Vụ nổ súng cuối tuần trước được cho là âm mưu ám sát thứ ba nhằm vào ông Trump trong vòng chưa đầy hai năm. Nó cho thấy nạn bạo lực chính trị ngày càng tăng và sự chia rẽ sâu sắc ở xứ cờ hoa.

Ngày 26-4, quyền Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Todd Blanche cho biết Tổng thống Donald Trump và các quan chức cấp cao trong chính quyền nước này có khả năng là mục tiêu của tay súng ở tiệc báo chí Nhà Trắng.

Biến khủng hoảng thành cơ hội

Trong phỏng vấn với Đài CBS, ông Trump nói rằng ông bị sốc nhưng không hề sợ hãi khi súng nổ. "Tôi không lo lắng. Tôi hiểu cuộc sống này. Chúng ta đang sống trong một thế giới điên rồ", ông nói.

Cuối tuần trước, ngay sau khi tay súng bị khống chế, ông Trump đã lên mạng xã hội tuyên bố: "Hãy để chương trình tiếp tục". Chưa đầy hai giờ sau vụ việc, trong bộ lễ phục và nơ đeo cổ, ông đứng trong Phòng họp báo Nhà Trắng tuyên bố: "Tôi yêu cầu tất cả người Mỹ hãy... giải quyết những khác biệt của chúng ta một cách hòa bình".

Ông Trump còn so sánh bản thân với Tổng thống Mỹ thứ 16 bị ám sát là Abraham Lincoln. "Tôi đã nghiên cứu về các vụ ám sát. Những người có tầm ảnh hưởng lớn nhất, họ là những người bị nhắm đến", ông nói và đùa rằng công việc của ông còn nguy hiểm hơn đua xe.

Tổng thống Trump gọi nghi phạm Cole Tomas Allen, 31 tuổi và là một công dân California từng viết bức thư với nhiều lời lẽ chống ông trước khi hành động, là "một kẻ bệnh hoạn" và "chống Cơ đốc giáo".

Ông cũng đổ lỗi một phần cho Đảng Dân chủ. "Tôi thực sự nghĩ rằng lời lẽ kích động thù hận của Đảng Dân chủ rất nguy hiểm. Tôi thực sự nghĩ rằng nó rất nguy hiểm cho đất nước", ông nói và cho rằng động cơ đằng sau vụ việc không liên quan đến xung đột ở Iran - vấn đề đã góp phần đẩy tỉ lệ ủng hộ ông xuống mức thấp kỷ lục.

Nhiều nhà quan sát và phân tích cho rằng những phát ngôn của ông Trump sau vụ nổ súng tại dạ tiệc Nhà Trắng tối 25-4 là một phản ứng dễ đoán, xét đến phong cách chính trị của ông trong việc tối đa hóa sự chú ý hướng về bản thân.

Cũng như các vụ ám sát trước, ông Trump luôn biến khủng hoảng cực độ như vụ ám sát hụt thành một sân khấu để thể hiện, tập hợp người ủng hộ và củng cố quyền lực.

Thuyết âm mưu

Tuy nhiên, giới quan sát cũng nhận thấy rằng sự đồng cảm với ông Trump dường như giảm xuống, trong khi các thuyết âm mưu lan truyền trên mạng xã hội rằng vụ việc này được dàn dựng.

Khác với vụ ám sát năm 2024 đã đẩy vọt sự ủng hộ đối với ông Trump trước khi đắc cử tổng thống, trong đó bức ảnh ông giơ nắm đấm dưới lá cờ Mỹ với vết máu trên mặt đã trở thành biểu tượng, vụ việc mới nhất xảy ra khi tỉ lệ ủng hộ ông giảm xuống dưới mức 40% trong nhiều cuộc thăm dò và một cuộc bầu cử giữa kỳ ở phía trước.

Ngay sau xuất hiện tin tức về vụ nổ súng, mạng xã hội đã tràn ngập những lời chỉ trích về vụ tấn công, bàn luận về những lỗ hổng an ninh khi để tay súng mang theo nhiều vũ khí lọt vào sự kiện và cả các thuyết âm mưu.

Người dùng từ khắp các phe phái chính trị đều tham gia vào làn sóng thông tin hỗn loạn trên các nền tảng như X, Facebook và TikTok, với nhiều hình ảnh bằng AI được phát tán, theo báo New York Times. Một số người cho rằng vụ tấn công là "được dàn dựng" và là âm mưu nhằm đánh lạc hướng dư luận khỏi những tỉ lệ ủng hộ suy giảm của ông Trump hoặc cuộc chiến với Iran. Công ty phân tích mạng xã hội TweetBinder thống kê từ "dàn dựng" được sử dụng trong hơn 300.000 bài đăng trên X tính đến giữa trưa 26-4.

"Tôi nghĩ họ (những người lan truyền thuyết âm mưu) còn bệnh hoạn hơn những kẻ lừa đảo", ông Trump phản bác những đồn đoán trên mạng xã hội về việc vụ nổ súng mới nhất là dàn dựng.

Dù các thuyết âm mưu chưa rõ thực hư ra sao, song vụ tấn công cho thấy rõ nạn bạo lực chính trị ngày càng tăng tại Mỹ. Có thể nhắc đến một số vụ việc như âm mưu ám sát ông Paul Pelosi - chồng cựu Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi, vụ ám sát nhà hoạt động Charlie Kirk, vụ tấn công nhắm vào vợ chồng nhà lập pháp Melissa Hortman, Thống đốc bang Pennsylvania.

Trong suốt sự nghiệp chính trị, ông Trump đã nhiều lần bị đe dọa tính mạng, từ những nguy cơ trong nhiệm kỳ đầu tiên, vụ ám sát hụt năm 2024, cho tới sự kiện tay súng bị bắn hạ tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago vào tháng tháng 2 năm 2026.

Theo nhà nghiên cứu bạo lực chính trị James Piazza, có một số yếu tố quan trọng thúc đẩy bạo lực chính trị ở Mỹ. "Người Mỹ bị chia rẽ sâu sắc theo đường lối đảng phái. Họ nghi ngờ, thù địch lẫn nhau, dẫn đến tạo ra một không khí căng thẳng và bất ổn chính trị cũng như đời sống. Điều này đã tạo ra tâm lý "được ăn cả, ngã về không", trong đó mỗi cuộc bầu cử và cuộc tranh cử chính trị đều là thời khắc 'sống còn" - James chỉ ra.

Nghi phạm chuẩn bị vụ tấn công trong nhiều năm

Nghi phạm Cole Tomas Allen được cho là đã âm thầm chuẩn bị cho vụ tấn công trong nhiều năm, từ việc mua sắm vũ khí đến lên kế hoạch di chuyển xuyên nước Mỹ.
Theo hồ sơ điều tra, nghi phạm bắt đầu di chuyển xuyên nước Mỹ, đi tàu Amtrak từ Los Angeles đến Chicago rồi tới Washington, trước khi lưu trú nhiều ngày tại tầng 10 khách sạn Washington Hilton - nơi y tiến hành vượt hàng rào an ninh và nổ súng vào tối 25-4.
Theo Hãng tin Bloomberg, Allen đã mua một khẩu súng shotgun bơm nòng Maverick cỡ 12 tại cửa hàng súng Turner's Outdoorsman ở Torrance (California) vào tháng 8-2025, và một khẩu súng ngắn bán tự động Armscor tại CAP Tactical Firearms ở Lawndale (California) vào tháng 10-2023.

Theo Tuoitre