Nhiều công dân Peru cho biết họ được môi giới hứa hẹn công việc lương cao tại Nga như đầu bếp hoặc nhân viên bảo vệ, nhưng sau khi đến nơi lại bị đưa ra chiến trường ở Ukraine.

Lần cuối Norma gặp con trai là cuối tháng 1, khi bà tiễn anh tại sân bay ở Lima. Người con 31 tuổi nói vừa tìm được việc đầu bếp cho quân đội Nga qua mạng xã hội, khẳng định sẽ ở xa chiến sự, nhận mức lương hấp dẫn và thậm chí có cơ hội nhập quốc tịch Nga.

Norma lập tức nghi ngờ. Con trai bà chưa từng ra nước ngoài, cũng chưa từng cầm súng.

"Tôi chỉ muốn nhốt nó ở nhà, nhưng nó đã quyết tâm đi", bà kể. "Nó nói: 'Mẹ hãy tin con, con chỉ sang làm đầu bếp'. Nhưng linh cảm của người mẹ khiến tôi bất an."

Tại sân bay, Norma thấy nhiều người Peru khác cũng chuẩn bị bay sang Nga. Khi bà hỏi chuyện, họ đều từ chối trả lời.

"Con trai bảo tôi đừng làm nó xấu hổ và hãy tin rằng nó chỉ đi nấu ăn. Tôi tiễn nó trong đau lòng. Linh cảm mách bảo có điều gì đó không ổn. Đó là lần cuối tôi gặp con."

Những lo lắng của Norma nhanh chóng trở thành sự thật.

Không lâu sau khi đến Nga, con trai bà gửi về các đoạn video cho thấy anh mặc quân phục, đào chiến hào và dựng hầm trú ẩn bằng gỗ thông cùng nhiều binh sĩ nước ngoài trong một khu rừng ở Ukraine.

Trong các cuộc gọi hiếm hoi, Norma còn nghe rõ tiếng máy bay không người lái (drone) phát nổ phía sau, dù con trai luôn trấn an rằng chúng ở rất xa.

Đầu tháng 4, các tin nhắn và video đột ngột dừng lại. Trước đó, anh nói mình đang bị chỉ huy "kỷ luật vì vi phạm nội quy".

"Tôi nói với con rằng đó chỉ là cái cớ, rồi con sẽ bị đưa ra tiền tuyến. Nó bảo tôi bình tĩnh. Từ hôm đó đến nay tôi không còn nhận được tin tức gì nữa.Tôi vẫn hy vọng con còn sống, có thể đang ẩn trong một chiến hào nào đó. Nhưng thực sự tôi không biết", anh cho biết. 

Tuyển mộ bằng lời hứa lương cao

Khi chiến sự Nga - Ukraine kéo dài, Moskva tiếp tục tìm cách bổ sung lực lượng bằng cách tuyển mộ công dân nước ngoài, đặc biệt từ các quốc gia đang phát triển, thông qua lời hứa về mức lương và khoản thưởng hấp dẫn.

Trước đó, CNN từng ghi nhận nhiều lao động châu Phi được mời sang Nga làm tài xế hoặc bảo vệ, nhưng sau khi đến nơi bị buộc ký hợp đồng quân sự bằng tiếng Nga, chỉ được huấn luyện sơ sài trước khi đưa ra chiến trường.

Một số quốc gia đã phản đối hoạt động tuyển mộ này. Kenya yêu cầu Nga chấm dứt tuyển người Kenya, cho rằng đây là một đường dây buôn người. Nepal cũng cấm công dân sang Nga hoặc Ukraine làm việc sau khi hàng nghìn người tình nguyện gia nhập quân đội Nga.

Tại Peru, CNN phỏng vấn 12 gia đình nhiều tuần liền biểu tình trước Đại sứ quán Nga và Bộ Ngoại giao Peru, yêu cầu làm rõ tung tích người thân.

Pedro Bravo, Giám đốc Cộng đồng người Peru ở nước ngoài thuộc Bộ Ngoại giao Peru, cho biết nhiều người được tuyển mộ có hoàn cảnh khó khăn và rất cần tiền.

"Họ thiếu hiểu biết về tình hình quốc tế nên rất dễ bị lừa", ông nói.

"Họ chưa từng nói sẽ phải ra trận"

Rosa, mẹ của ba con, cho biết chồng bà, 48 tuổi, sang Nga cùng nhiều người Peru khác sau khi được hứa hẹn công việc bảo vệ.

CNN xem các tin nhắn WhatsApp giữa người đàn ông và một người môi giới nói tiếng Tây Ban Nha có biệt danh "Vizio". Nội dung cho thấy ông đồng ý gia nhập quân đội Nga theo hợp đồng một năm, được hứa có bảo hiểm y tế, bảo hiểm nhân thọ và sẽ được đưa về Peru nếu bị thương.

Rosa khẳng định chồng bà hoàn toàn không biết mình sẽ phải tham chiến.

"Nếu biết phải ra chiến trường, phải hy sinh mạng sống và thậm chí không được trả lương, ông ấy sẽ không bao giờ đi."

Ban đầu, những tin nhắn từ Nga vẫn khá lạc quan. Tuy nhiên, chúng dần trở nên ngắt quãng, nhiều tin nhắn bị xóa chỉ vài phút sau khi gửi.

"Có lần ông ấy nhắn: 'Hình như họ đưa chúng tôi ra chiến tranh rồi. Đây là địa ngục'."

Ông kể về tình trạng thiếu ăn, các đợt huấn luyện khắc nghiệt, drone tấn công liên tục và việc binh sĩ bị trừng phạt vì không hiểu mệnh lệnh bằng tiếng Nga.

Ngày 26/3, ông báo sẽ tiếp tục được điều động và phải mang theo toàn bộ vũ khí, hành lý.

"Câu cuối cùng ông ấy nói là: 'Anh yêu em và các con rất nhiều. Mọi người sẽ mãi ở trong tim anh'."

Từ đó đến nay Rosa không còn nhận được tin tức. Một số đồng đội nói chồng bà đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công bằng drone, nhưng bà vẫn hy vọng điều đó không đúng.

"Họ bị đưa đến đó như những vật hi sinh. Ba đứa con tôi ngày nào cũng khóc vì nhớ cha."

Peru điều tra nghi vấn buôn người

Văn phòng Công tố Peru đã mở cuộc điều tra, cho rằng hoạt động tuyển mộ này có dấu hiệu của tội buôn người.

Theo tài liệu CNN tiếp cận, giới chức đang xem xét 36 đơn tố cáo của công dân Peru. Những người này cho biết người thân bị lừa bằng các lời mời làm việc giả tại Nga, sau đó bị đưa khỏi đất nước và buộc tham gia cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine.

Bộ Ngoại giao Peru cho biết đã gửi ít nhất 247 yêu cầu tới Moskva để đề nghị cung cấp thông tin về công dân Peru đang phục vụ trong quân đội Nga, đồng thời yêu cầu họ được trở về nước an toàn.

Trong khi đó, Nga tuyên bố tôn trọng quyết định của công dân nước ngoài khi tham gia bảo vệ "chủ quyền và an ninh" của nước này.

"Chỉ muốn được về nhà"

Luật sư Percy Salinas, đại diện nhiều gia đình, ước tính hiện có ít nhất 800 người Peru đang chiến đấu cho Nga.

Theo ông, phần lớn họ bị hấp dẫn bởi khoản thưởng ký hợp đồng khoảng 20.000 USD cùng mức lương từ 3.000 đến 4.000 USD mỗi tháng.

Tuy nhiên, nhiều gia đình cho biết người thân chưa bao giờ nhận được số tiền như đã hứa.

Guillermo, cựu quân nhân Peru 28 tuổi đang có mặt tại vùng lãnh thổ Ukraine do Nga kiểm soát, nói anh sang Nga vì được hứa sẽ làm bảo vệ tại Moskva.

"Khi tới nơi, họ tịch thu điện thoại và gần như ép tôi ký hợp đồng bằng tiếng Nga mà tôi không được phép dịch."

Guillermo cho biết người bạn cùng sang Nga đã thiệt mạng.

"Tôi bị bỏ mặc hoàn toàn. Không có thức ăn, không có thuốc men. Tôi bị drone làm gãy xương bánh chè."

Hiện anh chỉ có thể chống gậy để vận chuyển các thùng hàng vào ban đêm.

"Tôi không thể ngủ vì đầu gối sưng đau. Điều duy nhất tôi mong là được trở về nhà."

Guillermo nói Đại sứ quán Peru cho biết họ không thể giúp vì anh đã tự nguyện ký hợp đồng quân sự.

Ông Pedro Bravo thừa nhận chính phủ Peru gần như không có khả năng can thiệp khi công dân đã ở tiền tuyến.

"Khi một người đang chiến đấu ngoài mặt trận, chúng tôi không thể đến đó để đưa họ ra."

Guillermo hiểu rõ điều đó.

"Tôi chỉ có hai kết cục: chết trong chiến tranh hoặc bị giết. Tôi không còn đường thoát."

Theo CNN