Đề xuất của Mỹ yêu cầu Iran ngừng làm giàu uranium 20 năm nhằm đổi lấy nới lỏng trừng phạt vấp phải khoảng cách lập trường lớn, khiến cuộc đàm phán ở Islamabad cuối tuần qua chưa thể đạt đột phá.

Hãng tin AFP ngày 13-4 dẫn các nguồn tin truyền thông Mỹ cho biết đề xuất này được Washington đưa ra trong các cuộc thương lượng diễn ra tại Islamabad cuối tuần qua. Đổi lại, Mỹ sẵn sàng xem xét nới lỏng các lệnh trừng phạt kinh tế đối với Iran.

Tuy nhiên phía Tehran chỉ đồng ý đề xuất tạm dừng chương trình hạt nhân trong 5 năm - khoảng thời gian ngắn hơn đáng kể, cho thấy khoảng cách lập trường giữa hai bên vẫn còn rất lớn.

Ngày 28-2, Tổng thống Trump đã phát động chiến dịch quân sự tấn công Iran cùng với Israel, cáo buộc Tehran đang theo đuổi vũ khí hạt nhân - điều mà Iran phủ nhận nhiều lần. Ông Trump tuyên bố sẽ không bao giờ để Iran sở hữu loại vũ khí này, biến vấn đề hạt nhân thành trọng tâm trong mọi nỗ lực đàm phán.

Phó tổng thống JD Vance, người trực tiếp tham gia các cuộc thương lượng với Tehran ở Islamabad, đã rời bàn đàm phán mà không có thỏa thuận nào được đưa ra.

Những điểm nghẽn lớn không chỉ nằm ở chương trình hạt nhân, mà còn liên quan đến việc khai thông eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng chiến lược đang bị gián đoạn nghiêm trọng.

Phát biểu sau đàm phán, ông Vance nhấn mạnh Washington đã xác định rõ "lằn ranh đỏ" trong lần gặp gỡ cấp cao này, đặc biệt là yêu cầu thiết lập cơ chế kiểm soát đủ mạnh để đảm bảo Iran không thể phát triển vũ khí hạt nhân trong tương lai.

"Việc Iran nói rằng họ sẽ không sở hữu vũ khí hạt nhân là một chuyện. Nhưng việc chúng tôi thiết lập các cơ chế đảm bảo điều đó không xảy ra lại là chuyện khác", ông nói.

Lập trường này cũng được Israel ủng hộ mạnh mẽ. Thủ tướng Benjamin Netanyahu ngày 13-4 cho biết việc loại bỏ toàn bộ lượng uranium đã được làm giàu ở mức cao của Iran là "vấn đề then chốt" đối với Tổng thống Trump. Ông cũng nhấn mạnh mục tiêu dài hạn là chấm dứt hoàn toàn hoạt động làm giàu uranium trên lãnh thổ Iran trong nhiều thập kỷ tới.

Trong khi đó Iran vẫn kiên quyết bảo vệ quyền làm giàu uranium, khẳng định chương trình hạt nhân của họ phục vụ mục đích dân sự.

So với lập trường cứng rắn trước đây của Mỹ - vốn yêu cầu Iran từ bỏ hoàn toàn tham vọng hạt nhân, các đề xuất lần này được xem là đã có phần "xuống thang", song như vậy vẫn là chưa đủ để giúp hai bên đạt được thỏa thuận ngừng chiến.

Ở một diễn biến liên quan, Nga đã đề xuất đứng ra lưu giữ lượng uranium đã làm giàu của Iran như một phần của thỏa thuận tiềm năng. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết đề xuất này vẫn còn hiệu lực, song chưa được các bên triển khai.

Nguồn: Tuổi trẻ