ thuật, thử nghiệm kỹ lưỡng tác động của mỗi thay đổi, triển khai theo từng giai đoạn và xây dựng cơ chế cô lập lỗi.
"Cuộc sống thường nhật giờ đây được vận hành bởi số ít hệ thống. Một lỗi xảy ra là đủ để tác động đến hàng triệu người ngay tức khắc", Phó chủ tịch Futurum Group Mitch Ashley cảnh báo.
Thanh Danh (Theo Newsweek, Fox, USA Today)
(Theo VnExpress)











