Mùa xuân ở Séc, đặc biệt tại Praha, mang đến bối cảnh tuyệt đẹp như trong những bức ảnh Instagram, với công viên, bờ sông và rừng ven đô nở rộ gần như chỉ sau một đêm.

Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể tận hưởng vẻ đẹp ấy. Với ước tính khoảng 25% cư dân Praha, thời điểm này trong năm còn đi kèm một “gánh nặng” khó chịu: những cơn dị ứng theo mùa dữ dội.

Thông thường, việc kiểm soát các triệu chứng hắt hơi, ho, ngứa và chảy nước mắt khá khả thi. Nhưng khi các biểu hiện không đáp ứng với các biện pháp điều trị thông thường và thuốc không kê đơn, đã đến lúc cân nhắc thăm khám bác sĩ.

Nếu triệu chứng kéo dài hơn vài tuần, làm gián đoạn giấc ngủ hoặc ảnh hưởng đến hô hấp, nên tìm đến chăm sóc y tế. Expats.cz đã trao đổi với bác sĩ MUDr. Tomáš Slisz, chuyên khoa dị ứng tại phòng khám Concierge Medicine ở Praha, về cách điều trị dị ứng tại Séc và thời điểm cần tìm hỗ trợ chuyên môn.

Dữ liệu phấn hoa ở Praha mỗi mùa xuân nói gì?  

Tại Praha và trên khắp Séc, mùa dị ứng diễn biến theo một “chu kỳ” khá dễ đoán. Phấn hoa từ cây chiếm ưu thế vào đầu xuân, khởi đầu từ cuối mùa đông với phỉ (hazel), tống quán sủi (alder) và đạt đỉnh với bạch dương (birch) vào tháng 4. Theo bác sĩ Slisz, đến cuối mùa xuân, phấn hoa cỏ sẽ trở thành tác nhân chính, thường kéo dài triệu chứng sang cả mùa hè.

Điều kiện thời tiết đóng vai trò quan trọng. Những ngày khô, nhiều gió làm nồng độ phấn hoa ngoài trời tăng cao, trong khi mưa kéo dài có thể tạm thời “rửa sạch” phấn khỏi không khí.

Ở một thành phố như Praha, nơi mảng xanh đô thị dày đặc xen lẫn đồi rừng và hành lang sông, mức độ phơi nhiễm có thể rất lớn, ngay cả với những người chủ yếu sinh hoạt trong khu vực trung tâm. Hiểu rõ các quy luật này giúp người bệnh dự đoán phần nào triệu chứng, song nếu phản ứng dị ứng vẫn dai dẳng, việc đánh giá y khoa là cần thiết.

Khi triệu chứng không còn là “chỉ dị ứng thôi”  

Với nhiều người, dị ứng theo mùa biểu hiện bằng nghẹt mũi, hắt hơi, ngứa hoặc chảy nước mắt và kích ứng họng. Mức độ nặng nhẹ rất khác nhau, theo bác sĩ Slisz. Không ít người nước ngoài trì hoãn việc đi khám vì thấy triệu chứng “chịu được”. Tuy nhiên, các khuyến cáo hiện nay nhấn mạnh nên thăm khám sớm nếu triệu chứng kéo dài hoặc xấu đi.

Dị ứng đường hô hấp cũng không phải lúc nào chỉ giới hạn ở đường hô hấp trên. Tồn tại mối liên hệ đã được chứng minh giữa viêm mũi dị ứng và hen phế quản, thường được gọi là khái niệm “đường thở thống nhất”. Ho kéo dài, thở khò khè, nặng ngực hoặc khó thở có thể là dấu hiệu đường hô hấp dưới đã bị ảnh hưởng.

Tình trạng viêm dị ứng có thể góp phần hình thành hen phế quản hoặc làm nặng thêm bệnh hen có sẵn. Theo bằng chứng lâm sàng hiện nay, một tỷ lệ đáng kể bệnh nhân viêm mũi dị ứng đồng thời mắc hen phế quản, dù chưa được chẩn đoán.

Những triệu chứng làm gián đoạn giấc ngủ, giảm khả năng vận động, tập luyện hoặc tiến triển nặng dần không nên bị xem nhẹ như “viêm mũi dị ứng thông thường”.

Để được đánh giá chính xác, người bệnh nên đặt lịch hẹn với bác sĩ gia đình (GP). Ở Séc, bác sĩ gia đình thường là đầu mối điều phối chăm sóc, do đó bạn có thể cần giấy giới thiệu nếu muốn khám chuyên khoa, như dị ứng hay hô hấp.

Khám cấp cứu ngoài giờ là phù hợp cho những đợt khó thở cấp nhưng không đe dọa tính mạng. Trong trường hợp khó thở nghiêm trọng hoặc nghi ngờ phản vệ, cần gọi số cấp cứu 155 ngay lập tức.

Xét nghiệm, điều trị và phòng ngừa tại Praha  

Nếu dị ứng ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt hằng ngày, các thăm dò chuyên sâu có thể giúp xác định chính xác tác nhân và xây dựng chiến lược điều trị hiệu quả. Tại Séc, chẩn đoán thường bao gồm xét nghiệm IgE đặc hiệu trong máu hoặc test lẩy da (skin prick test). Nếu nghi ngờ hen, bệnh nhân sẽ được đo chức năng hô hấp bằng hô hấp ký (spirometry) và các test chức năng phổi khác.

Các kết quả này là cơ sở xây dựng phác đồ cá thể hóa. Tùy từng trường hợp, điều trị có thể bao gồm: điều chỉnh môi trường sống, dùng thuốc (trong đó có thuốc hít) hoặc liệu pháp giải mẫn cảm (miễn dịch đặc hiệu), vốn trong một số trường hợp có thể tác động đến tiến triển của bệnh chứ không chỉ kiểm soát triệu chứng.

Về mặt thực hành, các biện pháp chế độ sinh hoạt vẫn hết sức quan trọng. Bác sĩ Slisz khuyến nghị theo dõi dự báo phấn hoa hằng ngày (ví dụ qua trang pylovasluzba.cz) để chủ động lên kế hoạch các hoạt động ngoài trời. Các biện pháp khác như thông gió hợp lý, sử dụng điều hòa, máy lọc không khí với màng lọc HEPA có thể giúp giảm tải phấn hoa và dị nguyên trong nhà.

Một cách tiếp cận phù hợp, “may đo” theo từng bệnh nhân có thể mang lại khác biệt đáng kể. Hiệu thuốc tại Séc cũng là nguồn tư vấn hữu ích về kiểm soát triệu chứng và cách sử dụng thuốc đúng cách. Với sự hỗ trợ thích hợp, việc sống chung với mùa dị ứng tại Praha sẽ trở nên dễ dự đoán và dễ kiểm soát hơn.

Theo Expats