Một nhân viên chi nhánh Brno của Ngân hàng Trung ương Séc (ČNB), người bị cảnh sát cáo buộc chiếm đoạt hàng chục triệu korun từ ngân hàng, đã bị tạm giam. Vụ việc cũng khiến các cựu thống đốc ČNB bất ngờ. Theo ông Miroslav Singer, với cơ chế kiểm soát hiện có, khó có khả năng vụ việc chỉ do một cá nhân thực hiện mà không có thêm những người khác buông lỏng hoặc vi phạm trách nhiệm.

Theo bài viết của Ivo Horváth đăng ngày 12/8 lúc 8h21, việc tạm giam nhân viên của ČNB đã được Tòa án thành phố Brno quyết định vào đầu tháng 8. Thông tin này trước đó đã được người phát ngôn của Viện Công tố khu vực Brno, ông Petr Lužný, xác nhận với truyền thông.

Người đàn ông bị cảnh sát bắt giữ vào thứ Năm, ngày 30/7. Theo các nhà điều tra, nghi phạm đã lách các quy định nội bộ để chiếm đoạt tiền từ ngân hàng.

Ông Pavel Šváb, người phát ngôn của cảnh sát vùng Nam Morava, nói với Novinky: “Hiện chúng tôi đang làm việc để thu hồi số tiền này.”

Về phía ngân hàng, ông Jakub Holas, Giám đốc Ban Truyền thông của Ngân hàng Trung ương Séc, cho biết hôm thứ Ba: “Ngân hàng Trung ương Séc đã chấm dứt hợp đồng lao động với nhân viên này.”

Điều đáng chú ý là các giao dịch đáng ngờ không phải do chính ČNB phát hiện. Trước đó, Novinky đưa tin Cơ quan Phân tích Tài chính là đơn vị phát hiện dấu hiệu bất thường và đã báo cho cảnh sát khoảng hai tháng trước. Sau vụ việc, Hội đồng ngân hàng đã ra lệnh tiến hành một cuộc kiểm toán nội bộ đặc biệt.

Ông Holas trước đó cũng nhấn mạnh: “Vụ việc không ảnh hưởng đến hoạt động thường nhật của Ngân hàng Trung ương Séc cũng như việc thực hiện các nhiệm vụ theo luật định của ngân hàng.” Tuy nhiên, do quá trình tố tụng hình sự vẫn đang diễn ra, ČNB sẽ không cung cấp thêm thông tin chi tiết.

Bình luận về vụ việc, cựu Thống đốc ČNB Miroslav Singer cho rằng trong một tổ chức có hệ thống kiểm soát vận hành tốt như ngân hàng trung ương, rất khó hình dung đây chỉ là hành vi riêng lẻ của một cá nhân.

Ông nói với Novinky: “Theo kinh nghiệm của tôi, trong những tổ chức vận hành tốt, mà ČNB chắc chắn là một trong số đó, để xảy ra một vụ việc như thế này thì không chỉ cần hành vi phi đạo đức của người hưởng lợi, mà còn phải có sự lơ là hoặc vi phạm nghĩa vụ của ít nhất một nhân viên khác.”

Theo ông Singer, những trường hợp như vậy không thể bị loại bỏ hoàn toàn, và bản thân ông trong quá trình làm quản lý cũng từng gặp những vụ tương tự.

Một cựu thống đốc khác của ngân hàng trung ương, ông Jiří Rusnok, cũng bày tỏ sự bất ngờ. Ông nhận định đây là vụ việc “không bình thường”, bởi các cơ chế bảo vệ tại ČNB trước nay vẫn ở mức rất cao.

Ông Rusnok nói: “Đây là điều bất thường, vì các cơ chế bảo vệ ở đó vốn ở trình độ cao. Nhưng như chúng ta thấy, lúc nào cũng vẫn có thể tồn tại một lỗ hổng nào đó.”

Theo lời ông, trong thời gian công tác tại ČNB, ông không nhớ có vụ nào tương tự. Ông cũng đồng tình với nhận định của Miroslav Singer rằng nhiều khả năng đã có thêm người khác trong ngân hàng để xảy ra sai sót.

“Nếu những khoản tiền trị giá hàng triệu korun có thể được chuyển đi mà không có sự kiểm tra của nhiều cấp, thì điều đó khiến tôi rất ngạc nhiên,” ông nói. Ông cũng cho rằng việc các giao dịch đáng ngờ chỉ được phát hiện bởi Cơ quan Phân tích Tài chính, chứ không phải ngay từ hệ thống nội bộ của ČNB, là điều đáng chú ý.

Dù vậy, theo ông Rusnok, vụ việc sẽ không làm lung lay nghiêm trọng niềm tin vào ngân hàng trung ương. “Tôi nghĩ đây thực sự là một sự cố cá biệt hoặc một trường hợp rất đặc thù,” ông nói.

Ở góc độ tâm lý, nhà tâm lý học Michal Kniha cho rằng nhân viên ngân hàng này có thể đã rơi vào hoàn cảnh sống khó khăn. Ông nói với Novinky: “Khi một người lâm vào cảnh bế tắc, họ có thể làm những việc mà thoạt nhìn không hoàn toàn hợp lý.”

Theo ông Kniha, nhìn chung nguyên nhân có thể xuất phát từ khó khăn tài chính, các nghĩa vụ không thể thực hiện hoặc áp lực từ một người khác.

Theo Novinky