Các hộp nhận hàng tự động đang ngày càng lấn át hình thức giao hàng tận nơi tại Séc, nhưng đi cùng xu hướng này là tình trạng đơn hàng thu tiền khi nhận bị khách bỏ không lấy. Nhiều nhà bán lẻ trực tuyến cho biết các kiện hàng phải chuyển đi rồi hoàn về đang khiến chi phí tăng mạnh, buộc họ phải nâng phí thanh toán khi nhận hoặc ngừng hẳn hình thức này.

Theo bài viết đăng ngày 19/7/2026, các doanh nghiệp thương mại điện tử tại Séc cho biết tỷ lệ đơn hàng không được nhận ở hình thức thanh toán khi nhận hàng cao hơn rõ rệt so với đơn đã thanh toán trước.

E-shop thực phẩm lên men tăng phí vì hàng hoàn không thể bán lại
Nhà sáng lập sàn thương mại điện tử Živina, ông Martin Kudera, cho biết các đơn thu tiền khi nhận luôn có tỷ lệ không được khách nhận cao hơn so với các đơn thanh toán trước.

Vì lý do này, trong năm nay công ty đã tăng phí thu hộ lên 49 korun. Theo ông Kudera, với các cửa hàng chuyên biệt, đây là phương thức thanh toán vừa tốn kém nhất vừa rủi ro nhất.

Ông giải thích: “Đối với chúng tôi, vấn đề các kiện hàng thu tiền khi nhận nhưng bị bỏ không lấy còn nghiêm trọng hơn so với một e-shop thông thường. Chúng tôi bán thực phẩm lên men cần bảo quản lạnh – kimchi, kombucha, nước sốt. Khi kiện hàng bị hoàn về, nó phải mất nhiều ngày di chuyển qua lại ngoài điều kiện nhiệt độ lý tưởng, và thường chúng tôi không thể đưa hàng trở lại bán tiếp mà phải tiêu hủy. Vì vậy, khác với một cửa hàng bán quần áo, chúng tôi không chỉ mất chi phí vận chuyển mà còn phải xóa sổ cả chính món hàng đó.”

Theo ông Kudera, việc tăng phí không nhằm kiếm thêm từ dịch vụ thu hộ, mà để khuyến khích khách hàng chuyển sang thanh toán trước bằng thẻ hoặc chuyển khoản. Tuy vậy, công ty vẫn chưa muốn bỏ hoàn toàn hình thức thu tiền khi nhận vì một bộ phận khách hàng, nhất là người lớn tuổi, vẫn muốn sử dụng cách này.

Một số khách đặt cùng một món ở nhiều nơi, chỉ nhận kiện đến trước
Giám đốc vận hành của Vivantis, ông Patrik Šťastný, cũng xác nhận rằng đối với các e-shop, phương thức tối ưu nhất vẫn là thanh toán trước vì giảm được rủi ro hàng bị bỏ không nhận.

Theo ông, doanh nghiệp thường xuyên gặp trường hợp khách đặt cùng một sản phẩm ở nhiều cửa hàng khác nhau theo hình thức thu tiền khi nhận, rồi chỉ lấy gói hàng đến sớm nhất.

Ông Šťastný cho biết: “Mỗi kiện hàng kiểu đó khiến chúng tôi phát sinh chi phí vận chuyển đi và về, chi phí xử lý, nhập kho lại và cả thủ tục hành chính. Riêng chi phí vận chuyển cho một đơn thu tiền khi nhận nhưng không được lấy đã vào khoảng 40 đến 60 korun chưa bao gồm DPH.”

Theo ông, mức phí cụ thể còn phụ thuộc vào đơn vị giao hàng và loại kiện hàng, nhưng khi số lượng đơn bị bỏ không nhận tăng lên, tổng chi phí trở thành gánh nặng đáng kể.

Cũng vì vậy, Vivantis đã áp dụng mức phí 39 korun cho hình thức thanh toán khi nhận hàng. Theo ông Šťastný, loại hình này hiện chiếm khoảng 1/5 tổng số kiện hàng mà công ty gửi đi.

Thanh toán khi nhận vẫn phổ biến ở phía đông châu Âu
Theo đại diện Vivantis, tại Séc, người tiêu dùng hiện chủ yếu sử dụng thanh toán bằng thẻ và các phương thức không dùng tiền mặt khác. Tuy nhiên, càng về phía đông châu Âu, thanh toán khi nhận hàng càng được ưa chuộng hơn.

Riêng tại Romania, khoảng 70–80% khách hàng mua sắm trực tuyến vẫn chọn hình thức thanh toán khi nhận.

Trả trước cũng không hoàn toàn không có rủi ro
Ngay cả với những đơn hàng đã thanh toán trước, người tiêu dùng tại Séc vẫn có thể gặp vấn đề trong khâu giao nhận. Theo ghi nhận của Deník.cz, một số nhân viên giao hàng không tuân thủ chặt chẽ quy định giao tận tay người nhận.

Bài báo nêu ví dụ người nhận được thông báo qua email và SMS về kiện hàng sắp tới, đồng thời xác nhận trên ứng dụng rằng sẽ có mặt ở nhà trong thời gian giao hàng. Tuy nhiên, nhân viên giao hàng vẫn không gọi điện và giao luôn gói hàng đã thanh toán trước cho người khác.

Trả lời Deník.cz, người phát ngôn của PPL, bà Michaela Tůmová, cho biết theo điều kiện kinh doanh của công ty, hàng được giao tới cánh cửa khóa đầu tiên tại địa chỉ người nhận. Trong một số trường hợp, kiện hàng cũng có thể được giao cho người nhận thay, chẳng hạn thân nhân trưởng thành hoặc người có mặt tại địa chỉ đó.

Trong trường hợp một địa chỉ vừa có doanh nghiệp vừa có căn hộ dân cư, bà Tůmová cho biết việc giao nhận không diễn ra mà không kiểm tra. Theo bà, người nhận phải xác thực qua mã PIN hoặc bằng cách xác minh danh tính và ký xác nhận trên thiết bị quét.

Tuy nhiên, theo trải nghiệm thực tế mà Deník.cz ghi nhận, vẫn có trường hợp kiện hàng bị giao cho người khác mà không có xác nhận và cũng không có cuộc gọi báo trước.

Hộp nhận hàng trở thành lựa chọn phổ biến nhất tại Séc
Trong bối cảnh đó, nhiều người tiêu dùng đánh giá giao hàng tới điểm nhận, đặc biệt là hộp nhận hàng tự động, thuận tiện hơn so với việc phụ thuộc vào nhân viên giao hàng.

Theo khảo sát gần đây của hãng nghiên cứu NMS, giao hàng tới địa chỉ thường là phương án đắt hơn. Trung bình chỉ 22% số kiện hàng được giao tận nơi, trong đó 19% tới địa chỉ nhà và 3% tới nơi làm việc.

Tỷ lệ tương tự được chuyển tới các cửa hàng vật lý để khách tự đến nhận, đặc biệt phổ biến với các mặt hàng như điện tử, đồ gia dụng hoặc thuốc.

Khảo sát cũng cho thấy hộp nhận hàng hiện là phương thức giao hàng phổ biến nhất đối với mua sắm trực tuyến tại Séc. Trung bình 25% đơn hàng online được chuyển vào các tủ nhận hàng tự động.

Các mặt hàng thường xuyên được giao qua box nhất gồm:

quần áo và giày dép: 39%
sách và trò chơi: 34%
điện tử: 32%
mỹ phẩm: 31%
80% người dùng hộp nhận hàng ghé lấy hàng ít nhất mỗi tháng một lần
Trong những năm gần đây, hàng nghìn hộp nhận hàng đã được lắp đặt trên khắp Séc. Khoảng 3/5 dân số cho biết đã từng sử dụng loại hình này, và với phần lớn người Séc, đây đã trở thành một phần thường xuyên trong thói quen mua sắm.

Dù một bộ phận người dân phàn nàn về tác động của các hộp nhận hàng đến mỹ quan đô thị và việc chiếm dụng không gian công cộng, kết quả khảo sát cho thấy yếu tố tiện lợi và dễ tiếp cận vẫn được đánh giá cao hơn.

Có tới 80% người dùng cho biết họ đến hộp nhận hàng ít nhất một lần mỗi tháng. Nhóm sử dụng thường xuyên nhất là millennials trẻ, tức những người trong độ tuổi 29 đến 36; trong nhóm này, 37% cho biết họ đến lấy hàng tại box ít nhất mỗi tuần một lần.

Theo khảo sát của NMS, với người dân ở các thành phố có trên 1.000 cư dân, hơn 90% đánh giá hộp nhận hàng là khá dễ tiếp cận hoặc rất dễ tiếp cận. Ở các thị trấn nhỏ dưới 999 cư dân, tỷ lệ này là 59%.

Không phải lúc nào box cũng phù hợp
Dù vậy, các chuyên gia lưu ý hộp nhận hàng không phải là giải pháp phù hợp trong mọi trường hợp.

Ông Stanislav Radocha từ NMS cho biết giao tận địa chỉ vẫn là lựa chọn cần thiết với người hạn chế khả năng di chuyển. Ngoài ra, đây cũng là phương án được ưu tiên rõ rệt đối với thực phẩm, do đơn hàng thường cồng kềnh hơn và khách hàng đặc biệt quan tâm đến chất lượng cũng như độ tươi khi nhận.

Tuy nhiên, ngay cả với thực phẩm, khoảng 1/4 khách hàng mua sắm online cho biết họ đôi khi vẫn chọn nhận đơn chuẩn bị sẵn tại điểm nhận, có thể là box hoặc chính cửa hàng.

Theo khảo sát, lý do phổ biến nhất để người dân dùng hộp nhận hàng là chủ động sắp xếp thời gian lấy hàng, được 87% người tham gia nêu ra. Khoảng 31% cho rằng ưu điểm lớn là vị trí điểm nhận gần nơi ở hoặc nơi làm việc, trong khi 30% chọn box vì chi phí giao hàng thấp hơn so với các hình thức khác.

Theo Denik