Tại Nga, các cuộc duyệt binh kỷ niệm Ngày Chiến thắng được tổ chức tại Quảng trường Đỏ ở Matxcơva từ năm 1995, và kể từ năm 2008, các cuộc duyệt binh còn có sự tham gia của khí tài quân sự hạng nặng.

Nga hằng năm tổ chức kỷ niệm Ngày Chiến thắng vào ngày 9-5. Vào lúc 0h43 (theo giờ Matxcơva) ngày 9-5-1945, Văn kiện Đầu hàng vô điều kiện của Đức Quốc xã được ký kết, đánh dấu chính thức kết thúc cuộc Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại của Liên Xô. Năm 2025, Nga kỷ niệm 80 năm Ngày Chiến thắng.

Ngày đáng nhớ

Theo Hãng tin Tass, Nga tổ chức kỷ niệm Ngày Chiến thắng theo luật liên bang "Về những ngày vinh quang trong quân đội và những ngày đáng nhớ của Nga", được Tổng thống Nga Boris Yeltsin ký ban hành ngày 13-3-1995. Ban đầu, ngày này được ấn định theo sắc lệnh của Đoàn Chủ tịch Xô viết Tối cao Liên Xô ban hành ngày 8-5-1945.

Trong giai đoạn 1945-1947, đây là ngày nghỉ, nhưng sau đó được chuyển thành ngày làm việc theo sắc lệnh của Đoàn Chủ tịch Xô viết tối cao Liên Xô vào ngày 23-12-1947. Đến năm 1965, ngày này một lần nữa trở thành ngày nghỉ lễ theo sắc lệnh của Đoàn Chủ tịch Xô viết Tối cao Liên Xô vào ngày 25-4-1965.

Thủ tục kỷ niệm Ngày Chiến thắng được quy định trong luật liên bang ngày 19-5-1995 "Về tôn vinh chiến thắng của nhân dân Liên Xô trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại 1941-1945".

Theo luật này, các cuộc duyệt binh có sự tham gia của khí tài quân sự và pháo hoa được tổ chức vào ngày 9-5 tại Matxcơva, các thành phố anh hùng, cũng như các thành phố đặt sở chỉ huy của các quân khu..., bên cạnh nhiều hoạt động khác.

Cần lưu ý sau Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, cuộc duyệt binh Chiến thắng đầu tiên tại Quảng trường Đỏ diễn ra vào ngày 24-6-1945.

Tại nước Nga hiện đại, các cuộc duyệt binh đã được tổ chức trên Quảng trường Đỏ ở Matxcơva kể từ năm 1995, và kể từ năm 2008, các cuộc duyệt binh này có sự tham gia của khí tài quân sự hạng nặng.

Vào năm 2020, do đại dịch COVID-19, nhiều hoạt động bị hoãn hoặc chuyển sang hình thức trực tuyến, ngoại trừ màn trình diễn máy bay và bắn pháo hoa. Cuộc duyệt binh trên Quảng trường Đỏ năm đó diễn ra vào ngày 24-6.

Trong các năm 2023 và 2024, một số khu vực ở Nga đã hủy duyệt binh Ngày Chiến thắng 9-5 vì lý do an ninh. Cuộc duyệt binh tại Quảng trường Đỏ vào ngày 9-5-2024 có sự tham gia của hơn 9.000 binh sĩ (gồm cả một đơn vị duyệt binh với khoảng 1.000 chiến binh tham gia chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga tại Ukraine), cùng với 75 hệ thống vũ khí và máy bay chiến đấu.

Tổn thất trong chiến tranh

Theo Hãng tin Tass, Liên Xô đã mất khoảng 27 triệu người trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại (tương đương 40% tổng thiệt hại nhân mạng trong Thế chiến 2), trong đó dân thường thiệt mạng chiếm phần lớn.

Dữ liệu của Matxcơva cho thấy quân đội Đức đã phá hủy hoàn toàn hoặc một phần hơn 1.700 thành phố và thị trấn, cùng với hơn 70.000 làng mạc và khu định cư tại Liên Xô. Thiệt hại trực tiếp đối với nhà nước và người dân được ước tính vào khoảng 679 tỉ rúp tính theo giá cả năm 1941.

Các xe quân sự của Nga di chuyển trước buổi tổng duyệt cho lễ duyệt binh Ngày Chiến thắng ở Matxcơva hôm 7-5 - Ảnh: AFP

Những anh hùng Liên Xô

Tổng cộng 11.657 người đã được trao danh hiệu Anh hùng Liên Xô vì những hành động anh dũng trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại, trong đó có 95 phụ nữ và 44 công dân nước ngoài.

Theo số liệu do Bộ trưởng Quốc phòng Nga Andrei Belousov công bố, tính đến đầu năm 2025, có khoảng 7.000 cựu chiến binh trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại còn sống tại Nga.

Từ 13h hôm nay 9-5, Tuổi Trẻ Online sẽ truyền hình trực tiếp Lễ duyệt binh tại Matxcơva, Liên bang Nga kỷ niệm 80 năm chiến thắng trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại.

(Nguồn: Tuoitre)