Hạ viện Séc hoãn xem xét đề xuất tăng lương hưu theo độ tuổi
Praha – Hạ viện Séc hôm nay chưa hoàn tất vòng xem xét đầu tiên đối với dự luật của chính phủ về tăng thêm 500 korun mỗi tháng cho người từ 80 tuổi, theo chu kỳ 5 năm. Quyết định hoãn được đưa ra theo đề nghị của bà Taťána Malá, lãnh đạo nhóm nghị sĩ đảng ANO. Các nghị sĩ sẽ tiếp tục vòng xem xét đầu tiên tại một trong những phiên họp tới. Đây cũng là nội dung cuối cùng của kỳ họp Hạ viện bắt đầu từ tháng 8.
Khi bảo vệ dự luật, Bộ trưởng Bộ Tài chính Alena Schillerová, thành viên đảng ANO, đề nghị Hạ viện rút ngắn thời gian xem xét từ hai tháng xuống một tháng. Bà cho biết liên minh cầm quyền muốn dự luật được thông qua trước cuối năm nay, để cơ chế tăng lương hưu theo độ tuổi có thể áp dụng từ đầu năm sau.
Theo bà Schillerová, việc tăng lương hưu theo tuổi là “sự ghi nhận bổ sung đối với những người đã nghỉ hưu trong thời gian rất dài”, bởi họ bắt đầu nhận lương hưu trong bối cảnh kinh tế khác.
“Điều chỉnh lương hưu theo độ tuổi là việc tối thiểu mà một chính phủ quan tâm đến an sinh xã hội có thể làm cho người cao tuổi”, bà nói.
Về đề xuất tăng lương hưu cho người vẫn tiếp tục làm việc sau khi nghỉ hưu, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết mục tiêu là nâng tỷ lệ việc làm ở người cao tuổi, qua đó tăng nguồn thu ngân sách.
Dự luật quy định tăng lương hưu thêm 500 korun khi người hưởng bước sang tuổi 80, 85, 90 và 95; mức tăng là 1.000 korun sau khi đủ 100 tuổi.
So với quy định hiện nay, người 80, 90 và 95 tuổi sẽ được hưởng lợi. Séc hiện cộng thêm 1.000 korun vào lương hưu khi người hưởng đủ 85 tuổi và 2.000 korun khi tròn 100 tuổi. Vì vậy, dự luật không làm thay đổi tổng mức hỗ trợ dành cho hai nhóm này. Chính phủ lý giải việc tăng lương hưu nhằm bù đắp chi phí chăm sóc cao hơn khi tuổi cao.
Chính phủ dự kiến đến năm 2028 mới tăng quyền lợi cho người nghỉ hưu nhưng vẫn làm việc. Theo đề xuất, phần lương hưu tính theo tỷ lệ sẽ tăng thêm 1,5% cơ sở tính đóng mỗi năm.
Cơ quan an sinh xã hội sẽ tự động điều chỉnh cho người làm công ăn lương, trong khi người tự kinh doanh phải nộp đơn. Trước đây, người tiếp tục làm việc sau khi nghỉ hưu cũng được tăng lương hưu, nhưng mức thấp hơn. Chính phủ tiền nhiệm sau đó thay chính sách này bằng việc miễn khoản đóng góp hưu trí tương đương 6,5% thu nhập. Biện pháp miễn đóng góp vẫn được duy trì.
Theo kịch bản chi phí thấp nhất, hai biện pháp trên sẽ tiêu tốn 2,6 tỷ korun trong năm tới và tăng dần qua các năm. Chi phí dự kiến đạt 3 tỷ korun vào năm 2029, 3,8 tỷ korun vào năm 2035, 4,8 tỷ korun vào giữa thế kỷ và 6,4 tỷ korun vào năm 2060.
Bộ Lao động và Xã hội cũng dự báo tỷ lệ việc làm trong nhóm 65-75 tuổi tăng 0,5 điểm phần trăm mỗi năm, tương đương tổng cộng 16,5 điểm phần trăm vào năm 2060.
Theo tính toán này, chi phí danh nghĩa hằng năm cho việc tăng lương hưu sẽ tăng từ 0,8 tỷ korun năm 2028 lên 95 tỷ korun năm 2060. Trong cùng giai đoạn, nguồn thu của nhà nước dự kiến tăng từ 1,5 tỷ lên 89,2 tỷ korun.
Hạ viện Séc siết điều kiện cho vay tiêu dùng
Các điều kiện cấp tín dụng tiêu dùng tại Séc dự kiến được siết chặt, sau khi Hạ viện hôm nay thông qua dự luật nhằm tăng cường bảo vệ người vay.
Theo quy định mới, tỷ lệ phần trăm chi phí vay hằng năm (RPSN) đối với các khoản vay lớn không được cao hơn quá 8 điểm phần trăm so với mức gấp bốn lần lãi suất repo do Ngân hàng Trung ương Séc (ČNB) công bố. Đề xuất của đảng Dân chủ Công dân (ODS) thuộc phe đối lập về việc nâng hệ số lên 5 lần không được thông qua.
Quảng cáo tín dụng cũng không được khiến khách hàng hiểu rằng vay tiền sẽ giúp cải thiện tình hình tài chính. Dự luật, được xây dựng theo một chỉ thị của Liên minh châu Âu (EU), sẽ được chuyển lên Thượng viện xem xét.
Dự luật nhận được 134 phiếu thuận trong số 136 nghị sĩ có mặt, không có phiếu chống. Theo đề nghị của nghị sĩ Vojtěch Munzar thuộc ODS và với sự đồng ý của Bộ trưởng Bộ Tài chính Alena Schillerová, luật sẽ có hiệu lực từ ngày 1/2 năm sau.
Hạ viện cũng bổ sung quy định nhằm hạn chế việc khiếu kiện hợp đồng tín dụng tiêu dùng, kể cả vay thế chấp, với lý do bên cho vay không đánh giá đầy đủ khả năng trả nợ của khách hàng.
Theo đề xuất của hai nghị sĩ ANO Patrik Nacher và Patrik Pařil, khách hàng được coi là có khả năng trả nợ nếu từng hoàn tất việc thanh toán một khoản tín dụng tiêu dùng hoặc đã trả khoản vay thế chấp đều đặn trong ít nhất 18 tháng. Quy định này nhằm hạn chế hành vi cố tình tìm cách vô hiệu hóa hợp đồng.
Các nghị sĩ cho biết dịch vụ hỗ trợ khiếu kiện hợp đồng đang nở rộ, chủ yếu do các luật sư cung cấp. Ông Vladimír Pikora, Chủ nhiệm Ủy ban Ngân sách Hạ viện, trước đó cho biết đã xuất hiện cả những nỗ lực khiếu kiện hợp đồng vay thế chấp.
Trần chi phí tín dụng được xây dựng dựa trên thực tiễn xét xử ổn định của các tòa án Séc. ODS đề xuất mức trần cao hơn, bằng 5 lần lãi suất repo.
Phó chủ tịch Hạ viện Jan Skopeček thuộc ODS cảnh báo nếu trần chi phí quá thấp, những khách hàng có rủi ro cao, vốn bị ngân hàng áp lãi suất cao hơn, có thể phải tìm đến các khoản vay trên thị trường không chính thức.
Chỉ thị của EU cũng áp dụng với các khoản vay không tính lãi. Bên cho vay vẫn phải đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng, kể cả với hình thức mua trước trả sau khi mua hàng hóa hoặc dịch vụ, như điện thoại và thiết bị điện tử.
Các nghị sĩ Nacher, Pařil, Pikora và Munzar đã thúc đẩy quy định cho phép bên cho vay chỉ cần sử dụng dữ liệu từ báo cáo tổng hợp hằng tháng hoặc cơ sở dữ liệu chuyên dụng để đánh giá khả năng trả nợ. Giá trị khoản thanh toán trả chậm không được vượt quá mức lương bình quân của toàn nền kinh tế trong ba quý đầu năm trước.
Dự luật cấm bên cho vay sử dụng thông tin thu thập từ mạng xã hội để đánh giá khả năng trả nợ. Dữ liệu về chủng tộc, nguồn gốc sắc tộc, tư cách thành viên công đoàn hay quan điểm chính trị cũng không được phép sử dụng.
Với khoản vay có thời hạn dưới 12 tháng và giá trị tối đa 20.000 korun, dự luật quy định mức trần cho tổng chi phí. Công thức tính gồm khoản cố định 2.000 korun cho chi phí giải ngân, cộng phần chi phí dựa trên số tiền vay, thời hạn vay và mức lãi tối đa. Mức lãi này được xác định theo lãi suất cơ bản của ČNB.
Nếu lãi suất cơ bản của ČNB thấp hơn 4%, tỷ lệ 4% sẽ được dùng để tính RPSN. Với lãi suất cơ bản hiện tại là 3,75%, RPSN tối đa sẽ là 48%.
Quảng cáo không được đưa ra thông tin sai lệch rằng khoản nợ tiêu dùng chưa thanh toán có ít hoặc không có ảnh hưởng đến việc đánh giá khả năng trả nợ. Luật cũng cấm quảng cáo khiến khách hàng hiểu rằng vay tiêu dùng giúp tăng nguồn lực tài chính, thay thế tiền tiết kiệm hoặc nâng cao mức sống.
Các chủ nợ phải giới thiệu người gặp khó khăn tài chính đến những dịch vụ tư vấn nợ dễ tiếp cận.
Dự luật cũng mở rộng “quyền được lãng quên” với người từng mắc ung thư. Sau khoảng thời gian tối đa theo luật định kể từ khi kết thúc điều trị, công ty bảo hiểm không được sử dụng thông tin về bệnh ung thư trước đây khi ký hợp đồng bảo hiểm liên quan đến tín dụng tiêu dùng.
Theo đề xuất của nghị sĩ Milan Brázdil thuộc ANO, Hạ viện rút thời hạn này từ 15 năm xuống còn 7 năm. Bộ trưởng Bộ Tài chính Schillerová cho biết đây là khoảng thời gian phù hợp theo đánh giá chuyên môn của Bộ Y tế. Ông Brázdil cũng khẳng định đề xuất dựa trên dữ liệu điều trị bệnh nhân.
Đề xuất của một nhóm nghị sĩ đối lập do Štěpán Slovák thuộc ODS dẫn đầu về việc rút thời hạn xuống 6 năm không được thông qua. Hạ viện cũng bác đề xuất của nghị sĩ Václav Pláteník thuộc KDU-ČSL về mở rộng “quyền được lãng quên” sang bảo hiểm cho các khoản vay thế chấp chưa thuộc phạm vi điều chỉnh.
Séc số hóa thủ tục cấp và hủy quyền cư trú của người nước ngoài
Hạ viện Séc hôm nay thông qua dự luật mới về người nước ngoài, mở đường số hóa thủ tục cấp và hủy quyền cư trú nhằm rút ngắn thời gian xử lý, đồng thời tăng cường an ninh.
Dự luật kế thừa luật hiện hành và bổ sung yêu cầu công dân các nước Liên minh châu Âu lưu trú tại Séc trên 90 ngày phải đăng ký bắt buộc. Hiện việc đăng ký này chỉ mang tính tự nguyện. Văn bản sẽ được chuyển lên Thượng viện xem xét.
Theo Bộ Nội vụ, dự luật không nới lỏng điều kiện cấp quyền cư trú mà nhằm xây dựng hệ thống hiện đại và hiệu quả hơn. Luật hiện hành từ lâu bị chỉ trích là phức tạp, khó theo dõi. Quy định mới không áp dụng với người xin tị nạn hoặc bảo hộ tạm thời.
Bộ trưởng Bộ Nội vụ Lubomír Metnar thuộc ANO cho biết luật sẽ giúp hoạt động quản lý cư trú hiệu quả hơn, đồng thời tăng cường an ninh Séc.
Dự luật đã được xây dựng từ nhiệm kỳ quốc hội trước và cũng nhận được sự ủng hộ của người tiền nhiệm Vít Rakušan thuộc đảng STAN. Ông Rakušan cho rằng quản lý điện tử quá trình di trú sẽ giúp hiện đại hóa hệ thống và khắc phục tình trạng xử lý kéo dài.
Theo phần thuyết minh, luật mới mở rộng khả năng hủy quyền cư trú đối với người phạm tội hoặc gây nguy hiểm cho trật tự công cộng và an ninh nội địa.
Luật cũng điều chỉnh cơ chế để chính phủ quản lý hạn ngạch người nước ngoài từ các quốc gia ngoài EU, đồng thời tăng trách nhiệm của bên bảo lãnh hoặc mời người nước ngoài đến Séc, như doanh nghiệp, trường học và câu lạc bộ thể thao.
Bộ Nội vụ cho biết quy định mới còn nhằm ngăn trường hợp người nước ngoài cư trú bất hợp pháp hoặc bị trục xuất cố ở lại Séc bằng cách khai rằng họ có bạn gái người Séc. Khi hồ sơ bị bác, người này có thể đưa ra một “bạn gái” khác, thường là dịch vụ được thuê trả tiền.
Việc số hóa quản lý người nước ngoài dự kiến có hiệu lực từ năm 2029. Cơ chế đăng ký bắt buộc đối với công dân EU sẽ được áp dụng một năm sau đó.
Theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ Metnar, quy định đăng ký sẽ ảnh hưởng đến ít nhất 200.000 người. Người vi phạm chỉ bị phạt tối đa 10.000 korun, không phải chịu hình thức xử lý khác.
Một nhóm nghị sĩ Piráti do Samuel Volpe dẫn đầu đã không thuyết phục được Hạ viện thông qua đề xuất xóa bỏ một số khác biệt giữa thân nhân của công dân Séc và thân nhân của công dân các nước EU khác.
Ông Volpe cho rằng dự luật của chính phủ không công bằng và mang tính phân biệt đối xử ở nội dung này. Bộ trưởng Bộ Nội vụ Metnar trước đó giải thích Séc không thể áp dụng quy định nghiêm khắc hơn với thân nhân của công dân EU khác do ràng buộc của luật châu Âu. Phần lớn quốc gia EU cũng áp dụng hai hệ thống quy định khác nhau.
Theo dự luật, từ tháng 1/2029, Bộ Nội vụ sẽ lập tài khoản điện tử cho người nước ngoài. Họ sẽ sử dụng tài khoản này để liên lạc với cơ quan hành chính và nộp hồ sơ xin cư trú. Các văn bản cũng được gửi dưới dạng điện tử. Hệ thống được kỳ vọng giúp quản lý người nước ngoài đầy đủ và chặt chẽ hơn.
Bộ Nội vụ cho biết cơ chế đăng ký công dân EU sẽ giúp các cơ quan chức năng tiếp cận thông tin về những người hiện chưa có dữ liệu trong hệ thống đăng ký dân cư.
Việc thiếu dữ liệu đang gây nhiều khó khăn. Các địa phương không nhận được ngân sách phân bổ tương ứng với số người nước ngoài cư trú, trong khi những người này không đóng một số loại phí địa phương. Người không đăng ký cũng khó được ghi nhận trong cơ sở dữ liệu vi phạm hành chính và gặp trở ngại khi làm việc với cơ quan công quyền.
Theo Bộ Nội vụ, số đơn do người nước ngoài nộp tại Séc liên tục tăng. Ngoài các hồ sơ này, nhà chức trách mỗi năm còn phải giải quyết hơn 630.000 thủ tục khác, như thay đổi nơi cư trú, xin cấp mã số định danh cá nhân hoặc giấy tờ đi lại.
Nguồn ČTK
