Dù thắng lớn lưỡng viện, Đảng Dân chủ sẽ gặp 'Ngài Phủ quyết'

Việc Đảng Dân chủ kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện Mỹ không đồng nghĩa mọi dự luật do đảng này thúc đẩy đều sẽ được thông qua.

Ngài phủ quyết

Chiến thắng của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ hôm 3-11 sẽ giúp đảng này gia tăng đáng kể thế mạnh lập pháp, khi họ chiếm thế đa số tại cả Hạ viện và Thượng viện Mỹ. Tuy nhiên, sắp tới chiến lược của họ sẽ phải tính đến một rào cản quan trọng: quyền phủ quyết của Tổng thống Donald Trump.

Từ trước khi các điểm bỏ phiếu trên khắp nước Mỹ đóng cửa hôm 3-11, Tổng thống Trump đã tuyên bố: "Tôi có quyền lực tối thượng. Đó gọi là quyền phủ quyết".

Nhà lãnh đạo Mỹ nói như vậy trong cuộc phỏng vấn với Đài CBS News, khi được hỏi về khả năng Đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội vào năm tới.

Ông chủ Nhà Trắng cho biết mình sẵn sàng phủ quyết các dự luật của Đảng Dân chủ nếu cần thiết. Tổng thống Trump cũng tỏ ra hài lòng với biệt danh "Ngài Phủ quyết" để mô tả cách ông sẽ đối phó với phe Dân chủ khi đảng này giành được đa số ghế tại Hạ viện và Thượng viện.

Những phát biểu của ông Trump cho thấy nhiều khả năng sẽ xảy ra đối đầu căng thẳng giữa nhánh hành pháp và lập pháp vào năm tới. Ông cũng khẳng định có thể gia tăng sử dụng quyền lực hành pháp nếu phe Dân chủ tìm cách hạn chế quyền hạn của ông.

Theo Đài CBS News, một người thân cận với tổng thống cho biết ông Trump vẫn sẽ "giữ quyền làm gần như mọi điều ông muốn" trong năm tới, từ chính sách thương mại, vấn đề biên giới, điều hành chính quyền liên bang đến xử lý các vấn đề đối ngoại và an ninh quốc gia.

Tuy nhiên, ông Trump sẽ không còn có thể tự do hành động như trong hai năm đầu nhiệm kỳ. Chiến thắng lớn của Đảng Dân chủ đã làm đảo lộn cán cân quyền lực ở Washington, tạo cơ hội để Quốc hội khôi phục vị thế và vai trò hiến định trong kiểm soát quyền lực tổng thống.

Đảng Dân Chủ có phủ quyết được "Ngài Phủ quyết"?

Việc giành quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện không đồng nghĩa với việc Đảng Dân chủ có thể dễ dàng đảo ngược chương trình nghị sự của ông Trump.

Khi nhận được một dự luật do Quốc hội do Đảng Dân chủ kiểm soát thông qua, Tổng thống Mỹ có 10 ngày (không tính Chủ nhật) để thực hiện quyền phủ quyết, qua đó ngăn dự luật trở thành luật khi ông không ưng.

Quốc hội Mỹ có thể bác bỏ quyền phủ quyết của tổng thống nếu dự luật nhận được ít nhất 2/3 số phiếu tại cả hai viện. Tuy nhiên, đây là một ngưỡng rất cao.

Ngược lại, Quốc hội cũng có những công cụ quan trọng để kiềm chế Nhà Trắng. Với quyền kiểm soát ngân sách liên bang, Đảng Dân chủ có thể gây sức ép bằng cách phản đối các khoản chi tiêu phục vụ những ưu tiên của chính quyền ông Trump, hoặc đặt điều kiện đối với việc sử dụng ngân sách.

Những tranh cãi về ngân sách có thể trở thành một trong những mặt trận đối đầu gay gắt nhất giữa hai bên. Nếu không đạt được thỏa thuận về ngân sách, một phần hoạt động của chính quyền liên bang thậm chí có thể phải ngừng do thiếu kinh phí.

Nhiều khoản chi tiêu lớn, chẳng hạn như ngân sách bổ sung cho cuộc chiến với Iran, cần được Quốc hội thông qua. Trên báo New York Times, cây bút Carl Hulse dự đoán tranh cãi về ngân sách có thể sẽ đặc biệt gay gắt, khi Đảng Dân chủ muốn giành lại quyền kiểm soát chi tiêu tại Quốc hội.

Ngoài ra, việc kiểm soát các ủy ban tại Hạ viện sẽ giúp Đảng Dân chủ tăng cường giám sát hoạt động của chính quyền ông Trump.

Các nghị sĩ có thể mở cuộc điều tra, tổ chức điều trần, yêu cầu các quan chức trong chính quyền giải trình và cung cấp tài liệu liên quan đến các chính sách gây tranh cãi, từ nhập cư, chi tiêu liên bang đến chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran. Ngoài ra khi đã kiểm soát Thượng viện, phe Dân chủ cũng có thể gây khó khăn cho việc phê chuẩn các đề cử nhân sự cấp cao của Tổng thống Trump.

Dù vậy, ông Trump vẫn có dư địa đáng kể để tiếp tục thực hiện chương trình nghị sự thông qua các quyền hành pháp hiện có, đặc biệt trong những vấn đề không cần Quốc hội Mỹ ban hành luật mới.

Nhà Trắng có thể tiếp tục điều chỉnh chính sách nhập cư, thương mại và một số quy định liên bang trong phạm vi thẩm quyền được luật pháp trao cho tổng thống. Những quyết định này có thể bị Quốc hội tìm cách hạn chế bằng luật hoặc ngân sách, nhưng ông Trump cũng có thể phủ quyết các dự luật nhằm kiềm chế mình.

Trong một số trường hợp, tranh chấp giữa nhánh hành pháp và nhánh lập pháp cuối cùng có thể được đưa ra tòa án giải quyết.

(Theo Tuổi Trẻ)