Chính sách siết visa lưu trú bị tòa 'tuýt còi' lần hai: Ông Trump kháng cáo?
Quy định siết lưu trú của du học sinh và nhà báo nước ngoài tiếp tục vấp phải rào cản tại tòa án liên bang Mỹ, song giới chuyên gia nhận định chính quyền ông Trump có thể sẽ kháng cáo.

Ngày 16-11, thẩm phán liên bang F. Dennis Saylor IV tại Massachusetts đã tuyên hủy toàn bộ quy định của Bộ An ninh nội địa Mỹ (DHS) về thời gian lưu trú của du học sinh, người tham gia chương trình trao đổi và nhà báo nước ngoài.
Theo Hãng tin AFP, ông Saylor kết luận quy định này được ban hành một cách "tùy tiện, thiếu căn cứ, lạm dụng quyền hạn và không phù hợp với pháp luật".
Đây là quyết định thứ hai của vị thẩm phán gây bất lợi cho chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cùng một vụ kiện. Hồi tháng 9, ông Saylor đã ra lệnh tạm chặn quy định này.
Quy định gây tranh cãi
Trong nhiều thập niên, Mỹ áp dụng cơ chế duration of status (D/S), cho phép du học sinh ở lại chừng nào họ còn theo học và đáp ứng các điều kiện của chương trình. Phần lớn nhà báo nước ngoài cũng được lưu trú theo thời gian làm nhiệm vụ.
Tuy nhiên tháng 7 vừa qua, DHS đã ban hành quy định thay cơ chế này bằng ngày hết hạn lưu trú cụ thể. Theo đó, thời gian lưu trú ban đầu tối đa là 4 năm với du học sinh và người tham gia chương trình trao đổi, 240 ngày với phần lớn nhà báo nước ngoài.
Ngoài ra, những người cần ở lại lâu hơn để hoàn thành khóa học hoặc nhiệm vụ phải nộp đơn xin gia hạn. DHS cho rằng quy định sẽ giúp giới chức kiểm tra người nước ngoài có còn đáp ứng điều kiện lưu trú hay không, qua đó hạn chế gian lận.
Một liên minh các tổ chức giáo dục và công đoàn ngay sau đó đã khởi kiện.
Đến ngày 14-9, chỉ một ngày trước khi quy định dự kiến có hiệu lực, thẩm phán Saylor đã ra lệnh tạm chặn việc thực thi trên toàn nước Mỹ. Chính phủ Mỹ sau đó kháng cáo vào ngày 30-9.
Sau khi xem xét nội dung vụ kiện, ngày 16-11, ông Saylor tiếp tục tuyên hủy quy định. Theo Hãng tin Bloomberg, một vấn đề tòa đặt ra là DHS chưa giải thích được vì sao việc buộc du học sinh xin gia hạn sẽ giúp phát hiện gian lận hiệu quả hơn.
Thẩm phán Saylor cũng cho rằng cơ quan này chưa chứng minh được lợi ích của thủ tục mới đủ lớn để bù đắp chi phí khi từ bỏ hệ thống hiện hành.
Phán quyết có khiến chính quyền ông Trump đổi hướng?
Theo truyền thông Mỹ, trước mắt, cơ chế D/S vẫn tiếp tục được áp dụng trên toàn nước Mỹ. Đơn kháng cáo lệnh tạm chặn hồi tháng 9 đang được tòa phúc thẩm tạm dừng xem xét.
Chính phủ có thể kháng cáo riêng phán quyết ngày 16-11 và đề nghị tòa tạm đình chỉ thi hành phán quyết trong thời gian xem xét kháng cáo.
Bà Miriam Feldblum, Chủ tịch Liên minh các Hiệu trưởng về giáo dục đại học và nhập cư (Presidents' Alliance on Higher Education and Immigration), đánh giá phán quyết là thắng lợi quan trọng đối với du học sinh.
Theo bà, nếu được áp dụng, quy định sẽ làm gián đoạn kế hoạch học tập, tăng gánh nặng cho các trường và khiến Mỹ khó thu hút nhân tài quốc tế hơn.
Với ngành báo chí, việc hủy mốc 240 ngày có ý nghĩa rõ nhất với những tòa soạn cử phóng viên thường trú nhiều năm.
Ông Gabe Rottman, phó chủ tịch phụ trách chính sách của Ủy ban Phóng viên vì Tự do Báo chí (RCFP), cũng từng cảnh báo việc xét gia hạn nhiều lần có thể tạo cơ hội để giới chức gây sức ép với một số phóng viên.

Tuy nhiên chính quyền ông Trump nhiều khả năng tiếp tục kháng cáo, bởi đây là chính sách ông theo đuổi từ nhiệm kỳ đầu. Đại học Boston cũng dự đoán DHS sẽ kháng cáo phán quyết mới.
Hiện nếu soạn lại quy định, DHS sẽ phải làm rõ vì sao thủ tục gia hạn giúp chống gian lận hiệu quả hơn hệ thống hiện có. Cơ quan này cũng phải xem xét lại các hạn chế đối với việc thay đổi lộ trình học của sinh viên diện F-1, vốn bị tòa kết luận là vượt thẩm quyền.
Dù vụ kiện diễn biến ra sao, nhà báo và du học sinh tại Mỹ vẫn còn nhiều nỗi lo khác, chẳng hạn nguồn tài trợ nghiên cứu.
Bà Fanta Aw, Tổng giám đốc Hiệp hội Các nhà giáo dục quốc tế (NAFSA), cho biết sinh viên đang lo ngại trước những thay đổi trong cách chính phủ liên bang cấp kinh phí nghiên cứu.
Trong khi đó, theo nhận định của báo Chosun Daily, sau khi Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội trong cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3-11, ông Trump sẽ khó thúc đẩy các dự luật và đề xuất ngân sách hơn.
(Theo Tuổi Trẻ)











