Các chuyên gia kinh tế dự đoán rằng cuộc chiến ở Trung Đông sẽ làm chậm lại toàn bộ nền kinh tế Séc và GDP sẽ giảm. Tuy nhiên, yếu tố quyết định là cuộc xung đột sẽ kéo dài bao lâu. Một số nhà cung cấp năng lượng đã bắt đầu tăng giá cho các hộ gia đình.

Theo kết quả khảo sát sơ bộ trong số các thành viên của Liên đoàn Công nghiệp và Giao thông Séc, 87% doanh nghiệp đã cảm nhận tác động từ chiến tranh ở Iran. Ảnh hưởng chính là giá năng lượng, vận chuyển và logistics tăng, tiếp theo là giá nguyên liệu thô mà các công ty cần cho sản xuất. Một phần ba doanh nghiệp đã báo cáo gián đoạn chuỗi cung ứng, theo Phó Chủ tịch Liên đoàn Radek Špicar cho biết.

Để chống lại giá năng lượng tăng, một số doanh nghiệp và người tiêu dùng áp dụng hợp đồng giá cố định. Tuy nhiên, một số người vẫn mua năng lượng theo giá thị trường hiện tại. Ví dụ, nhà máy đúc Beneš a Lát tiêu thụ lượng điện và khí đốt hàng năm tương đương với vài nghìn hộ gia đình, phần lớn mua trên thị trường giao ngay theo giá hiện hành.

Jan Lát, Phó Chủ tịch hội đồng quản trị công ty, thừa nhận rằng giá mua khí tự nhiên ảnh hưởng gián tiếp tới giá điện. Tuy nhiên, công ty áp dụng mô hình “điều chỉnh phụ phí” với khách hàng, nghĩa là giá sản phẩm được điều chỉnh theo biến động giá năng lượng, với độ trễ nhẹ. Theo ông Lát, khi giá tăng năm 2021–2022, phụ phí cũng tăng; khi giá giảm năm 2023–2024, giá sản phẩm cũng giảm theo.

Liên đoàn Công nghiệp và Giao thông dự đoán doanh nghiệp sẽ tiết kiệm, nhưng theo các nhà kinh tế, chi phí tăng sẽ phản ánh vào mức lạm phát. Nhiều công ty sẽ phải chuyển chi phí cao hơn vào giá sản phẩm và dịch vụ, đồng thời trì hoãn các khoản đầu tư đã lên kế hoạch, điều này không tốt cho toàn bộ nền kinh tế.

Ngoài ra, giá nhiên liệu tăng do giá dầu thế giới cũng gây áp lực lên doanh nghiệp. Pavel Brůžek, Chủ tịch Draslovka, cho biết chi phí logistics ở châu Âu đã tăng khoảng 10–15%, và còn tăng thêm trong vận tải đường biển.

Chiến tranh tác động cả ngành thời trang

Chi phí cao từ dầu mỏ làm tăng giá vận chuyển và nguyên liệu, ảnh hưởng tới ngành thời trang. Công ty Hanza Sport Plus, chuyên về quần áo mùa đông và nhập 90% sản phẩm từ Trung Quốc và Ấn Độ, gặp phải chậm trễ hàng hóa, tăng chi phí vận chuyển và bảo hiểm. Marketing coordinator Kamila Nováková cho biết một số sản phẩm phải sản xuất sớm hơn dự kiến. Công ty dự kiến sẽ tìm kiếm các quốc gia khác như Việt Nam hay Thổ Nhĩ Kỳ để sản xuất, nhưng Thổ Nhĩ Kỳ hiện cũng đang bị chậm trễ.

Tương tự, 80% sản xuất của Alpine Pro diễn ra ở châu Á (Trung Quốc và Bangladesh), với chi phí vận chuyển và nguyên liệu tăng. Đồng sáng lập Václav Hrbek nhấn mạnh rằng nếu chiến tranh tiếp tục, giá sản phẩm có thể phải tăng. Tuy nhiên, các bộ sưu tập mùa thu–đông hiện đang sản xuất vẫn chưa bị ảnh hưởng.

Jiří Česal, Giám đốc điều hành Hiệp hội Dệt may, Da giày và Thời trang, giải thích: chi phí vận chuyển tăng và một số trường hợp, với sợi nhân tạo hoặc vật liệu tương tự, chi phí sản phẩm cũng tăng theo. Các quốc gia châu Á vẫn là trung tâm sản xuất quần áo thế giới, đặc biệt với các chuỗi thời trang nhanh, sử dụng vật liệu nhân tạo và lao động giá rẻ. Một số chuỗi lớn cảnh báo rằng nếu xung đột kéo dài, tăng giá là không tránh khỏi.

Người tiêu dùng cũng chịu tác động

Tăng giá năng lượng đã tác động tới người tiêu dùng. Nhà cung cấp tăng giá cố định điện và khí đốt cho khách hàng mới, khoảng vài trăm korun mỗi MWh. Michal Macenauer, Giám đốc chiến lược công ty tư vấn EGU, cảnh báo: giá khí đốt và giá cuối cùng có thể tăng 15–20%.

Chuyên gia khuyến nghị người tiêu dùng nên áp dụng giá cố định, đặc biệt với những người mua trên thị trường giao ngay. Lukáš Kaňok (Kalkulátor.cz) nói: “Nên cố định giá cho 2–3 năm. Hiện vẫn còn giá thấp hơn đáng kể so với giá thị trường hiện nay.”

Công cụ của Cơ quan Điều tiết Năng lượng Séc (ERÚ) cũng hỗ trợ so sánh giá cố định điện và khí đốt hàng tháng. Martin Šik, Giám đốc phòng phân tích ERÚ, cho biết: “Thời điểm này công cụ hữu ích hơn lúc giá ổn định, vì giúp khách hàng biết mức giá có thể mong đợi.” Người dân có thể so sánh giá từng nhà cung cấp trên trang web của ERÚ.

(Theo ČT24)