Người nước ngoài học tiếng Séc vì nhu cầu học tập, làm việc hoặc sinh sống lâu dài tại Cộng hòa Séc. Tuy nhiên, với không ít người, động lực đến với ngôn ngữ này còn bắt nguồn từ gốc gác gia đình. Theo các chuyên gia, trong quá trình giảng dạy, điều quan trọng là phải khuyến khích học viên giao tiếp ngay từ đầu, thay vì khiến họ e ngại bởi hệ thống ngữ pháp phức tạp. Nội dung này được giảng viên ngôn ngữ và văn học Séc tại Dijon, bà Kateřina Malečková, cùng chuyên gia Séc học Barbora Štindlová của Đại học Charles chia sẻ trong chương trình 90’ của kênh ČT24 với người dẫn Nikola Reindlová.

Theo bà Malečková, những người học tiếng Séc tại Pháp là một nhóm rất đa dạng. Có người chủ động lựa chọn ngôn ngữ này vì tình cảm cá nhân dành cho Cộng hòa Séc, cũng có người đến với tiếng Séc như một môn học tự chọn.

“Có một nhóm nhỏ sinh viên thực sự chọn tiếng Séc vì lý do cá nhân, hoặc chẳng hạn vì ngưỡng mộ một vận động viên của Séc”, bà Malečková cho biết. Một trong những học viên của bà đến với tiếng Séc nhờ sự yêu mến dành cho tay vợt Martina Navrátilová.

Theo bà, tiếng mẹ đẻ của người Séc cũng đang được con cháu của những người di cư Séc tìm học lại. Trong một số gia đình, ngôn ngữ này dần không còn được sử dụng do quá trình hòa nhập quá nhanh, vì vậy các thế hệ sau tìm cách quay trở lại với nó. “Họ cảm thấy như có điều gì đó còn thiếu trong bản sắc của mình và muốn trở về với cội nguồn. Đôi khi điều đó thực sự rất xúc động”, bà nói.

Đọc tác phẩm “Švejk” bằng nguyên bản

Theo chuyên gia Séc học Barbora Štindlová, động lực học tiếng Séc có thể chia thành 3 nhóm chính. Thứ nhất là nhu cầu thực tế: người học muốn làm việc, học tập hoặc sinh sống lâu dài tại Cộng hòa Séc.

“Trong trường hợp này, họ thường có động lực rất lớn để đạt trình độ ngôn ngữ cao, bởi yêu cầu từ nhà trường và nhà tuyển dụng là không nhỏ”, bà Štindlová nhấn mạnh. Hiện bà là Phó Giám đốc phụ trách đào tạo tại Viện Đào tạo Ngôn ngữ và Chuyên môn thuộc Đại học Charles.

Động lực thứ hai là các mối quan hệ gia đình. Người nước ngoài muốn giao tiếp với bạn đời là người Séc và người thân của họ, hoặc muốn khôi phục mối liên hệ với cội nguồn của chính mình. Nhóm thứ ba là những người bị hấp dẫn bởi văn hóa hoặc thể thao của Séc.

“Có người muốn đọc tác phẩm ‘Švejk’ bằng nguyên bản, người khác muốn xem phim Séc hoặc hiểu được các vở opera của nước này”, bà Štindlová chia sẻ.

Theo bà, những người học tiếng Séc trực tiếp tại Cộng hòa Séc có lợi thế hơn. Họ có thể sử dụng ngôn ngữ này ở trường học, khi chơi thể thao và trong đời sống hằng ngày, đồng thời tiếp cận với phim ảnh hay truyền hình Séc. Trong khi đó, ở nước ngoài, vai trò của gia đình và cộng đồng người Séc là yếu tố then chốt.

“Gia đình phải gánh vác yêu cầu rất lớn. Họ cần đưa trẻ đến với tiếng Séc và tạo cơ hội để các em sử dụng ngôn ngữ này trong nhiều tình huống khác nhau, thay vì chỉ tiếp xúc một cách rời rạc”, bà cho biết.

Dạy tiếng Séc không chỉ là dạy ngữ pháp

Theo bà Malečková, về cơ bản, việc dạy tiếng Séc cho người nước ngoài không khác quá nhiều so với việc dạy các ngoại ngữ khác. Trọng tâm vẫn là giao tiếp thực tế.

“Ngay sau buổi học đầu tiên, học viên nên có thể tự giới thiệu, chào hỏi, cảm ơn, nói lời đề nghị, hoặc ít nhất đếm đến ba”, bà nói. Theo bà, giai đoạn đầu nên được thiết kế đơn giản và sinh động.

Bên cạnh đó, việc dạy ngôn ngữ không thể tách rời khỏi những hiểu biết về đất nước và con người Séc. Mục tiêu không chỉ là nắm được ngữ pháp mà còn là hình thành thiện cảm tích cực với Cộng hòa Séc. Học viên được tìm hiểu về văn hóa cũng như các cơ hội học tập, làm việc tại đây.

“Chúng ta phải giới thiệu Cộng hòa Séc không chỉ như một đất nước của lịch sử và văn hóa dân gian, mà còn là một quốc gia hiện đại, năng động, có nhiều điều để mang lại cho người trẻ”, bà Malečková nhấn mạnh.

Theo bà, trong mắt một bộ phận người Pháp, Cộng hòa Séc vẫn là một đất nước “xa xôi và có phần kỳ lạ”. Nhiều người thậm chí gần như chỉ gắn đất nước này với thủ đô Praha. “Nhưng Praha không phải là toàn bộ Cộng hòa Séc”, bà lưu ý.

Khó hơn cả âm “ř” là hệ thống cách

Âm “ř” từ lâu thường được xem là phần khó nhất của tiếng Séc. Tuy nhiên, theo bà Štindlová, đây chỉ là một nét đặc trưng gây chú ý hơn là trở ngại lớn nhất.

“Tiếng Séc là một ngôn ngữ rất nặng về ngữ pháp. Điều khiến người học gặp khó khăn nhiều nhất chính là hệ thống biến cách phức tạp”, bà cho biết. Danh từ trong tiếng Séc có nhiều hình thái khác nhau, kéo theo sự biến đổi của tính từ và đại từ đi kèm.

Một thách thức khác là phạm trù thể của động từ. Người học phải phân biệt được hành động đang diễn ra hay đã hoàn tất. Vì vậy, sự khác nhau giữa các động từ như péct và upéct có thể rất khó hiểu với những người có tiếng mẹ đẻ không có phạm trù tương tự.

Dù vậy, bà Malečková cho biết bà không muốn khiến học viên sợ hãi vì ngữ pháp. Với những người chỉ học tiếng Séc trong vài học kỳ, theo bà, không nhất thiết phải quá khắt khe về độ chính xác tuyệt đối của mọi đuôi từ.

“Nếu ai đó dùng sai cách, người bản ngữ nhìn chung vẫn có thể hiểu được. Điều quan trọng là học viên không sợ nói”, bà nhấn mạnh.

Phim ảnh giúp hiểu rõ hơn về sự hài hước và đời sống Séc

Với sinh viên Pháp, những từ tiếng Séc có nhiều phụ âm đứng liền nhau cũng là một thử thách không nhỏ.

“Khi tôi nói từ ‘trh’, các em bật cười và khẳng định đó không thể là một từ. Từ ‘zmrzlina’ cũng là một từ rất được yêu thích”, bà Malečková kể lại.

Trong giảng dạy, bà cũng sử dụng phim ảnh của Séc. Bà cho sinh viên xem các tác phẩm thuộc làn sóng điện ảnh mới Tiệp Khắc như Sedmikrásky hay Spalovač mrtvol. Theo bà, những bộ phim mới hơn cũng là công cụ hiệu quả để giúp người học hiểu hơn về sự hài hước cũng như những đặc trưng trong đời sống Séc.

“Một bộ phim rất hay để cảm nhận sự hài hước của người Séc là Pelíšky”, bà kết luận.

Nguồn ČT24