Kinh doanh ở Cộng hòa Séc - Phần 4 Công ty cổ phần

Công ty Cổ phần ở Cộng hòa Séc

Công ty cổ phần là một loại hình công ty có vốn tài sản không phải là vốn (vô hình lẫn trừu tượng) mà là cổ phiếu, là chứng khoán (hoặc chứng khoán ghi sổ ) đại diện cho cổ phần. Người sở hữu cổ phần (cổ đông ) có quyền tham gia quản lý công ty, quyền được chia lợi nhuận ( cổ tức ) và các quyền, nghĩa vụ liên quan.

Hầu hết các công ty cổ phần là các công ty kinh doanh tư nhân với cổ phần tự do chuyển nhượng.

Lịch sử phát triển 

Hình thức tập hợp tài sản cho mục đích kinh doanh, trong đó các cổ đông được chia thu nhập tương ứng với số cổ phần của họ và chỉ chịu trách nhiệm bằng số cổ phần này, đã có từ xa  xưa. Sự phát triển của các xã hội kiểu này đã có ở các thành phố từ thời trung cổ. Công ty cổ phần đầu tiên là Công ty Đông Ấn Hà Lan (Vereenigte Oost-Indische Compagnie) được thành lập vào năm 1602, được độc quyền đối với tất cả thương mại của Hà Lan về phía đông và phía tây. Năm 1612, khi các nhà đầu tư muốn lấy lại tiền mặt, họ phải bán cổ phần của mình cho một nhà đầu tư khác, do đó tạo ra thị trường chứng khoán. 

Công ty cổ phần đầu tiên được thành lập tại Cộng hòa Séc là KK Privilegirte Zucker-Raffinerie zu Königsaal bey Prag , được thành lập vào  năm 1792.  Tên tiếng Séc là  C. k. privilegovaná rafinerie cukru ve Zbraslavi u Prahy (Nhà máy tinh luyện đường đặc quyền ở Zbraslav gần Praha) . Những nỗ lực khác là từ các lĩnh vực khác nhau, ví dụ khác như Công ty cổ phần Schwimmanstalt ở Prag auf der Moldau (Công ty bơi lội ở Praha bên sông Vltava) được thành lập vào  năm 1812 hoặc Pražská akciová společnost paroplavební, (Công ty tàu thủy hơi nước Praha) được thành lập vào  năm 1822 . Nhìn chung, địa vị pháp lý của các công ty cổ phần được quy định bởi Luật Xã hội (1852 ), sau đó,  năm 1899 được quy định cấp bộ bằng Quy chế  Akciový regulativ ( Quy chế cổ phần). Trong những năm 1950-1990, các công ty cổ phần được điều chỉnh bởi một luật rất cụ thể là Luật số 243/1949 Sb. , sau được thay thế sau khi thay đổi chế độ chính trị bằng Đạo luật số 104/1990 Sb. Sau đó, công ty cổ phần được quy định trong Bộ luật Thương mại, và kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2014, điều này đã được áp dụng trong Đạo luật về các công ty kinh doanh .

Đặc điểm của công ty cổ phần

Công ty cổ phần là một pháp nhân có người đại diện theo luật định là Hội đồng quản trị được bầu (hoặc giám đốc theo luật định ). Tài sản được chia thành một số cổ phiếu nhất định, ban đầu được phát hành với giá trị danh nghĩa hoặc giá trị phát hành nhất định; khi cổ phiếu được giao dịch, giá trị thị trường của chúng được tạo ra và thay đổi. Khi giá của những cổ phiếu này thay đổi theo cung và cầu trên thị trường chứng khoán, thì  giá trị đối với chủ sở hữu của toàn bộ doanh nghiệp cũng vậy, và thường nhanh chóng và rộng rãi.

Công ty chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ của mình bằng tất cả tài sản của mình, cổ đông không chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ của công ty và thậm chí không có nghĩa vụ bù lỗ cho công ty. Kể từ năm 2014, công ty cổ phần không còn phải trích lập quỹ dự phòng bắt buộc trong trường hợp thua lỗ. Tuy nhiên, có thể lập quỹ dự phòng một cách tự nguyện. Mọi công ty cổ phần phải có tên viết tắt được liệt kê ở cuối tên công ty , thường là a.s (như trường hợp của  hầu hết các công ty ở Cộng hòa Séc ngày nay), hoặc acc. spol. 

Thành lập và Hình thành và công ty 

Khi thành lập công ty cổ phần, có hai thời điểm rất cần thiết – Thành lập và Hình thành.

Một công ty có thể được thành lập bởi một hay nhiều người sáng lập. 

Để thành lập một công ty cổ phần, những người sáng lập phải thông qua các Điều lệ công ty (stanovy) là đủ . Điều lệ công ty phải là văn bản công khai. Việc thành lập công ty cổ phần có hiệu lực nếu mỗi người sáng lập đã trả phần vốn cổ phần ít nhất 30% giá trị cổ phần đã đăng ký mua trong thời gian quy định tại các điều khoản của Công ty nhưng không được muộn hơn thời điểm nộp hồ sơ xin đăng ký  lên Tòa vào sổ đăng ký thương mại .  

Vốn cổ phần tối thiểu của một công ty cổ phần là 2 000 000,- CZK hoặc 80.000 EUR nếu công ty làm kế hoản bằng tiền EUR.

Công ty cổ phần được thành lập vào Ngày đăng ký vào Sổ đăng ký thương mại.  

Các tổ chức cơ quan của Công ty cổ phần

Trong luật pháp Séc, cơ cấu nội bộ của công ty cổ phần truyền thống trong hệ thống nhị quyền ( dualistický systém) (mô hình châu Âu hoặc lục địa) là Hội đồng quản trị được thành lập như một cơ quan theo luật định và Ban giám sát là một cơ quan kiểm soát. Tuy nhiên, Luật Doanh nghiệp cũng cho phép lựa chọn một hệ thống đơn quyền  (systém monistický), trong đó Hội đồng quản trị chịu trách nhiệm quản lý kinh doanh kiêm giám sát các hoạt động của công ty (mô hình Anglo-Saxon hoặc Anglo-American). 

A- Hệ thống nhị thể

1- Đại hội đồng

là cuộc đại hội tất cả các cổ đông (tức là các chủ sở hữu), là cơ quan cao nhất của công ty cổ phần. Đại hội đồng thành lập quyết định việc thành lập công ty, thay đổi các điều lệ của Công ty, bầu các cơ quan của công ty, thông qua việc phân phối lợi nhuận và Báo cáo tài chính. Mỗi cổ đông ở đây có số phiếu bầu, theo số cổ phần sở hữu.

2- Hội đồng quản trị 

là một cơ quan theo luật định có nhiệm vụ quản lý công ty giữa các kỳ họp đại hội đồng, đưa ra các quyết định điều hành và quản lý kế toán. Hội đồng quản trị được bầu và bãi miễn bởi đại hội, trừ khi Điều lệ của công ty quy định rằng thẩm quyền này thuộc về Ban kiểm soát. Trừ khi điều  lệ không cói quy định khác, Hội đồng quản trị bao gồm 3 thành viên. Thời gian nhiệm kỳ của các thành viên hội đồng quản trị có thể được thỏa thuận theo nhu cầu.

3- Ban kiểm soát 

là cơ quan có nhiệm vụ giám sát quyền hạn của Hội đồng quản trị, được phép kiểm tra kế toán và tất cả các tài liệu khác của công ty. Các thành viê  được bầu bởi đại hội đồng. Nếu Điều lệ không có quy định khác, Ban kiểm soát sẽ có 3 thành viên và nhiệm kỳ của thành viên Ban kiểm soát là 3 năm. Trong các công ty có trên 500 nhân viên, 1/3 số thành viên ban kiểm soát do người lao động bầu ra và số thành viên ban kiểm soát phải chia hết cho 3. 

B- Hệ thống nhất thể 

• Đại hội cổ đông:  là cơ quan cao nhất của công ty cổ phần, giống như trường hợp hệ thống nhị thể. 
  (Hệ thống nhị thể là cách thức tổ chức nội bộ của các cơ quan trong công ty cổ phần, dựa trên nguyên tắc tách bạch chức năng điều hành (Hội đồng quản trị) và kiểm soát (Ban giám sát) giữa các cơ quan công ty được bầu ra.
  
• Hội đồng quản trị: là cơ quan kiểm soát và quản lý. Nếu Điều lệ không có quy định khác, Hội đồng quản trị sẽ có 3 thành viên.

Biên dịch: Ing. Doãn Dân – Tamda Media

Nguồn : https://cs.wikipedia.org/wiki/Akciov%C3%A1_spole%C4%8Dnost