Hệ thống Xuất nhập cảnh (Entry-Exit System – EES) sẽ được triển khai đầy đủ trên toàn bộ khối Schengen trong tuần này, hứa hẹn khiến việc đi lại quanh châu Âu trở nên phức tạp hơn.

EES, bắt đầu áp dụng thí điểm tại một số sân bay từ tháng 10/2025, sẽ trở thành cơ chế kiểm soát biên giới tiêu chuẩn đối với tất cả các trường hợp lưu trú ngắn hạn thuộc diện áp dụng, tại mọi quốc gia Schengen tham gia, kể từ ngày 10/4/2026. Cộng hòa Séc sẽ tham gia giai đoạn “triển khai mềm” từ ngày 9/4.

Mục tiêu của hệ thống mới là hiện đại hóa kiểm soát biên giới và hệ thống di trú của EU, giảm tội phạm và gian lận, đồng thời nhận diện tốt hơn các rủi ro an ninh. Tuy vậy, các đợt triển khai ban đầu – cả ở Praha lẫn các nơi khác – đã bộc lộ không ít trục trặc.

Người đi lại cần chuẩn bị gì khi hệ thống chính thức vận hành và sân bay Praha đã cải thiện được thời gian chờ đợi hay chưa? Dưới đây là những điểm cần lưu ý trước khi quy định mới được áp dụng đồng loạt vào thứ Sáu.

EES áp dụng cho những ai?  

EES áp dụng cho công dân ngoài EU/Schengen nhập cảnh các nước Schengen hoặc EU với mục đích lưu trú ngắn hạn tối đa 90 ngày trong mỗi chu kỳ 180 ngày.

Những người này sẽ phải cung cấp dấu vân tay, dữ liệu sinh trắc khuôn mặt và thông tin giấy tờ du lịch. Tất cả được lưu trữ trong một cơ sở dữ liệu tập trung của EU, thay thế việc đóng dấu hộ chiếu, trong thời hạn ba năm.

Đối tượng bao gồm công dân Anh và các khách du lịch được miễn thị thực, dù đi với mục đích du lịch hay công tác. Quy định cũng áp dụng với người sở hữu bất động sản trong EU nhưng không có giấy phép cư trú.

Ngược lại, công dân ngoài EU có giấy phép cư trú dài hạn, thường trú, hoặc thị thực lao động, thị thực du học hợp lệ sẽ không phải cung cấp lại dữ liệu sinh trắc. Công dân EU và thân nhân của họ cũng được miễn trừ khỏi hệ thống.

Ireland và Cyprus không tham gia EES, vì vậy hai nước này vẫn tiếp tục thực hiện kiểm tra hộ chiếu thủ công.

Nguy cơ chậm trễ đáng kể  

Tháng 10/2025, khi sân bay Praha đưa EES vào vận hành, kết quả được mô tả là khá hỗn loạn. Hàng chục ki-ốt tự phục vụ trục trặc, buộc lực lượng biên phòng phải xử lý thủ công, dẫn đến xếp hàng kéo dài, có lúc thời gian chờ lên tới 90 phút.

Nhiều hành khách phản ánh ngay cả người có giấy phép cư trú cũng bị dồn vào hàng dành cho hộ chiếu ngoài EU và phải chờ lâu.

Bộ Tư lệnh Cảnh sát Quốc gia cho biết đã lắp đặt 24 ki-ốt tự phục vụ và 36 cổng tự động (e-gates) tại Nhà ga T1 nhằm giảm “nút thắt cổ chai” ở khâu đăng ký lần đầu. Tuy nhiên, hành khách vẫn nên lường trước khả năng phải chờ đợi, không chỉ tại Praha.

Những người nhập cảnh khối Schengen qua các sân bay quốc tế lớn nhiều khả năng sẽ đối mặt với hàng dài tại khu vực kiểm soát hộ chiếu để thu thập dữ liệu sinh trắc. Theo Euronews, chậm trễ nghiêm trọng được dự báo tại một số đầu mối lớn ở châu Âu, đặc biệt là Brussels, Geneva và một số sân bay nghỉ dưỡng tại Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha – các “điểm nóng” mới hình thành do việc đăng ký EES.

Về lâu dài, thời gian chờ được kỳ vọng sẽ giảm khi hệ thống được tối ưu hóa, và những hành khách đã đăng ký trong EES sẽ qua cửa nhanh hơn. Trong khi đăng ký ban đầu mất vài phút, các lần nhập cảnh tiếp theo dự kiến chỉ còn dưới 30 giây với người đã có dữ liệu.

“Khoảng trống” của ứng dụng  

Tổng vụ Di trú và Nội vụ của Ủy ban châu Âu cung cấp một ứng dụng Travel to Europe cho phép tiền đăng ký EES tại một số nước (hiện mới có Bồ Đào Nha và Thụy Điển), nhưng Cộng hòa Séc chưa được tích hợp đầy đủ.

Dù Séc được liệt kê là “quốc gia EES” trong ứng dụng, chức năng tiền đăng ký hiện chưa hoạt động. Bộ Tư lệnh Cảnh sát Quốc gia ưu tiên triển khai hạ tầng thiết bị tại sân bay Praha hơn là tích hợp ứng dụng; giao diện kỹ thuật (API) tiếp nhận dữ liệu từ ứng dụng vẫn chưa được kích hoạt.

Tại các nước tham gia, hành khách có thể gửi dữ liệu qua ứng dụng trong vòng 72 giờ trước khi đến. Riêng với Séc, việc chọn “Czechia” trong ứng dụng hiện chưa tạo được mã QR có thể sử dụng tại cổng quét ở sân bay.

Vì vậy, hành khách đến Séc vẫn phải dựa vào ki-ốt vật lý tại Sân bay Václav Havel để đăng ký sinh trắc. Ứng dụng có thể tải về, song cho đến khi việc tích hợp hoàn tất, nó không thay thế được quy trình xử lý tại sân bay.

Khuyến cáo người đi lại nên có mặt sớm, lý tưởng là ít nhất 3 giờ trước giờ khởi hành, để hạn chế rủi ro trễ chuyến do chờ đợi kéo dài.

Theo expats