Giới thiệu Thượng viện Cộng hòa Séc - phần 2
Tuy nhiên, Liên minh chính trị này chỉ tồn tại cho đến cuộc bầu cử Thượng viện năm 2000, khi phần lớn số ghế trong Thượng viện thuộc thành viên của Liên minh Bốn đảng (Čtyřkoalice). Các đảng nhỏ cũng đã thành công trong cuộc bầu cử Thượng viện năm 2002, khi Liên minh Bốn đảng lại giành chiến thắng, nhưng lần này Chính phủ và Thượng viện tiếp tục ủng hộ nội các của thủ tướng Špidla, được thành lập vào mùa hè năm 2002.
Phe đối lập do ODS lãnh đạo (M. Topolánek) đã giành được quyền kiểm soát Thượng viện sau cuộc bầu cử năm 2004, khi ČSSD do Thủ tướng S. Gross đứng đầu chịu thất bại nặng nề và chỉ có 7 đại diện tại Thượng viện sau bầu cử. Thành công của ODS được lặp lại trong cuộc Siêu bầu cử năm 2006, khi M. Topolánek, với tư cách là Thủ tướng, đã bảo vệ vị trí đảng mạnh nhất trong cuộc bầu cử Thượng viện.
Giai đoạn 2006 đến 2016
Cuộc bầu cử Thượng viện năm 2006 độc đáo ở chỗ, lần đầu tiên trong lịch sử, một đảng đã giành chiến thắng với các Thượng nghị sĩ chiếm đa số tại Thượng viện. Năm 2006, ODS đã thành công, trong giai đoạn 2006-2008 có 42 thượng nghị sĩ, tức là hơn một nửa tổng số thượng nghị sĩ. Đa số này đã bị mất trong các cuộc bầu cử tiếp theo vào năm 2008, nhưng Liên minh cầm quyền do ODS lãnh đạo vẫn giữ được đa số tại Thượng viện. Chỉ đến năm 2010, ČSSD mới có thể lặp lại kết quả của cuộc bầu cử thượng viện mà ODS đã có vào năm 2006, tức là kết quả một đảng chính trị duy nhất chiếm hơn một nửa số ghế trong Thượng viện. Phe đối lập ČSSD với thành công bầu cử này được gọi là Cơn sóng thần màu da cam (màu da cam là biểu tượng của đảng ČSSD vào thời điểm đó). Thành công của ČSSD cũng được lặp lại vào năm 2012, sau cuộc bầu cử thượng viện, đảng đã có 44 Thượng nghị sĩ trong Thượng viện.
Vào mùa xuân năm 2013, Thượng viện đã đệ đơn kiện Tổng thống Klaus do ân xá vào dịp Năm mới và các hành động khác trong quá khứ của ông. Vụ kiện chủ yếu được các thượng nghị sĩ ČSSD ủng hộ. Tuy nhiên, cuối cùng, Tòa án Hiến pháp đã bác vụ này. Cuộc bầu cử Thượng viện năm 2014 ČSSD mất hơn một nửa đa số (Câu lạc bộ Thượng nghị sĩ chỉ có 35 thành viên sau cuộc bầu cử), nhưng bản thân liên minh cầm quyền (ČSSD, ANO, KDU-ČSL) vẫn giữ chiếm đa số (49 thượng nghị sĩ).
Giai đoạn 1998 đến 2006
Thượng viện ủng hộ chính phủ lâm thời của Josef Tošovský cho đến cuộc bầu cử sớm vào tháng 6 năm 1998. Sau cuộc bầu cử quốc hội, hai đảng nghị viện mạnh nhất (ODS và ČSSD) đã ký Thỏa thuận đối lập, không chỉ mang lại cơ hội cho cả hai đảng chính trị để thay đổi Hiến pháp (họ cùng nhau chiếm hơn 3/5 đa số hiến pháp ở cả Hạ viện và Thượng viện), nhưng đồng thời, Đảng Dân chủ Xã hội cầm quyền đã ủng hộ ứng cử viên ODS (Libuše Benešová) cho vị trí Chủ tịch Thượng viện.
Giai đoạn 2016 đến 2018
Cuộc bầu cử Thượng viện năm 2016 mang lại thành công cho đảng KDU-ČSL hoặc các ứng cử viên mà KDU-ČSL ủng hộ (giành được 9 ghế). Ngược lại, ČSSD (chỉ có 2 ghế và phong trào ANO 2011 (chỉ có 3 ghế ). Mặc dù vậy, Liên minh cầm quyền vẫn có đa số. Từ các đảng đối lập, ODS (3 ghế), TOP 09 và STAN (cùng có 2 ghế liên minh, và STAN còn được 2 ghế từ ứng cử riêng). Đảng cộng sản KSČM đã không giành được bất kỳ ghế thượng nghị sĩ nào. Trong số các đảng nhỏ hơn như Bắc Séc, Đảng Xanh, OPAT, SLK và “OSN” cũng thành công. Câu lạc bộ thượng nghị sĩ lớn nhất vẫn là Câu lạc bộ thượng nghị sĩ ČSSD (25 thành viên), trong khi Câu lạc bộ thượng nghị sĩ KDU-ČSL (16 thành viên) đứng ở vị trí thứ hai. Tiếp theo là Câu lạc bộ Thị trưởng và ứng viên độc lập có 11 ghế, Câu lạc bộ Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Công dân (10 thành viên), Câu lạc bộ Thượng nghị sĩ ANO (7 thành viên) và Câu lạc bộ Thượng nghị sĩ Độc lập (5 thành viên).
Cuộc bầu cử đầu tiên của Milan Štěch là Chủ tịch Thượng viện có liên quan đến cái gọi là Cơn sóng thần màu da cam
Trong cuộc bầu cử Thượng viện năm 2016, 19 thượng nghị sĩ đã bảo vệ ghế thành công (các cuộc bầu cử được tổ chức ở tổng số 27 khu vực bầu cử), 10 thượng nghị sĩ mới đã trúng cử. Tuy nhiên, Tòa án Hành chính Tối cao Cộng hòa Séc sau đó đã tuyên bố cuộc hủy kết quả bầu cử ở đơn vị bầu cử số 4 ở Most – phải bầu lại vào tháng 1 năm 2017. Sau cuộc bầu cử vào Hạ viện vào tháng 10 năm 2017, do thượng nghị sĩ Jiří Hlavatý trúng cử, và thượng nghị sĩ của đơn vị bầu cử số 39 Trutnov bị bỏ trống do đó Câu lạc bộ Thượng nghị sĩ của Phong trào ANO đã bị mất một ghế. Jan Sobotka, người đã gia nhập Câu lạc bộ Thị trưởng và các ứng viên độc lập sau khi được bầu bổ sung vào vị trí trống đó vào tháng Giêng. Năm 2017, Thượng nghị sĩ Václav Láska cũng từ chức khỏi Đảng Xanh và thành lập Phong trào tự do mới Thượng nghị sĩ 21, với mục tiêu ủng hộ các cá nhân độc lập trong các cuộc bầu cử vào Thượng viện. Trong cuộc bầu cử bổ sung vào tháng 5 năm 2018 tại Quận số 78 – Zlín, Tomáš Goláň đã được bầu vào Thượng viện nhờ phong trào này để lấp chỗ trống do František Čub để lại.
Vài tháng sau khi thành lập, phong trào mới này cũng được đưa vào trong số các chủ thể khác của Thượng viện với hai thượng nghị sĩ. Vào mùa xuân năm 2017, Chủ tịch Thượng viện Štěch đã công khai lên tiếng phẩn đối lại Tổng thống Miloš Zeman, khi ông dọa Thượng viện sẽ kiện lên Tòa hiến pháp nếu Bộ trưởng Tài chính Babiš không bị sa thải khỏi chính phủ của Sobotka sau vụ bê bối trái phiếu chính phủ của Babiš. Tổng thống Zeman cuối cùng đã cách chức Bộ trưởng tài chính Babiš.
Giai đoạn 2018 đến 2020
Jaroslav Kubera, Chủ tịch Thượng viện 2018 – 2020
Cuộc bầu cử Thượng viện năm 2018 là một thành công lớn đối với ODS, đã có thêm 6 ghế so với bầu cử trước, các ứng cử viên của đảng Thị trưởng và những người độc lập cũng đã thành công và hàng ngũ phe đối lập trong Thượng viện được mở rộng đáng kể, điều này cũng nhờ sự suy giảm đáng kể của ČSSD đảng mạnh nhất trước đây (mất 12 ghế). Ngược lại, cuộc bầu cử gây ra sự thất vọng nhất định cho KDU-ČSL, vốn có nhiều kỳ vọng vào chiến thắng của họ. Câu lạc bộ thượng nghị sĩ ODS cũng đã mở rộng để bao gồm Ivo Valenta, người đã được bầu là ứng cử viên của Đảng Những người kinh doanh cá thể vào năm 2014 và hoạt động với tư cách thượng nghị sĩ độc lập cho đến thời điểm này. Mặc dù vậy, Câu lạc bộ Thị trưởng và những ứng viên độc lập đã trở thành câu lạc bộ mạnh nhất trong Thượng viện, chẳng hạn như câu lạc bộ này mạnh lên nhờ hai ứng cử viên tổng thống không thành công là Jiří Drahoš và Marek Hilšer. Một ứng cử viên tổng thống khác, Pavel Fischer, cũng đắc cử, nhưng ông vẫn ở Thượng viện mà không tham gia câu lạc bộ nào và là Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại, Quốc phòng và An ninh. Mặc dù thực tế là ODS không có câu lạc bộ mạnh nhất, nhưng cũng đã cố gắng đưa ứng cử viên Jaroslav Kubera trở thành chủ tịch Thượng viện, thay thế chủ tịch hiện tại Milan Štěch khỏi ČSSD sau tám năm. Ở vòng đầu tiên của cuộc bầu cử, ứng cử viên STAN Jan Horník đã bị loại, ở vòng thứ hai Kubera đánh bại ứng cử viên KDU-ČSL Václav Hampl.
Vào tháng 7 năm 2019, Thượng viện đã quyết định đệ trình đề xuất khởi kiện Hiến pháp chống lại Tổng thống Zeman do một số hành động trước đó của ông bị coi là vi phạm Hiến pháp Cộng hòa Séc. Tuy nhiên, Hạ viện đã không chấp thuận vụ kiện.
Giai đoạn 2020 đến 2022
Sau cái chết đột ngột của Chủ tịch thượng viện Jaroslav Kubera vào tháng 1 năm 2020, phó chủ tịch thứ nhất của ông Jiří Růžička từ Câu lạc bộ Thị trưởng và các ứng viên độc lập tạm thời tiếp quản quyền lãnh đạo của Thượng viện, người đồng thời quyết định tranh cử với tư cách là đại diện của câu lạc bộ mạnh nhất cho vị trí Chủ tịch Thượng viện. Ngay cả trước cuộc bầu cử, thượng nghị sĩ độc lập trước đây Jitka Chalánková đã củng cố hàng ngũ của Câu lạc bộ Thượng nghị sĩ ODS để giúp ứng cử viên ODS Miloš Vystrčil đắc cử. Cuối cùng, đúng như dự đoán, Vystrčil đã thắng Růžička ngay ở vòng đầu tiên của cuộc bầu cử và trở thành Chủ tịch Thượng viện, được sự ủng hộ của câu lạc bộ Thượng viện KDU-ČSL là chìa khóa thành công. Trong cuộc bầu cử bổ sung ở Teplice vào tháng 6 năm 2020, ứng cử viên Hynek Hanza của ODS đã được bầu làm người kế nhiệm Jaroslav Kubera, và Câu lạc bộ Thượng nghị sĩ ODS cũng như Câu lạc bộ Thị trưởng và những ứng viên người độc lập do đó có 19 thành viên.
Trong năm 2019, Chủ tịch Thượng viện Jaroslav Kubera từ ODS đã quyết định đến thăm Đài Loan, một quốc gia độc lập trên thực tế, tuy nhiên, Cộng hòa Séc, giống như đại đa số các quốc gia khác, không công nhận. Ông đã bị chỉ trích vì kế hoạch này, đặc biệt phản đối là Tổng thống Zeman và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Sau cái chết của Kubera, câu hỏi đặt ra là liệu chuyến đi sẽ diễn ra hay không. Người kế nhiệm vị trí của ông Kubera là đồng nghiệp trong đảng và là bạn, ông Miloš Vystrčil đã dành thời gian suy nghĩ, cuối cùng đã thông báo vào tháng 6 năm 2020 rằng ông sẽ đến Đài Loan. Vào tháng 8 năm 2020, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo đã có bài phát biểu tại Thượng viện Séc trong chuyến thăm Trung Âu. Trong bài phát biểu của mình, ông chỉ trích Trung Quốc và ủng hộ Chủ tịch Thượng viện Miloš Vystrčil và chuyến đi dự kiến của ông tới Đài Loan. Chuyến đi cuối cùng đã diễn ra vào đầu tháng 8 và tháng 9, ngoài Miloš Vystrčil, phó chủ tịch thứ nhất của Thượng viện Jiří Růžička (TOP 09 và Các Thị trưởng), chủ tịch câu lạc bộ thượng nghị sĩ KDU-ČSL Petr Šilar, chủ tịch ủy ban đối ngoại của Thượng viện Pavel Fischer (không đảng phái), thượng nghị sĩ Lumír Aschenbrenner đã tham gia (ODS), Tomáš Goláň (Sen21) và những người khác, cựu thị trưởng Praha Zdeněk Hřib (đảng Cướp biển), đại diện của lĩnh vực học thuật và có đại diện của 36 công ty Séc, hầu hết trong lĩnh vực kỹ thuật, người máy và công nghệ hiện đại. Tại Đài Loan, Miloš Vystrčil đã gặp ngoại trưởng, thủ tướng, chủ tịch quốc hội và tổng thống Đài Loan, và chuyến thăm của ông đã trở thành một trong những sự kiện được theo dõi nhiều nhất trên thế giới trong những ngày đó. Ông Vystrčil cũng trở thành quan chức cấp cao nước ngoài đầu tiên có bài phát biểu trước Hội đồng Lập pháp (giống như nghị viện) của Đài Loan. Ông đã vấp phải sự chỉ trích mạnh mẽ từ Trung Quốc và Tổng thống Miloš Zeman.
Vào tháng 10 năm 2020, các cuộc bầu cử định kỳ được tổ chức bổ sung 1/3 thượng viện, điều này đặc biệt mang lại sự tăng cường đại diện của đảng STAN tại thượng viện (thêm 7 ghế). Nó cũng củng cố sự đại diện của ODS (thêm 3 ghế) và TOP 09 (thêm 2 ghế).
Việc củng cố cơ bản câu lạc bộ STAN đã đặt ra câu hỏi về chức vụ chủ tịch của viện, tuy nhiên, phần lớn các thượng nghị sĩ cho TOP09 đã chuyển từ câu lạc bộ STAN sang câu lạc bộ ODS và TOP09 mở rộng, do đó họ trở thành phe mạnh nhất trong Thượng viện và Miloš Vystrčil sau đó đã bảo vệ thành công chức chủ tịch Thượng viện. Trong các cuộc bầu cử, đại diện của SEN21 (thêm 1 ghế), đảng Cướp biển (thêm 1 ghế) và đảng Svobodní đã giành được đại diện đầu tiên trong lịch sử tại Thượng viện Séc.
Ngược lại, đảng Xã hội Dân chủ ČSSD (-10 ghế) và đảng KDU-ČSL (-2 ghế), đảng Xanh Zelení (-2 ghế) và Phong trào ANO (-1 ghế) cũng bị mất. Do đó, câu lạc bộ thượng nghị sĩ ČSSD đã không còn tồn tại và các thượng nghị sĩ ČSSD còn lại đã tham gia câu lạc bộ ANO, câu lạc bộ này đã được chuyển đổi thành PROREGION.
Trong nhiệm kỳ của Vystrčil, chính sách bảo vệ nhân quyền trên thế giới của Thượng viện đã được củng cố đáng kể. Ngoài chuyến đi của phái đoàn thượng viện đến Đài Loan đã được đề cập, vào năm 2021, Thượng viện Séc đã tiếp đón lãnh đạo phe đối lập Belarus Svyatlana Cichanouska, nhà hoạt động Hồng Kông Simon Cheng hoặc phái đoàn chính phủ Đài Loan. Vào tháng 11 năm 2021, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, Pavel Fischer, đã phát biểu tại Đại hội người Duy Ngô Nhĩ ở Praha. Vào tháng 6 năm 2021, Thượng viện đã thông qua một nghị quyết kêu gọi chính sách của Trung Quốc đối với nạn diệt chủng người Duy Ngô Nhĩ.
Vào tháng 11 năm 2021, Tổng thống Slovakia Zuzana Čaputová đã đến thăm Thượng viện.
(Còn nữa)
Biên dịch: Ing. Doãn Dân – Tamda Media
Nguồn: https://cs.wikipedia.org/wiki/Sen%C3%A1t_Parlamentu_%C4%8Cesk%C3%A9_republiky
