Nghị quyết yêu cầu chấm dứt chiến sự Iran mà Hạ viện Mỹ thông qua cho thấy rạn nứt trong đảng Cộng hòa cũng như sức ép ngày càng tăng với ông Trump.

Hạ viện Mỹ ngày 3/6 bỏ phiếu về dự thảo nghị quyết do phe Dân chủ đệ trình nhằm ngăn Tổng thống Donald Trump ra lệnh thực hiện thêm các cuộc tấn công vào Iran, yêu cầu rút quân Mỹ khỏi cuộc chiến. Đây là lần thứ ba nghị quyết siết quyền lực chiến tranh của ông Trump được đưa ra bỏ phiếu tại Hạ viện Mỹ.

Trong hai lần trước đó, nỗ lực của phe Dân chủ đều thất bại, do không hội đủ được số phiếu quá bán cần thiết. Trong cuộc bỏ phiếu lần đầu tiên hôm 5/3, dự thảo nghị quyết nhận được 212 phiếu thuận và 219 phiếu chống. Đến cuộc bỏ phiếu thứ hai hôm 16/4, số phiếu thuận tăng lên 213, còn số phiếu chống giảm xuống còn 214.

Phe Dân chủ không từ bỏ nỗ lực và dự thảo nghị quyết một lần nữa được nghị sĩ Gregory Meeks, thành viên cấp cao của đảng Dân chủ trong Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ, đề nghị đưa ra bỏ phiếu vào ngày 21/5. Tuy nhiên, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson đã đình chỉ cuộc bỏ phiếu vài giờ trước khi bắt đầu, khiến các nghị sĩ Dân chủ phẫn nộ.

Ông Johnson đã không ngăn được cuộc bỏ phiếu ngày 3/6 và nghị quyết siết quyền lực chiến tranh của Tổng thống được thông qua với 215 phiếu thuận, 208 phiếu chống. 4 nghị sĩ Cộng hòa, gồm Thomas Massie, Tom Barrett, Warren Davidson và Brian Fitzpatrick đã chọn đứng về phe Dân chủ để bỏ phiếu thuận, khi ngày càng nhiều cử tri Mỹ bày tỏ không ủng hộ cuộc chiến Iran.

"Tôi cho rằng người dân chắc chắn đang rất thất vọng với cuộc chiến", Barrett nói khi được hỏi về cảm nhận của cử tri Mỹ về cuộc xung đột đã bước sang tháng thứ 4.

Một cuộc thăm dò của New York Times phối hợp với Đại học Siena thực hiện vào giữa tháng 5 cho thấy 64% cử tri Mỹ nghĩ rằng ông Trump đã quyết định sai lầm khi phát động chiến tranh, trong khi 30% tin rằng ông đã quyết định đúng.

Nghị sĩ Massei của bang Kentucky từ lâu đã chỉ trích ông Trump vì tiến hành chiến tranh ở Iran mà không có sự cho phép của quốc hội.

"Người dân đã mệt mỏi với điều này", ông nói, thêm rằng cuộc bỏ phiếu đã "gửi thông điệp tốt rằng Hạ viện, nơi đại diện cho người dân, đã mệt mỏi với cuộc chiến".

Khi điều trần trước Ủy ban Đối ngoại Hạ viện ngày 3/6, Ngoại trưởng Marco Rubio nói rằng việc quốc hội thông qua nghị quyết sẽ khiến Iran có thể không còn mặn mà với việc đàm phán.

"Họ nghĩ rằng nếu nghị quyết được thông qua, điều đó có nghĩa là Tổng thống sẽ không thể truy đuổi họ nữa. Theo đó ông ấy không còn bất kỳ đòn bẩy nào", ông Rubio nói.

Ông Rubio thêm rằng cuộc bỏ phiếu cũng sẽ khiến các nhà đàm phán Iran nghĩ rằng chính quyền Trump "sẽ bị trói tay và chúng ta sẽ không thể làm gì được họ, vậy thì tại sao lại phải ký thỏa thuận?".

Nhưng khi áp lực từ cử tri tăng lên và cuộc bầu cử giữa kỳ đến gần, các nghị sĩ Cộng hòa dường như cảm thấy đồng cảm hơn với thông điệp mà phe Dân chủ đưa ra về lối thoát cho cuộc chiến.

"Chúng ta đang bị mắc kẹt trong một cuộc chiến không có hồi kết vì Tổng thống chỉ nghĩ đến cái tôi của chính mình mà không chuẩn bị cho các hậu quả", nghị sĩ Dân chủ Meeks phát biểu khi trình nghị quyết ra Hạ viện.

Meeks nhấn mạnh ngoại giao là "lối thoát duy nhất" cho cuộc chiến, chứ không phải là "ném bom nhiều hơn hay những lời lẽ đao to búa lớn".

Theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh, Tổng thống chỉ có thời hạn 60 ngày để xin quốc hội phê chuẩn sau khi điều quân tham chiến. Thời hạn này đã trôi qua từ vài tuần trước, nên phe Dân chủ cho rằng ông Trump đang vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, Nhà Trắng cho rằng thời hạn này vẫn được đảm bảo bởi Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận ngừng bắn từ ngày 8/4.

Nghị sĩ Cộng hòa Brian Mast, chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, đã lặp lại lập luận của ông Trump rằng cuộc chiến trên thực tế đã kết thúc. "Chúng ta không đang trong trạng thái thù địch. Lực lượng Mỹ ở đó gần như tương đương với số quân mà chúng ta liên tục duy trì trong khu vực", ông nói.

Dù đã được Hạ viện thông qua, nghị quyết này dự kiến phải đối mặt với những rào cản lớn trước khi quốc hội có thể buộc ông Trump chấm dứt cuộc chiến. Ngay cả khi được Thượng viện thông qua, nghị quyết gần như chắc chắn sẽ bị Tổng thống Trump phủ quyết, theo Theodoric Meyer, nhà bình luận của Washington Post. "Chưa từng có nghị quyết về quyền chiến tranh nào vượt qua được quyền phủ quyết của Tổng thống", Meyer cho hay.

Nhưng thượng nghị sĩ Dân chủ Tim Kaine, người dẫn đầu nỗ lực bỏ phiếu về quyền chiến tranh tại Thượng viện, cho rằng việc quốc hội thông qua nghị quyết siết quyền lực chiến tranh có thể tạo áp lực buộc ông Trump phải đàm phán chấm dứt xung đột.

Leo Shane III, nhà bình luận của Politico, cho rằng việc Hạ viện thông qua nghị quyết hiện chỉ mang tính biểu tượng và chưa gây ra tác động nào với chiến dịch Iran của ông Trump, đây vẫn là dấu hiệu mới nhất cho thấy các thành viên trong chính đảng Cộng hòa đã sẵn sàng chống lại ông.

Đảng Cộng hòa gần đây từng bác bỏ một vài mục tiêu của chính quyền Trump, như từ chối đề xuất hàng tỷ USD của Tổng thống nhằm hỗ trợ dự án phòng khiêu vũ và một quỹ của Bộ Tư pháp nhằm bồi thường cho các đồng minh mà ông cho là bị truy tố bất công.

"Những động thái này cho thấy căng thẳng ngày càng gia tăng giữa Nhà Trắng và các nghị sĩ Cộng hòa tại Đồi Capitol", Connor O'Brien, nhà bình luận của Politico, nhận xét và thêm rằng chúng cũng phơi bày những rạn nứt trong nội bộ đảng Cộng hòa.

Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune cho biết diễn biến của cuộc chiến với Iran sẽ ảnh hưởng đến việc liệu có thêm nhiều nghị sĩ Cộng hòa đứng ra phản đối nó hay không.

"Các thành viên của chúng tôi đang đặt ra những câu hỏi hợp lý và cố gắng tìm hiểu chiến lược trong thời gian tới là gì", ông Thune nói với các phóng viên tháng trước.

Ông Trump tháng trước từng khoe rằng một thỏa thuận với Iran đã sắp đạt được, nhưng nó cuối cùng không xuất hiện. Trong cuộc phỏng vấn với CNBC ngày 1/6, khi nhắc đến các cuộc đàm phán, ông nói "thành thật mà nói, tôi không quan tâm nếu chúng kết thúc".

Thế nhưng khi trả lời phóng viên tại Nhà Trắng ngày 3/6, ông Trump lại cho biết cuộc đàm phán với Iran đang diễn ra rất tốt và bày tỏ lạc quan rằng thỏa thuận "có thể đạt được vào cuối tuần này".

Bình luận của ông Trump trái ngược với tuyên bố từ phía Iran, khi Ngoại trưởng Abbas Araghchi nói đàm phán "không có tiến triển nào đáng kể". Những thông điệp mâu thuẫn này khiến cho việc xung đột khi nào chấm dứt hiện rất khó có thể dự đoán.

Nguồn: VNE