Mâu thuẫn quanh phần mộ gia đình, Thanh tra nhân quyền khuyên nên cố gắng thỏa thuận
Không phải gia đình nào cũng coi Ngày tưởng niệm người đã khuất là dịp để lắng lòng và tưởng nhớ người đã ra đi. Đôi khi, phần mộ và việc chăm sóc mộ lại trở thành nguyên nhân tranh chấp, khiến quan hệ họ hàng thêm căng thẳng. Thanh tra nhân quyền Eva Kostolanská hiện đang xem xét một trường hợp như vậy tại vùng Nam Morava.
Người tìm đến bà Kostolanská là một phụ nữ lớn lên trong gia đình chỉ có một người con. Sau một thời gian lâm bệnh nặng, mẹ cô qua đời và được an táng trong phần mộ chung cùng một số thành viên khác của gia đình. Người đứng tên thuê phần mộ là cha cô. Cô con gái thường xuyên đến viếng và chăm sóc mộ.
Tuy nhiên, người cha sau đó tái hôn, trong khi cô và mẹ kế không có quan hệ tốt đẹp. Khi cha qua đời, cô cũng mất đi người thân ruột thịt gần gũi cuối cùng.
Sau cái chết của người cha, quyền thuê phần mộ không được chuyển cho con gái mà thuộc về người mẹ kế. Cô muốn thỏa thuận với mẹ kế để cùng đứng tên thuê, nhưng hai bên không tìm được tiếng nói chung. Dù nguyện vọng của người con gái là điều dễ hiểu, việc quyền thuê được chuyển cho mẹ kế vẫn hoàn toàn phù hợp với quy định pháp luật.
Cố gắng đạt được thỏa thuận
Theo Thanh tra nhân quyền, trong những trường hợp tương tự, cố gắng thỏa thuận vẫn là giải pháp khả thi duy nhất.
“Theo Luật về hoạt động mai táng, chỉ người thuê phần mộ mới có toàn quyền định đoạt đối với phần mộ đó. Việc có tiếp tục hợp đồng thuê hay không hoàn toàn phụ thuộc vào quyết định của người thuê. Thậm chí, họ cũng không có nghĩa vụ thông báo cho những người thân khác về việc xóa bỏ phần mộ,” bà Kostolanská cho biết.
Bà khuyến nghị các gia đình nên trao đổi cởi mở trong phạm vi họ hàng về việc ai đang đứng tên thuê phần mộ gia đình và phần mộ sẽ được quản lý ra sao trong tương lai.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp, quan hệ giữa các thành viên gia đình trở nên căng thẳng đến mức không thể đạt được thỏa thuận.
“Ngay cả khi quan hệ gia đình phức tạp, tôi vẫn khuyến nghị các bên cố gắng tìm tiếng nói chung, qua đó tránh những tình huống bất ngờ đau lòng hoặc tranh chấp,” Thanh tra nhân quyền nói.
Một số vụ việc như vậy đã được chuyển đến cơ quan của bà, dù trên thực tế không phải lúc nào cũng có giải pháp xử lý.
Tại Cộng hòa Séc, phần đất mộ không được mua để trở thành tài sản thuộc sở hữu cá nhân mà chỉ được cho thuê. Vì vậy, một phần mộ gia đình tồn tại qua nhiều thế hệ vẫn có thể rơi vào quyền sử dụng của một người hoàn toàn không thuộc gia đình.
Thanh tra nhân quyền lưu ý rằng quyền thuê phần mộ sẽ được chuyển cho người do bên thuê chỉ định khi còn sống. Người được chỉ định có thể là bất kỳ ai, chẳng hạn một người họ hàng, bạn bè hoặc đồng nghiệp.
Nếu người thuê không chỉ định ai, hoặc quyền thuê không thể được chuyển cho người đã được lựa chọn, quyền này sẽ thuộc về vợ hoặc chồng của người đã mất. Sau đó là những người thân theo thứ tự: con, cha mẹ, anh chị em ruột, cháu gái hoặc cháu trai gọi người đã mất bằng cô, dì, chú, bác.
“Nếu quyền thuê không thể được chuyển cho bất kỳ ai trong số những người này, quyền đó sẽ được chuyển cho người thừa kế,” bà Kostolanská cho biết thêm.
Giao nhầm bình tro cốt
Trước đây, Văn phòng Thanh tra nhân quyền Séc cũng từng xử lý nhiều vụ việc khác liên quan đến hoạt động mai táng. Trong một trường hợp, gia đình người đã mất phát hiện bình tro cốt bị giao nhầm.
Người thân của họ qua đời và được hỏa táng ở nước ngoài. Cơ sở dịch vụ tang lễ tại địa phương sau đó gửi bình tro cốt bằng đường hàng không về Cộng hòa Séc. Gia đình tổ chức tang lễ và tiễn biệt người đã khuất. Tuy nhiên, sau đó họ mới được thông báo rằng cơ sở tang lễ ở nước ngoài đã gửi nhầm bình tro cốt của một người khác.
Do sai sót thuộc về cơ sở dịch vụ tang lễ nước ngoài, gia đình người đã mất chỉ có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại hoặc bồi thường tổn thất tinh thần tại quốc gia đó, theo quy định pháp luật sở tại.
Một số tình huống tranh chấp khác từ thực tiễn của Thanh tra nhân quyền
Ai là chủ sở hữu bia mộ?
Chủ sở hữu bia mộ, đài tưởng niệm, tấm bia, khung bao quanh mộ hoặc lăng mộ là người đã bỏ tiền xây dựng, mua sắm hoặc được thừa kế công trình đó. Đây có thể là người thuê phần mộ, nhưng cũng có thể là một người khác, chẳng hạn một thành viên trong gia đình.
Người thân xóa tên tổ tiên khỏi bia mộ. Có thể làm gì để bảo vệ quyền lợi?
Việc xóa tên một số thành viên trong gia đình khỏi bia mộ có thể được coi là hành vi xâm phạm nghiêm trọng sự tôn kính dành cho người đã khuất cũng như tình cảm của thân nhân.
Bộ luật Dân sự quy định việc bảo vệ các quyền nhân thân gắn với sự tôn kính đối với người đã mất. Thân nhân có quyền khởi kiện ra tòa án dân sự, yêu cầu tòa xác định hành vi đó có xâm phạm quyền nhân thân của họ hay không.
Nguồn: Novinky
