Doanh nghiệp lớn tại Séc có nguy cơ phải đóng cửa nhà máy vì giá năng lượng tăng cao

Giá năng lượng leo thang đang trở thành tin xấu đối với nền kinh tế Séc. Một số doanh nghiệp lớn cảnh báo rằng nếu giá tiếp tục tăng, họ có thể buộc phải đóng cửa một số cơ sở sản xuất. Bộ trưởng Bộ Công Thương Karel Havlíček thuộc đảng ANO nói với Đài Truyền hình Séc rằng Chính phủ đang chuẩn bị các biện pháp hỗ trợ, trong đó có phương án áp trần giá điện và khí đốt trên diện rộng, áp dụng đối với cả nhà sản xuất lẫn nhà cung cấp.

Theo Liên đoàn Công nghiệp Séc, những ngành chịu ảnh hưởng nặng nề nhất sẽ là luyện thép, hóa chất, sản xuất thủy tinh và vật liệu xây dựng. Tuy nhiên, Bộ trưởng Bộ Công Thương Havlíček cho rằng tình hình hiện chưa đến mức nguy cấp.

Hiện mỗi tháng, nhà máy thép tại Ostrava phải chi tới 73 triệu korun cho khí đốt, cao gấp đôi so với mùa xuân. Với diễn biến hiện nay của thị trường, khoản chi này được dự báo có thể tăng thêm khoảng 25 triệu korun. Theo lãnh đạo doanh nghiệp, tình hình giá khí đốt đã gần chạm ngưỡng báo động.

Khí đốt đóng vai trò thiết yếu trong toàn bộ hoạt động sản xuất của nhà máy. Nguồn năng lượng này được sử dụng để nung thép trước khi tạo hình thành sản phẩm cuối cùng. Doanh nghiệp đã cố định giá đối với một phần nguồn cung, song phần lớn vẫn phải mua trên thị trường giao ngay, tức theo giá thị trường hiện hành.

“Khi giá khí đốt vượt 100 euro/MWh, chúng tôi có thể rơi vào tình thế mà việc tạm dừng hoạt động trong một thời gian sẽ thực sự là lựa chọn hợp lý hơn”, ông Radek Strouhal, Tổng giám đốc Nová huť, nhận định.

“Khi đó, chúng tôi sẽ phải thảo luận với Chính phủ về hình thức hỗ trợ như chương trình làm việc rút ngắn giờ”, ông nói thêm.

Chi phí cao buộc doanh nghiệp phải tính vào giá thành sản phẩm. Điều này làm suy giảm năng lực cạnh tranh, đặc biệt so với các quốc gia có giá năng lượng thấp hơn đáng kể, chẳng hạn Mỹ.

Theo ông Strouhal, Nhà nước có thể hỗ trợ bằng cách áp trần giá hoặc triển khai các biện pháp tương tự. “Tuy nhiên, tất cả những giải pháp này đều sẽ tác động đến ngân sách nhà nước. Về lý thuyết, Chính phủ có thể làm như Đức đã làm với giá điện, tức áp trần giá”, ông nói.

Ông Radek Špicar, Phó chủ tịch Liên đoàn Công nghiệp và Giao thông Séc, cảnh báo: “Nếu giá năng lượng tiếp tục tăng mạnh như hiện nay, các ngành và doanh nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng sẽ phải chuyển phần chi phí phát sinh vào giá sản phẩm. Điều đó sẽ làm suy giảm đáng kể khả năng cạnh tranh của họ trên thị trường toàn cầu. Trong những trường hợp cực đoan, doanh nghiệp thậm chí có thể phải đóng cửa một số cơ sở sản xuất.”

Chính phủ chuẩn bị các biện pháp cụ thể
Bộ trưởng Bộ Công Thương Karel Havlíček cho biết Chính phủ đang xây dựng những biện pháp cụ thể, bao gồm các quyết định điều hành và khả năng sửa đổi pháp luật. Chính phủ cũng muốn thảo luận về các giải pháp dành riêng cho những ngành chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất.

“Cần thừa nhận rằng một cuộc khủng hoảng năng lượng mới đã bắt đầu. Tôi mừng vì trong mùa xuân, chúng tôi đã chuẩn bị kế hoạch ứng phó khẩn cấp trước tình trạng giá năng lượng tăng cao. Kế hoạch này sẽ được triển khai từng bước”, ông Havlíček cho biết.

Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương, điều quan trọng là Séc không được để giá năng lượng cao hơn các nước khác trong khu vực Trung Âu.

“Nếu điều đó xảy ra, chúng tôi sẵn sàng lập tức khởi động các chương trình hỗ trợ. Nói cách khác, Chính phủ sẽ áp trần giá đối với cả nhà sản xuất lẫn đơn vị kinh doanh năng lượng”, ông nói thêm.

Ông Špicar đánh giá tích cực việc Chính phủ Séc không chờ đến khi khủng hoảng năng lượng thực sự bùng phát mới hành động, mà đã chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó ngay từ bây giờ.

Tuy nhiên, phe đối lập cảnh báo về việc áp dụng biện pháp hỗ trợ trên diện rộng cũng như tác động của chúng đối với ngân sách nhà nước. Phe đối lập đồng thời nhấn mạnh Chính phủ cần làm việc với Liên minh châu Âu tại Brussels.

“Chính phủ chắc chắn cần tập trung vào những doanh nghiệp đang đứng trước nguy cơ không thể tiếp tục tồn tại do chi phí năng lượng quá cao. Hiện đã có chương trình bồi hoàn chi phí gián tiếp và Chính phủ nên tập trung nguồn lực vào đó, thay vì triển khai hỗ trợ đại trà”, ông Martin Kupka, Chủ tịch đảng ODS, nhận định.

Giá khí đốt lên mức cao nhất kể từ cuối năm 2022
Giá khí đốt hiện ở mức cao nhất kể từ cuối năm 2022. Nguyên nhân bao gồm nguồn cung bị hạn chế do xung đột tại Trung Đông và lượng khí đốt dự trữ trong các kho ở mức thấp.

“Hiện chưa thấy triển vọng cải thiện rõ rệt, dù tất nhiên vẫn còn hy vọng. Mọi diễn biến đều phụ thuộc vào cuộc xung đột tại vùng Vịnh”, ông Jiří Gavor, Giám đốc Hiệp hội Các nhà cung cấp năng lượng độc lập, cho biết.

Diễn biến bất lợi trên thị trường năng lượng cũng đang dần được phản ánh vào các gói dịch vụ dành cho hộ gia đình. Các nhà cung cấp chủ yếu tăng giá những hợp đồng cố định dành cho khách hàng mới.

Giá dầu và nhiên liệu cùng tăng
Đà tăng giá cũng lan sang thị trường dầu mỏ. Dầu hiện được giao dịch ở mức khoảng 107 USD/thùng, khiến các hộ gia đình và doanh nghiệp phải trả nhiều tiền hơn cho nhiên liệu.

Trong hai tuần qua, giá nhiên liệu tại Séc đã tăng hơn 2 korun/lít. Cụ thể, vào ngày cuối cùng của tháng 8, giá trung bình một lít xăng Natural là 42,4 korun; đến ngày thứ Hai, mức giá đã tăng lên 44,44 korun.

Giá dầu diesel cũng ghi nhận mức tăng tương tự. Tại một số khu vực của Séc, giá nhiên liệu này thậm chí đã vượt ngưỡng 50 korun/lít.

Theo các chuyên gia phân tích, vấn đề chính hiện nay là biên lợi nhuận quá cao của các nhà máy lọc dầu. Nguyên nhân chủ yếu đến từ tình trạng thiếu công suất lọc dầu trên thị trường. Nói một cách đơn giản, châu Âu không có đủ năng lực để chế biến dầu thô thành xăng và dầu diesel.

Phí chế biến mà các nhà máy lọc dầu đang thu dao động từ 40 đến 80 USD/thùng, cao khoảng gấp đôi mức thông thường. Quy đổi trên mỗi lít nhiên liệu, biên lợi nhuận này tương đương 5-7 korun đối với xăng và 7-11 korun đối với dầu diesel.

Ông Jiří Tyleček, chuyên gia phân tích của XTB, nhận định: “Tình trạng này bắt nguồn từ sự thiếu hụt công suất lọc dầu trên toàn cầu và diễn biến tại Trung Đông. Khu vực này không chỉ là nguồn cung năng lượng khổng lồ, chủ yếu là dầu thô, mà còn là trung tâm sản xuất nhiên liệu. Nhiều nhà máy lọc dầu lớn tại đây hiện gần như bị tách khỏi thị trường toàn cầu.”

Nguồn ČT24