Người tị nạn Ukraine tại Cộng hòa Séc sẽ tiếp tục có cơ hội xin loại hình cư trú dài hạn đặc biệt trong năm nay. Chính phủ của Thủ tướng Andrej Babiš (phong trào ANO) đã phê chuẩn việc gia hạn chương trình mà trước đó được khởi xướng dưới thời nội các của cựu Thủ tướng Petr Fiala (ODS). Đợt nộp đơn đầu tiên diễn ra vào năm ngoái, năm nay quy trình sẽ được lặp lại với các điều kiện giữ nguyên.

Theo quyết định mới, những người tị nạn đáp ứng các yêu cầu khắt khe – trong đó có mức thu nhập tối thiểu 440 nghìn korun/năm (trước thuế) – có thể được cấp quy chế cư trú dài hạn đặc biệt, bảo đảm thêm 5 năm sinh sống hợp pháp tại Séc, đồng thời mở ra khả năng xin quy chế cư trú vĩnh viễn.

Bộ trưởng Nội vụ Lubomír Metnar (ANO) cho biết sau phiên họp Chính phủ hôm thứ Hai:  
“Tính đến ngày 1/1, trên lãnh thổ Cộng hòa Séc có hơn 393 nghìn người nước ngoài đang được hưởng cơ chế bảo vệ tạm thời. Hơn 180 nghìn người trong số đó có việc làm, gắn với thị trường lao động của chúng ta. Chúng tôi muốn con số người đi làm tiếp tục tăng, vì vậy hôm nay Chính phủ đã thông qua nghị định cho phép tiếp tục chương trình cư trú dài hạn đặc biệt.”

Loại hình cư trú này chỉ dành cho người đang hưởng cơ chế bảo vệ tạm thời, tức người tị nạn từ Ukraine. Ứng viên phải đáp ứng đồng thời các điều kiện:  
- Không được hưởng trợ cấp nhân đạo dành cho người tị nạn trong tình trạng khẩn cấp.  
- Không có nợ đọng bảo hiểm y tế.  
- Có thu nhập tối thiểu 440 nghìn korun/năm (thu nhập gộp).  
- Con của người nộp đơn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ học tập bắt buộc.

Đây là nghị định của Chính phủ, nên để có hiệu lực chỉ cần nội các thông qua, không phải qua Quốc hội. Phong trào SPD phản đối biện pháp này. Chủ tịch Hạ viện và lãnh đạo SPD Tomio Okamura cho biết sau cuộc họp của hội đồng liên minh cầm quyền hôm thứ Hai:  
“Tôi đã thông báo rằng cả ba bộ trưởng do SPD đề cử sẽ bỏ phiếu chống lại nghị định của Chính phủ.”

Hội đồng liên minh, nơi vấn đề này được bàn trước, tập hợp đại diện của ba chủ thể tham gia liên minh cầm quyền: ANO, SPD và Motoristé. Cuộc họp diễn ra định kỳ trước phiên họp Chính phủ. Lý do là trong nội các, SPD không có bộ trưởng là đảng viên chính thức, mà là các nhân vật được phong trào này đề cử hoặc ủng hộ.

Bộ trưởng Giao thông Ivan Bednárik, người được SPD đề cử, trước phiên họp Chính phủ từ chối khẳng định sẽ bỏ phiếu chống:  
“Tôi chờ thảo luận hôm nay, xem cuộc thảo luận sẽ đi đến đâu. Chính phủ là cơ quan ra quyết định tập thể,” ông nói.

Về phần mình, Okamura giữ lập trường cứng rắn hơn:  
“Chúng tôi không cho rằng bất kỳ người nước ngoài nào tại Cộng hòa Séc lại nên có điều kiện dễ dàng hơn người khác trong việc xin cư trú dài hạn,” ông phát biểu trước cuộc họp hội đồng liên minh.  
Sau đó, ông cũng thừa nhận khả năng các bộ trưởng do SPD đề cử có thể bị đa số trong nội các bỏ phiếu vượt qua: “Không còn cách nào khác, chúng tôi chỉ có ba bộ trưởng, nếu họ bỏ phiếu áp đảo chúng tôi thì là họ áp đảo.”

Trong đợt đầu tiên năm ngoái, khoảng 16 nghìn người tị nạn đáp ứng được các điều kiện nghiêm ngặt và đã được cấp quy chế cư trú dài hạn đặc biệt. Nội các Babiš quyết định lặp lại quy trình trong năm nay, đồng thời giữ nguyên bộ tiêu chí cần đáp ứng để được chấp thuận.

Theo bản thuyết minh nghị định sửa đổi, “quy trình đăng ký sẽ diễn ra theo cùng một tinh thần như năm 2025”, chỉ thay đổi về mốc thời gian – trước hết người tị nạn sẽ đăng ký nguyện vọng, sau đó Bộ Nội vụ kiểm tra việc đáp ứng các điều kiện.

Hiện nay, đa số người tị nạn Ukraine tại Séc đang được hưởng quy chế bảo vệ tạm thời, được Liên minh châu Âu gia hạn theo từng năm. Đúng như tên gọi, quy chế này có giới hạn thời gian. Nếu trên lãnh thổ Ukraine đạt được thỏa thuận ngừng bắn hoặc hòa bình, những người này theo nguyên tắc sẽ phải chuyển dần sang các dạng giấy phép cư trú thông thường, song cách thức chuyển đổi cụ thể hiện vẫn chưa được xác định.

Ngược lại, người sở hữu quy chế cư trú dài hạn đặc biệt sẽ có bảo đảm pháp lý chắc chắn hơn: họ có thể ở lại Séc thêm 5 năm và đồng thời mở ra con đường tiến tới xin cư trú vĩnh viễn.

Theo Novinky