Theo Viện Warsaw Enterprise Institute của Ba Lan, mức chi phí mà người dân tại Cộng hòa Séc phải gánh chịu cho hạn ngạch phát thải khí CO₂ là khoảng 6.000 đến 7.000 korun mỗi năm cho mỗi người. Mức này cao nhất trong Liên minh châu Âu, ngang với Ba Lan, và thậm chí cao gấp tới 30 lần so với Thụy Điển.

Các hạn ngạch phát thải này được các nhà máy điện hoặc các doanh nghiệp lớn mua để bù cho mỗi tấn khí CO₂ thải ra môi trường.

Theo nghiên cứu, Cộng hòa Séc thải ra khoảng 47 triệu tấn khí thải, và tác động tiêu cực của hệ thống hạn ngạch phát thải đối với GDP của nước này được ước tính vào khoảng 2,7 đến 4,2 tỷ euro mỗi năm (tương đương 65,3 đến 101,6 tỷ korun).

Theo nghiên cứu, chỉ có Ý và Ba Lan là chịu tác động kinh tế tồi tệ hơn so với mức của Cộng hòa Séc. Trong các nước lân cận, Áo có tình hình tốt hơn khoảng mười lần so với Séc; tại Vienna, chi phí chỉ vào khoảng 120 đến 440 triệu euro (tương đương 2,9 đến 10,6 tỷ korun). Slovakia cũng ở mức 80 đến 380 triệu euro (tương đương 1,9 đến 9,2 tỷ korun), trong khi Đức cao hơn, dao động từ 1,13 đến 6,14 tỷ euro (tức 27 đến 148 tỷ korun).

Tính theo đầu người, vị thế bất lợi của Cộng hòa Séc càng rõ rệt hơn do đây là quốc gia công nghiệp nặng. Tác động hằng năm của hệ thống quyền phát thải khiến mỗi người dân Séc phải chịu chi phí khoảng 5.900 đến 6.800 korun, trong khi người Thụy Điển chỉ chịu khoảng 194 đến 701 korun.

Nghiên cứu giải thích sự chênh lệch này, dù giá quyền phát thải là như nhau trên toàn châu Âu, là do hệ thống tác động mạnh hơn đến các quốc gia có nền công nghiệp lớn như Séc, cũng như các nước nghèo hơn trong EU. Ngay cả ở Đức, nơi có mức lương cao hơn nhiều, chi phí quyền phát thải tính theo đầu người vẫn thấp hơn tới 17 lần so với Séc.

“Gánh nặng của châu Âu” – nghiên cứu đề xuất giải pháp thay thế

Theo viện nghiên cứu, hệ thống quyền phát thải là một trong những nguyên nhân khiến giá năng lượng ở châu Âu tăng và khiến châu lục này tụt lại phía sau so với Mỹ và Trung Quốc. Khoảng cách này có thể còn tăng sau khi hệ thống hạn ngạch phát thải áp dụng cho hộ gia đình từ năm 2028, khi người dân có thể phải trả thêm chi phí cho nhiên liệu và sưởi bằng gas hoặc than. Tuy nhiên, chính phủ Séc tuyên bố sẽ không triển khai phần áp dụng cho hộ gia đình, vốn có thể khiến chi phí tăng thêm hàng nghìn korun mỗi năm.

Viện Warsaw Enterprise Institute đề xuất hai giải pháp thay thế cho hệ thống hạn ngạch phát thải. Giải pháp thứ nhất là ưu đãi thuế cho quá trình khử carbon, theo đó các doanh nghiệp trong ngành gây ô nhiễm cao sẽ được giảm thuế thu nhập nếu sản xuất sản phẩm ít phát thải.

Khác với trợ cấp, cơ chế này áp dụng cho mọi quy mô doanh nghiệp và không đòi hỏi thay đổi phức tạp trong hệ thống thuế. Giải pháp thứ hai là quỹ đổi mới nhanh, tức miễn thuế đối với thu nhập lãi từ các khoản vay dùng để đầu tư vào bất động sản, máy móc và thiết bị.

Chính phủ Séc ngoài việc phản đối áp dụng hạn ngạch phát thải cho hộ gia đình cũng đang đề xuất điều chỉnh hệ thống hiện tại, ví dụ như loại trừ ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng cho đến năm 2034. Bộ trưởng Công Thương Karel Havlíček cho biết gần đây rằng ngoài Séc, các nước như Bulgaria, Ba Lan, Romania, Hy Lạp, Slovakia và mới đây là Ý, Hungary và Áo cũng đã tham gia sáng kiến điều chỉnh hệ thống này.

Ông nói thêm rằng sự ủng hộ cũng đến từ Pháp và Estonia, còn Đức, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha thì ủng hộ một cách thận trọng.

Các cuộc đàm phán về thay đổi hệ thống dự kiến sẽ được thảo luận ở cấp EU vào tháng 7.

(Theo Novinky)