Khủng hoảng năng lượng tại Trung Đông đang đẩy ngành hàng không toàn cầu vào một giai đoạn phòng thủ mới, khi giá nhiên liệu tăng mạnh, nhiều không phận chiến lược bị gián đoạn và chi phí khai thác leo thang trên diện rộng. Từ châu Âu, châu Á tới Bắc Mỹ, hàng loạt hãng hàng không buộc phải cắt giảm tải cung ứng, điều chỉnh mạng bay và siết chặt chi phí vận hành.

Châu Âu và châu Á trở thành tâm điểm của cuộc khủng hoảng nhiên liệu

Cuộc khủng hoảng năng lượng tại Trung Đông đang làm thay đổi cách vận hành của gần như mọi hãng hàng không trên thế giới. Dữ liệu từ công ty phân tích hàng không Cirium cho thấy các hãng bay toàn cầu đã cắt giảm khoảng 2 triệu ghế và khoảng 12.000 - 13.000 chuyến bay trong lịch trình tháng 5/2026 nhằm thích ứng với áp lực nhiên liệu ngày càng gia tăng.

Trong đó, châu Âu đang được xem là khu vực chịu tác động nặng nề nhất. Đây là thị trường phụ thuộc lớn vào nguồn cung nhiên liệu hàng không từ Trung Đông, trong khi nhiều đường bay quốc tế trọng điểm phải đi qua khu vực đang xảy ra xung đột.

Reuters dẫn dữ liệu từ Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) cho biết châu Âu đang mất đi phần lớn nguồn nhập nhiên liệu bay từ Trung Đông do những gián đoạn tại eo biển Hormuz. Điều này làm dấy lên nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu hàng không nghiêm trọng trong những tháng tới nếu xung đột tiếp tục kéo dài và ảnh hưởng tới chuỗi cung ứng hàng hải toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, Lufthansa (Đức) trở thành một trong những hãng hàng không chịu sức ép lớn nhất. Theo ông Carsten Spohr, Giám đốc điều hành Lufthansa, giá nhiên liệu máy bay đã tăng hơn gấp đôi sau các biến động tại Trung Đông, buộc hãng phải triển khai hàng loạt biện pháp cắt giảm chi phí.

Hãng đang lên kế hoạch cắt giảm khoảng 20.000 chuyến bay chặng ngắn trong lịch mùa hè nhằm giảm áp lực chi phí. Ước tính, chi phí nhiên liệu của Lufthansa có thể tăng thêm tới 1,7 tỷ euro trong năm nay, bất chấp việc hãng đã chủ động thực hiện các biện pháp phòng hộ giá cho hơn 80% nhu cầu nhiên liệu.

Không chỉ các hãng truyền thống, nhóm hãng hàng không giá rẻ tại châu Âu cũng bắt đầu thu hẹp hoạt động khai thác. Transavia cắt giảm khoảng 2% số chuyến bay trong tháng 5 và tháng 6. Ryanair cũng giảm khoảng 50% số chuyến bay từ Berlin trong quá trình tái cơ cấu mạng khai thác trước áp lực chi phí vận hành gia tăng.

Trong khi đó, Air France-KLM cho biết đang xem xét áp dụng phụ phí nhiên liệu tối đa 50 euro đối với các chuyến bay đường dài nhằm bù đắp chi phí khai thác gia tăng. EasyJet và Ryanair cũng cảnh báo giá vé máy bay có thể tiếp tục tăng nếu thị trường nhiên liệu toàn cầu chưa hạ nhiệt trong thời gian tới.
Tại châu Á, áp lực không chỉ đến từ giá nhiên liệu tăng mạnh mà còn xuất phát từ việc nhiều hãng bay buộc phải thay đổi lộ trình để tránh các vùng không phận bất ổn tại Trung Đông. Điều này khiến thời gian bay kéo dài, tiêu hao nhiên liệu lớn hơn và làm chi phí khai thác tăng đáng kể.

AirAsia X của Malaysia đã tăng giá vé lên tới 40%, đồng thời cắt giảm khoảng 10% số chuyến bay và đóng các tuyến khai thác kém hiệu quả. Thai Airways cũng cắt giảm gần một phần ba số ghế cung ứng nhằm hạn chế rủi ro tài chính trong mùa cao điểm.

Reuters cho biết Air India đã phải cắt giảm nhiều đường bay quốc tế do các hạn chế về không phận, thời gian bay kéo dài và chi phí nhiên liệu ở mức kỷ lục. Các hãng hàng không lớn như Cathay Pacific hay Singapore Airlines cũng đang phải điều chỉnh chiến lược khai thác để tối ưu hóa hiệu quả trên các đường bay dài sang châu Âu.

Từ cắt giảm chuyến bay đến tái cấu trúc khai thác

Không giống giai đoạn Covid-19 khi nhu cầu đi lại sụt giảm mạnh, cuộc khủng hoảng hiện nay diễn ra trong bối cảnh nhu cầu vận tải hàng không toàn cầu vẫn duy trì ở mức cao. Điều khiến các hãng hàng không rơi vào áp lực chưa từng có chính là chi phí vận hành tăng quá nhanh trong thời gian ngắn.

Theo dữ liệu do Chính phủ Mỹ công bố ngày 6/5, các hãng hàng không Mỹ đã chi nhiều hơn 56,4% cho nhiên liệu máy bay trong tháng 3/2026, thời điểm ngay sau khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran bắt đầu.

Cụ thể, theo Bộ Giao thông Vận tải Mỹ, tổng chi phí nhiên liệu của các hãng hàng không Mỹ trong tháng 3/2026 lên tới 5,06 tỷ USD, tăng mạnh so với mức 3,23 tỷ USD của tháng trước và cao hơn khoảng 30% so với cùng kỳ năm 2025.

Đà tăng chi phí nhiên liệu đang khiến nhiều hãng hàng không buộc phải hạ thấp, thậm chí hủy bỏ hoàn toàn các dự báo tài chính cho năm 2026. Trong cơ cấu chi phí vận hành của các hãng bay, biến động giá dầu đang tác động trực tiếp tới lợi nhuận và khả năng duy trì dòng tiền.

Tại Bắc Mỹ, Spirit Airlines trở thành ví dụ điển hình cho sức ép tài chính mà ngành hàng không đang phải đối mặt. Hãng hàng không giá rẻ này cho biết chi phí nhiên liệu tăng đột biến đã khiến kế hoạch thoát khỏi tình trạng phá sản vào giữa năm bị đổ vỡ. Chỉ trong hai tháng 3 và 4, Spirit Airlines phải chi thêm khoảng 100 triệu USD cho nhiên liệu, buộc hãng phải tiếp tục đối mặt với nguy cơ phá sản và tái cấu trúc sâu.

Nhiều hãng hàng không lớn tại Mỹ cũng đã cắt giảm dự báo tăng trưởng và thu hẹp kế hoạch mở rộng mạng bay trong năm nay. Các hãng hàng không giá rẻ tại Mỹ thậm chí đã đề nghị Bộ Giao thông Vận tải Mỹ hỗ trợ gói cứu trợ trị giá 2,5 tỷ USD nhằm bù đắp chi phí nhiên liệu tăng cao.

Tại châu Đại Dương, Air New Zealand cảnh báo nguy cơ ghi nhận khoản lỗ lớn nhất trong vòng bốn năm do giá nhiên liệu tăng đột biến. Hãng buộc phải tăng giá vé, cắt giảm tải cung ứng và xem xét hoãn nhận thêm tàu bay mới để bảo toàn dòng tiền.

Khủng hoảng năng lượng Trung Đông đang cho thấy một thực tế rằng ngành hàng không thế giới đã bước vào giai đoạn mà nhiên liệu, không phận và chuỗi cung ứng không còn đơn thuần là yếu tố vận hành, mà đã trở thành rủi ro chiến lược mang tính sống còn.

Khi giá nhiên liệu bay tăng gần gấp đôi, hàng nghìn chuyến bay bị cắt giảm và các hãng hàng không buộc phải thay đổi toàn bộ chiến lược khai thác, cuộc khủng hoảng hiện nay có thể trở thành bước ngoặt mới của ngành hàng không toàn cầu trong giai đoạn hậu đại dịch.

Theo Anninhthudo