Chương trình Tiết kiệm xanh mới (Nová zelená úsporám – NZÚ) đã bắt đầu tiếp nhận hồ sơ cho giai đoạn tiếp theo. Đây là chương trình nhằm khuyến khích đầu tư cải tạo nhà cửa, giúp việc sưởi ấm trở nên thân thiện với môi trường hơn và tiết kiệm chi phí hơn.

Điểm mới là chương trình hiện triển khai theo hai hướng hỗ trợ chính của Nhà nước: cho vay không lãi suất và trợ cấp trực tiếp.

Chủ sở hữu nhà ở riêng lẻ, hợp tác xã nhà ở và ban quản trị/chung cư sở hữu căn hộ (SVJ) có thể được vay vốn không lãi suất. Đối với các hộ thu nhập thấp sống trong chung cư, ngoài khoản vay này còn có thể nhận thêm khoản thưởng trợ cấp lên tới 120.000 korun. Trong khi đó, các chủ nhà riêng lẻ có thu nhập thấp có thể đủ điều kiện để nhận trợ cấp.

Trong khi chủ sở hữu nhà riêng lẻ tự nộp hồ sơ, thì với nhà chung cư, hồ sơ luôn phải do hợp tác xã nhà ở hoặc SVJ đứng tên. Cả chủ nhà riêng lẻ lẫn các hợp tác xã/SVJ đều có thể — và trong một số trường hợp thậm chí bắt buộc — sử dụng dịch vụ tư vấn năng lượng miễn phí, nhằm giúp người nộp đơn lựa chọn phương án tối ưu.

Các lựa chọn dành cho nhà ở riêng lẻ
Những người sở hữu nhà riêng lẻ muốn sử dụng vay không lãi suất, trợ cấp, hoặc cả hai, phải đáp ứng hai điều kiện cơ bản:

Chủ sở hữu căn nhà phải chỉ là cá nhân;
Hộ gia đình của người nộp đơn được sở hữu tối đa hai bất động sản dùng để ở.
Ngoài ra, người nộp đơn: không được có các khoản nợ quá hạn với cơ quan hành chính công; phải có toàn quyền xử lý bất động sản (thế chấp do vay mua nhà hoặc khoản vay khác không bị xem là trở ngại); không nằm trong danh sách trừng phạt quốc tế.
Đối với hồ sơ xin vay vốn, không cần đáp ứng thêm điều kiện nào khác.

Trợ cấp cho các hộ thu nhập thấp
Một bộ phận trong số các chủ sở hữu nhà riêng lẻ nêu trên có thể được nhận trợ cấp theo diện NZÚ Light. Đó là những người: đang được hưởng trợ cấp an sinh xã hội của Nhà nước; hoặc đáp ứng đồng thời các điều kiện sau: căn nhà xin hỗ trợ có mức tiêu thụ năng lượng thuộc nhóm E đến G; thu nhập ròng hàng tháng của hộ gia đình không vượt quá decil thu nhập thứ 3, hoặc decil thứ 5 nếu trong hộ chỉ có người hưởng lương hưu tuổi già, hoặc có thành viên đang hưởng trợ cấp tàn tật mức độ III.
Để xác định hộ gia đình thuộc nhóm decil nào, có một công cụ tính toán chuyên biệt. Hai mục đầu là “Hướng dẫn điền thông tin” và “Công cụ tính toán” sẽ giúp người có nhu cầu xác định chính xác thu nhập của mình; mục thứ ba là “Định nghĩa các decil”, đóng vai trò như bảng tổng quan để người dân có thể đối chiếu sơ bộ và biết liệu mình có đáp ứng điều kiện hay không.

Các hạng mục có thể được trợ cấp
Có thể xin trợ cấp cho 4 mục đích: Cách nhiệt nhà ở: tối đa 250.000 korun; Lò hơi, bếp sưởi hoặc bơm nhiệt: tối đa 150.000 korun; Chuẩn bị nước nóng bằng bơm nhiệt hoặc hệ thống năng lượng mặt trời: 60.000 korun; Điện mặt trời (photovoltaic): 120.000 korun
Mức trợ cấp tối đa là 400.000 korun.

Ngoài khoản trợ cấp theo NZÚ Light, người dân còn có thể vay thêm khoản vay không lãi suất tương đương mức trợ cấp được cấp. Ví dụ, nếu người nộp đơn được hỗ trợ 200.000 korun để cách nhiệt và 100.000 korun cho bơm nhiệt, họ có thể đồng thời vay thêm tối đa 300.000 korun không lãi suất.

Người xin trợ cấp cần có “hộ chiếu cải tạo” (renovační pas) — một tài liệu do chuyên gia lập, chứa các thông tin chuyên môn về bất động sản và phương án cải tạo. Tài liệu này cũng có thể được cấp bởi nhiều chuyên gia đang cung cấp tư vấn năng lượng miễn phí trong khuôn khổ NZÚ. Các chuyên gia năng lượng sẽ giúp người dân chọn phương án phù hợp với ngôi nhà cụ thể và hướng dẫn các bước tiếp theo. Với hộ gia đình thu nhập thấp, việc lập hộ chiếu cải tạo này là miễn phí hoàn toàn.

Vay không lãi suất cho nhà ở riêng lẻ
Nếu không xin trợ cấp mà chỉ vay không lãi suất cho nhà riêng lẻ, người dân có thể vay cho 8 mục đích: Cách nhiệt: tối đa 2 triệu korun; Điện mặt trời: tối đa 400.000 korun; Lò hơi hoặc bơm nhiệt: tối đa 400.000 korun; Chuẩn bị nước nóng: tối đa 100.000 korun; Thông gió có thu hồi nhiệt: tối đa 200.000 korun; Tận dụng nhiệt từ nước thải: tối đa 100.000 korun; Mái xanh: tối đa 150.000 korun; Tận dụng nước mưa hoặc nước thải: tối đa 150.000 korun.
Tuy nhiên, hai hạng mục cuối cùng chỉ được hỗ trợ nếu đi kèm với cách nhiệt hoặc một trong các biện pháp liên quan đến nguồn năng lượng.

Ngoài mức trần cho từng hạng mục, chương trình còn quy định mức vay tối đa tổng thể: Cải tạo từng phần: tối đa 750.000 korun; Cải tạo toàn diện (bao gồm cách nhiệt toàn bộ lớp vỏ công trình): tối đa 2 triệu korun; Mức vay tối thiểu là 100.000 korun.

Điều kiện bổ sung với cải tạo toàn diện: phải có giám sát kỹ thuật; khi hoàn thành dự án, phải có nguồn năng lượng tái tạo phù hợp;
khi hoàn thành dự án, không được còn sử dụng nguồn đốt bằng nhiên liệu hóa thạch rắn hoặc dầu sưởi nặng; người nộp đơn cũng cần có giấy chứng nhận hiệu quả năng lượng của tòa nhà.
Hồ sơ vay cho cải tạo từng phần có thể được nộp nhiều lần cho đến khi đạt mức tối đa. Trong trường hợp này, người nộp đơn cần có hộ chiếu cải tạo nói trên, do các chuyên gia trong chương trình tư vấn năng lượng miễn phí của NZÚ cấp. Theo thông tin trên website chương trình, các hộ gia đình thông thường sẽ được cấp tài liệu này với mức giá ưu đãi, còn hộ thu nhập thấp thì miễn phí.

Bộ cũng khuyến nghị nên tận dụng dịch vụ tư vấn này, vì chuyên gia năng lượng có thể giúp lựa chọn phương án phù hợp với từng ngôi nhà và hướng dẫn quy trình tiếp theo.

Vay không lãi suất cho nhà chung cư
Hợp tác xã nhà ở hoặc SVJ có thể xin vay không lãi suất cho nhà chung cư với 8 mục đích:

Cách nhiệt: mức vay phụ thuộc vào loại và diện tích bề mặt được cách nhiệt
Thay nguồn sưởi: tối đa 150.000 korun/căn hộ
Chuẩn bị nước nóng: 50.000 korun/căn hộ
Điện mặt trời: từ 350.000 korun/tòa nhà
Thông gió có thu hồi nhiệt: 100.000 korun/căn hộ
Tận dụng nhiệt từ nước thải: 50.000 korun/căn hộ
Mái xanh: 2.000 korun/m²
Tận dụng nước mưa hoặc nước thải: tối đa 150.000 korun
Tương tự, hai hạng mục cuối chỉ được áp dụng khi kết hợp với cách nhiệt hoặc một số biện pháp thuộc nhóm nguồn năng lượng.

Mức vay tối đa
Mức vay tối đa phụ thuộc vào số căn hộ trong tòa nhà: 750.000 korun/căn hộ đối với biện pháp cải tạo toàn diện, bao gồm cách nhiệt toàn bộ lớp vỏ công trình; 250.000 korun/căn hộ đối với biện pháp cải tạo từng phần.
Ví dụ, với một tòa nhà có 12 căn hộ: cải tạo toàn diện có thể vay tối đa 9 triệu korun; cải tạo từng phần có thể vay tối đa 3 triệu korun.
Mức vay tối thiểu là 100.000 korun.

Điều kiện bổ sung với cải tạo toàn diện
phải bảo đảm có giám sát kỹ thuật;
khi kết thúc dự án, không còn sử dụng nguồn đốt bằng nhiên liệu hóa thạch rắn hoặc dầu sưởi nặng.
Thưởng trợ cấp cho hộ thu nhập thấp trong nhà chung cư
Nếu trong nhà chung cư có các hộ gia đình thu nhập thấp, có thể xin thêm khoản thưởng trợ cấp cho họ.

Khoản thưởng này: chỉ áp dụng với biện pháp cải tạo toàn diện; có mức 2.000 korun cho mỗi mét vuông diện tích căn hộ của hộ dễ bị tổn thương; nhưng tối đa 120.000 korun/căn hộ.
Điều đó có nghĩa là với căn hộ có diện tích trên 60 m², mức thưởng sẽ là 120.000 korun.

Đối tượng được coi là hộ gia đình dễ bị tổn thương để tính khoản thưởng này cũng chính là những đối tượng, trong trường hợp nhà riêng lẻ, sẽ được nhận trợ cấp theo diện NZÚ Light — ngoại trừ điều kiện yêu cầu căn nhà phải có hiệu quả năng lượng thấp. Các điều kiện này đã được nêu ở phần trên.

Khoản thưởng trợ cấp sẽ được chuyển vào tài khoản của người nộp đơn, tức SVJ hoặc hợp tác xã nhà ở, cho từng căn hộ mà người nộp đơn chứng minh đang do hộ thu nhập thấp sử dụng.

Người nộp đơn có trách nhiệm khấu trừ khoản thưởng này cho chủ sở hữu hoặc người sử dụng căn hộ, theo một trong các cách sau: ghi nhận một lần như khoản thanh toán phần chi phí mà căn hộ đó phải chịu trong dự án cải tạo; hoặc giảm các khoản thanh toán định kỳ tương ứng với phần đóng góp của căn hộ đó vào khoản vay cho các biện pháp được hỗ trợ; hoặc giảm khoản đóng góp vào quỹ sửa chữa.
Do việc lập dự án cải tạo nhà chung cư cũng như thủ tục hồ sơ vay vốn phức tạp hơn nhiều so với nhà riêng lẻ, việc sử dụng dịch vụ tư vấn năng lượng miễn phí của NZÚ là lựa chọn hợp lý.

Nguồn ČT24