Trong lúc Thủ tướng Andrej Babiš hôm thứ Tư chỉ trích Bộ trưởng Jaromír Zůna vì chuẩn bị không tốt học thuyết quân sự mới và cho rằng cả tốc độ tuyển quân cũng sẽ phải điều chỉnh lại, thì tại khu Žižkov ở Praha, một chủ đề tương tự cũng đang được bàn thảo. Các quân nhân và học giả đã thảo luận về cách làm cho nghĩa vụ quốc phòng cũng như việc đưa người dân quay trở lại tham gia bảo vệ CH Séc trở nên linh hoạt hơn. Một phần vì lực lượng vũ trang hiện nay không thể hoạt động hiệu quả nếu thiếu sự tham gia lớn hơn từ công chúng.

Chính xác là 96.310 người. Đó là tổng số công dân Séc sẽ bước sang tuổi 18 trong năm 2026. Ngoài việc trở thành người trưởng thành theo pháp luật, họ cũng sẽ bắt đầu mang nghĩa vụ quốc phòng. Theo quy định, mọi công dân từ 18 đến 60 tuổi đều phải thực hiện nhiệm vụ cho lực lượng vũ trang khi đất nước bị đe dọa hoặc trong tình trạng chiến tranh.

Tại hội nghị “Gương mặt của nghĩa vụ quốc phòng” do Viện Lịch sử Quân sự Praha tổ chức, ông Jaroslav Staněk từ Đại học Quốc phòng Brno cho biết: trong tổng số 10 triệu dân của nước này, hiện có khoảng 4,13 triệu người có thể được huy động để bảo vệ đất nước nhờ nghĩa vụ quân sự.

Tuy nhiên, thực tế của quân đội lại khác. Theo số liệu của Staněk, năm nay lực lượng vũ trang ngoài 30.400 quân nhân chuyên nghiệp thì thực tế chỉ có thêm khoảng 7.000 cựu quân nhân thuộc lực lượng dự bị bắt buộc và 4.900 quân nhân dự bị tự nguyện đang hoạt động. Theo quân đội, con số này là không đủ.

“Tôi nghĩ rằng việc chúng ta sẽ cần nguồn nhân lực với số lượng lớn hơn để bảo đảm an ninh và quốc phòng là điều quá rõ ràng,” ông Petr Svoboda, cựu chỉ huy Lữ đoàn hạng nặng Morava và hiện là lãnh đạo lực lượng phòng thủ lãnh thổ, tuyên bố. Trong trường hợp xảy ra chiến tranh, nhiệm vụ của lực lượng này sẽ là bảo vệ lãnh thổ Séc.

Mặc dù Bộ Tổng tham mưu và các chỉ huy quân đội từ lâu đã cảnh báo về việc không tận dụng đầy đủ nghĩa vụ quân sự, Bộ Quốc phòng đến nay vẫn bác bỏ việc khôi phục chế độ quân dịch bắt buộc. “Tôi không thể tưởng tượng được rằng sau hơn hai thập niên xây dựng quân đội chuyên nghiệp, chúng ta lại quay về khôi phục nghĩa vụ quân sự cơ bản, xây dựng doanh trại, giải quyết ăn uống, hậu cần và quy trình tuyển quân,” cựu Bộ trưởng Quốc phòng Jana Černochová phát biểu năm ngoái.

Quan điểm này cũng được chính quyền hiện tại duy trì. Bộ trưởng Zůna tuyên bố: “Tôi không thấy có triển vọng quay trở lại chế độ nghĩa vụ quân sự tại ngũ. Vì tôi hiểu điều đó sẽ kéo theo những gì,” . Theo ông, hiện nay nhà nước không thể “rút một lượng lớn thanh niên ra khỏi việc tham gia tích cực trong nền kinh tế”.

Cải tổ dựa trên tinh thần tự nguyện?

Lãnh đạo hiện tại của Bộ Quốc phòng cho rằng sẽ chưa cần thiết phải huy động dân thường tham gia quốc phòng ở mức lớn hơn hiện nay. Thứ trưởng Radovan Vích, người có nhiệm vụ chủ yếu là giám sát hoạt động của Zůna, muốn tăng cường quân đội thông qua khoảng “40” trung tâm huấn luyện và doanh trại mới.

“Vấn đề là khi nhìn vào bản đồ, một nửa đất nước hầu như không có quân đội hiện diện. Điều đó cần phải được giải quyết bằng cách tạo thêm năng lực,” Vích giải thích. Ông từng phục vụ trong Quân đội Nhân dân Tiệp Khắc và sau đó là quân đội Séc. Ông Vích cũng nói thêm : “Ở sáu khu vực, ngoài các sở chỉ huy quân sự cấp tỉnh thì quân đội không có gì khác. Chúng ta phải bắt đầu xây dựng năng lực và các trung tâm huấn luyện ở từng địa phương,” 

Jakub Landovský, cựu đại sứ Séc tại NATO và hiện là đặc phái viên chính phủ phụ trách thực hiện các cam kết với liên minh, cũng giữ cùng lập trường.

“Tôi cho rằng Cộng hòa Séc hiện nay, và điều đó là đúng đắn, không muốn áp đặt nghĩa vụ quân sự lên người dân mà muốn cải tổ nó dựa trên nguyên tắc tự nguyện,” ông đánh giá về chính sách của chính phủ Babiš tại hội nghị, dù không giải thích rõ “cải tổ” sẽ cụ thể như thế nào.

Nguồn Aktuálně.cz